SuperBiz prawo przedsiębiorcy Absurdy polskiego prawa. Spółka musi płacić ZUS, a nie może prowadzić działalności

Absurdy polskiego prawa. Spółka musi płacić ZUS, a nie może prowadzić działalności

11.03.2017, godz. 15:00
Grecka żywność
foto: SHUTTERSTOCK

Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą? Chcesz zarejestrować spółkę cywilną? Uzbrój się w cierpliwość, jeżeli uczestniczysz w handlu wewnątrzwspólnotowym. Możesz czekać nawet dwa miesiące na europejski NIP. O tym, jakie niesie to ze sobą konsekwencje, opowiada pan Georgios, wspólnik spółki importującej żywność z Grecji. Poprosiliśmy także o komentarz Ewę Szkodzińską, rzeczniczkę prasową Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Superbiz.se.pl: Czym zajmuje się spółka Alexandros (na prośbę wspólników nazwa spółki została zmieniona, przyp. red.)?

Pan Georgios, wspólnik spółki importującej żywność z Grecji: Importujemy wraz z małżonką artykuły spożywcze z zagranicy. W 2013 r. rozpoczęliśmy działalność w sektorze spożywczym. Początkowo żona prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, z czasem również ja zarejestrowałem jednoosobową działalność gospodarczą.

Zobacz także: Kaczyński do biznesu: "Wyobrażam sobie podatek od nieczynnego kapitału"

Superbiz.se.pl: Jak przebiegał proces rejestracji firmy w 2013 roku?

Pan Georgios: W ciągu kilku dni zarejestrowaliśmy na warszawskim Ursusie firmę Alexandros. Dostaliśmy NIP i REGON w jednym okienku, a pierwszą fakturę wystawiliśmy już po dwóch tygodniach od daty rejestracji. Nie mieliśmy żadnego problemu z wyrobieniem europejskiego NIP-u. Weryfikacja działalności gospodarczej odbyła się miesiąc czy dwa miesiące później, ale to nie kolidowało z naszą działalnością. Można było wówczas założyć spółkę, a w międzyczasie odbywała się jej weryfikacja. W trakcie generowania europejskiego NIP-u urząd skarbowy sprawdzał, czy nasza spółka faktycznie działa pod wskazanym adresem. Dzięki temu był w stanie ustalić, czy nie zarejestrowaliśmy tzw. firmy krzak. Wniosek o nadanie NIP-u jest jeden, trzeba tylko odznaczyć NIP-EU i po zarejestrowaniu w US-ie ukazuje się on automatycznie w VIES (w Systemie Wymiany Informacji o VAT, przyp. red.).

Przeczytaj również: PiS obwinia przedsiębiorców za wyhamowanie gospodarki. PKB spada, bo firmy celowo nie inwestują? [SONDA]

Superbiz.se.pl: Kiedy spółka Alexandros mogła rozpocząć działalność?

Pan Georgios: Nasza firma była aktywna od razu po rejestracji. Aby potwierdzić dane, urząd skarbowy wysłał list, na który należało odpowiedzieć w ciągu 7 dni. Nie wstrzymywało to w żaden sposób działalności firmy.

Superbiz.se.pl: Ile czasu zajmuje nadanie nowego europejskiego numeru NIP?

Ewa Szkodzińska, rzeczniczka prasowa Izby Administracji Skarbowej w Warszawie: Zasady rejestracji podmiotów jako podatników VAT oraz podmiotów rozpoczynających wymianę wewnątrzwspólnotową reguluje art. 96 oraz 97 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U z 2016 poz. 710 ze zm.). Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie określają terminu dla dokonania przez organ podatkowy rejestracji podmiotu jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług i podatnika VAT UE, zatem w przedmiotowym zakresie zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej tj: zgodnie z art. 139 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie.

Może cię zainteresować: Paolo Cozza nie zbankrutuje na złość PiS. Polska oczami znanego imigranta

Pan Georgios, wspólnik spółki importującej żywność z Grecji: To oznaczałby, że wszystkie wnioski są szczególnie skomplikowane.

Superbiz.se.pl: Z jakimi problemami borykała się firma Alexandros w 2017 roku?

Pan Georgios: Firma cieszyła się coraz większą popularnością, a jej wzrost następował szybko, przez co Alexandros zaczął generować dużo kosztów. Zmiana formy prawnej z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę cywilną nie jest powiązana ze zmianą sposobu rozliczenia się z US-em. W naszym przypadku wcześniej płaciliśmy 3-procentowy ryczałt, a teraz musimy prowadzić księgę przychodów i rozchodów (KpiR). Przy tym zespoiliśmy dwie działalności, tworząc spółkę cywilną. W związku z tym postanowiliśmy zmienić formę prawną z jednoosobowej działalności gospodarczej z europejskim NIP-em na spółkę cywilną. Z uwagi na tę metamorfozę, naszej spółce został nadany nowy NIP. Ponieważ dwa NIP-y zostały zastąpione jednym, musiała nastąpić ponowna weryfikacja firmy i jej adresu. Warto nadmienić, że w związku z wyłudzeniami VAT zmieniła się procedura weryfikacji. Rząd ma ambicje, aby uszczelnić system podatkowy, dlatego obecnie weryfikacja spółki musi nastąpić zanim firma rozpocznie działalność. Dopiero po pozytywnej weryfikacji spółce nadaje się NIP, NIP-EU jest przypisywany automatycznie po pozytywnej rejestracji w bazie US-u, co umożliwia firmie działalność za granicą.

Superbiz.se.pl: Ile czasu na weryfikację adresu siedziby spółki ma urząd?

Ewa Szkodzińska: W przypadku rejestracji podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług naczelnik urzędu skarbowego po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego", a w przypadku podatników, o których mowa w ust. 3 – jako „podatnika VAT zwolnionego", i na wniosek podatnika potwierdza to zarejestrowanie. Adres siedziby spółki jest jedną z danych wskazywanych w zgłoszeniu rejestracyjnym, w związku z powyższym podlega weryfikacji. Termin zakończenia sprawy, jak wskazano powyżej, wynika z przepisów Ordynacji podatkowej (art. 139 § 1 i 2). (Proces weryfikacji trwa jeden – dwa miesiące, przyp. red.)

Superbiz.se.pl: Czy obowiązujące przepisy kolidowały z działalnością firmy Alexandros?

Pan Georgios: Bez europejskiego NIP-u nie mogliśmy w robić zakupów za granicą. Spółkę cywilną zarejestrowaliśmy na początku stycznia, ale na nadanie europejskiego NIP-u czekaliśmy półtora miesiąca. Złożyliśmy w urzędzie skarbowym zapytanie, dlaczego cały proces trwa tak długo. Uzyskaliśmy odpowiedź, że urząd ma 30 dni na weryfikację naszej spółki. W lutym ten okres upłynął, ale jak dowiedzieliśmy się wówczas w urzędzie, US rozpatrywał dopiero wnioski złożone w listopadzie. Urząd poinformował nas, że możemy czekać kolejny miesiąc. Kierowniczka działu, który zajmuje się weryfikacją spółek i adresów wyjaśniła, że urząd otrzymał nowe wytyczne od Ministerstwa Finansów. Nie uzyskałem natomiast informacji, jak długo może potrwać proces weryfikacji. Dowiedziałem się, że procedury wydłużają się, ponieważ nie każdy urzędnik jest uprawniony do przeprowadzenia weryfikacji, a zmieniły się przepisy.

Superbiz.se.pl: Na jaką kwotę szacuje pan swoje straty?

Pan Georgios: Stratny nie jestem, ponieważ nie ponoszę żadnych kosztów, ale nie mam też żadnych zysków, a ZUS trzeba płacić.

Superbiz.se.pl: Czy spółka może rozpocząć działalność przed weryfikacją?

Ewa Szkodzińska: Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W myśl natomiast art. 103 ust. 1 ww. ustawy podatnicy oraz podmioty wymienione w art. 108 są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 1a-4 oraz art. 33 i art. 33b.

Superbiz.se.pl: Kiedy odbywa się weryfikacja spółki?
Weryfikacja poprzedza rejestrację dla potrzeb VAT. Weryfikacja może doprowadzić do wydania decyzji odmawiającej rejestracji. Wykonanie czynności opodatkowanej przed rejestracją oznacza dokonanie sprzedaży przez niezarejestrowanego podatnika. Brak rejestracji nie zwalnia jednak z obowiązku wystawienia faktury i rozliczenia podatku, jeśli pomimo niezarejestrowania dokonano sprzedaży.

Pan Georgios: Jak można wystawiać faktury VAT bez zarejestrowanego NIP-u w US-ie? Przecież każdy podatnik w celu choćby odliczenia VAT-u musi zweryfikować podmiot w centralnej bazie.

Ewa Szkodzińska: Fakt dokonania rejestracji służyć ma przede wszystkim organom podatkowym do założenia rejestru podatników, natomiast nie wywołuje skutków w zakresie obowiązków podatkowych, gdyż obowiązek taki wynika z mocy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt. I FSK 122/07, LEX nr 464507). Niemniej jednak podatnik niezarejestrowany nie może korzystać z nabytych praw w zakresie odliczenia podatku.

Zgodnie z art. 88 ust. 3a ustawy o podatku od towarów i usług nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:
1) sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:
a) wystawionymi przez podmiot nieistniejący,
2) transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;
3) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:
a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,
b) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,
c) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności;
4) faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;
5) wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

W powyższym przepisie określającym przypadki wykluczające możliwość odliczenia podatku naliczonego nie wskazano na brak odliczenia z powodu wystawienia faktury przez podmiot niezarejestrowany. W wyroku TSUE z dnia 22.10.2010 r. w sprawie C-438/09 uznano, iż:
1. Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku zapłaconego z tytułu nabycia usług wykonanych przez podatnika niezarejestrowanego jako podatnik VAT, w sytuacji gdy przedmiotowe faktury zawierają wszystkie informacje wymagane dyrektywą, a w szczególności zawierają informacje niezbędne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawia te faktury oraz rodzaju wykonanych usług,
2. Ponadto prawo UE sprzeciwia się przepisom krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku zapłaconego innemu podatnikowi, będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku,
3. Ewentualne uchybienia przez usługodawcę obowiązkowi zgłoszenia nie może podważać prawa do odliczenia podatku przysługującego odbiorcy tych usług.

Dla realizacji prawa do odliczenia istotny jest zatem materialny aspekt transakcji, tj. czy faktura odzwierciedla rzeczywistą czynność i jest prawidłowa od strony przedmiotowej i podmiotowej. Zweryfikowanie podmiotu w centralnej bazie świadczy zaś o staranności nabywcy przy doborze kontrahenta i może uchronić przed udziałem w nierzetelnej transakcji.

Superbiz.se.pl: Po jakim czasie od daty złożenia wniosku o rejestrację spółki można fakturować towary?

Ewa Szkodzińska: Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. Podatnikiem zaś stosownie do art. 15 ust. 1 ww. ustawy są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Z kolei art. 96 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje, iż podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3. Wystawianie faktur jest zatem obowiązkiem ciążącym na podatniku podatku od towarów i usług, a więc podmiocie (np. spółce cywilnej) wykonującym czynności podlegające temu podatkowi. Spełnienie wymogów formalnych, w tym uzyskanie NIP i zarejestrowanie dla potrzeb VAT, nie przesądza o statusie podatkowym. Obowiązek wystawienia faktury wynika z faktu dokonania sprzedaży na rzecz innego podatnika. Przepisy prawa nie uzależniają tego obowiązku od faktu rejestracji. Rejestracja może być jednak ważnym czynnikiem przy doborze kontrahenta. Przedsiębiorcy wolą zasadniczo nabywać towary i usługi u zarejestrowanych podatników.

Superbiz.se.pl: Co w 2017 r. zmieniło się w kwestii przekształcania działalności gospodarczej w spółkę cywilną w porównaniu z rokiem ubiegłym?

Ewa Szkodzińska: Jeżeli chodzi o sukcesję numeru NIP, to przypadki przejścia numeru NIP na następcę prawnego wskazane zostały w art. 12 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgodnie z którym NIP nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego, z wyjątkiem:
1) przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa lub przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy;
2) przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową lub spółki handlowej w inną spółkę handlową;
3) przekształcenia stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie.

Rozmawiała: Anna Bartosiewicz

REDAKCJA SE.PL POLECA
Znajdź nas: