SuperBiz wiadomości Jak podwyższyć emeryturę

Jak podwyższyć emeryturę

27.02.2017, godz. 08:00
Dorabiasz sobie na emeryturze?
foto: SHUTTERSTOCK

Co roku należy ci się od państwa waloryzacja emerytury, ale sam też możesz poszukać sposobów na wyższe świadczenie z ZUS. Zwłaszcza że po zmianie przepisów w 2015 r. pojawiły się nowe możliwości podwyższenia wysokości emerytury. Mogą z nich skorzystać zarówno ci, których emerytura wyliczana jest według starych, jak i nowych zasad, a także przyszli emeryci.

Wybierz korzystniejszą tablicę trwania życia
Emerytura według nowych zasad wyliczana jest w ten sposób, że suma zwaloryzowanego kapitału początkowego i zwaloryzowanych składek emerytalnych zgromadzonych na koncie w ZUS (w przypadku członków OFE – na subkoncie) dzielona jest przez tzw. dalsze średnie trwanie życia. Natomiast średnie dalsze trwanie życia (czyli ile lat i miesięcy po przejściu na emeryturę jeszcze statystycznie będziemy żyć) ustalane jest na podstawie tablic ogłaszanych co roku przez prezesa GUS i zależy od wieku, w którym przechodzi się na emeryturę. Teoretycznie – osoba, która pracuje dłużej, zgromadzi więcej składek, a tym samym powinna otrzymywać wyższe świadczenie. Ale w praktyce może być różnie, bo statystyczny Polak żyje coraz dłużej i trudno przewidzieć, przez jaką liczbę lat będzie dzielony zgromadzony kapitał emerytalny. W rezultacie mogłoby się okazać, że osoba, która po ukończeniu wieku emerytalnego dalej pracowała, będzie miała niższe świadczenie niż ta, która zrezygnowała z zatrudnienia w chwili osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.
Do maja 2015 r. ZUS, wyliczając emerytury, stosował tablice z dnia złożenia wniosku o emeryturę. Obecnie może zastosować tablicę obowiązującą w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Dzięki temu osoby pracujące dłużej po ukończeniu wieku emerytalnego nie muszą się obawiać, że ich świadczenie będzie niższe. Z nowych zasad mogą skorzystać zarówno osoby składające dopiero wniosek o przyznanie świadczenia, jak i ci, którym ZUS już przyznał i obliczył nową emeryturę.

Opieka nad dzieckiem jako lata składkowe
Na zmianie przepisów skorzystają kobiety, które przed 1999 r. opiekowały się dziećmi, przebywając na urlopie wychowawczym. Dopiero od 1999 r. czas opieki nad dzieckiem w ramach urlopu wychowawczego zaliczany jest do okresów składkowych i są za te lata odprowadzane składki emerytalno-rentowe z budżetu państwa. Wcześniej były traktowane jako okresy nieskładkowe. Różnica jest istotna, ponieważ okresy składkowe są wliczane do kapitału początkowego według wskaźnika 1,3 podstawy wymiaru emerytury, natomiast nieskładkowe – 0,7. To przekłada się na wysokość kapitału początkowego, od którego zależy wysokość emerytury. Dlatego matki, mające emeryturę wyliczoną z uwzględnieniem kapitału początkowego, które opiekowały się dzieckiem przed reformą emerytalną z 1999 r., powinny złożyć wniosek o jego przeliczenie, a otrzymają wyższy wskaźnik za lata sprawowania tej opieki. Przeliczenie będzie dotyczyć kapitału początkowego za okres urlopu wychowawczego, jak również okres niewykonywania pracy w związku z opieką nad dzieckiem w wieku do 4 lat – do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie do 6 lat. Gdy na dziecko przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny, dodatkowo okres składkowy może być zwiększony o 3 lata.

Dłuższy okres studiów wliczany do kapitału początkowego
Dzięki nowelizacji ustawy osoby, które studiowały, będą mogły przy obliczaniu kapitału początkowego doliczyć cały okres nauki w szkole wyższej przed 1 stycznia 1999 roku. Lata studiów są traktowane jako okresy nieskładkowe i nie mogą przekroczyć 1/3 okresów składkowych. Przed wejściem nowych przepisów odnosiło się to tylko do składek opłacanych do końca 1998 roku. Było to rozwiązanie niekorzystne dla osób, które miały krótki staż pracy i nie mogły w całości lat nauki doliczyć. Teraz czas studiów jest nadal traktowany jako okres nieskładkowy i nadal obowiązuje ograniczenie do 1/3 okresów składkowych, ale jest to liczone w porównaniu z całym okresem zatrudnienia, a nie tylko w porównaniu z datą przejścia na emeryturę. Doliczenia lat studiów będzie można dokonać dopiero przy składaniu wniosku o przyznanie emerytury, a nie przy wyliczaniu kapitału początkowego.

Nieuwzględnione wysokie składki
O wyższą emeryturę mogą powalczyć osoby, które przed 1 stycznia 1999 r. dobrze zarabiały i płaciły wysokie składki emerytalne od całości wynagrodzenia (przekraczające 250 proc. przeciętnego wynagrodzenia), a po uzyskaniu prawa do emerytury dalej były aktywne zawodowo. Choć ZUS pobierał od nich wysokie składki, to przy wyliczeniu emerytury, uwzględniał maksymalnie tylko 250 proc. średniej płacy. Po zmianie przepisów mogą złożyć wniosek o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem korzystniejszych lat. ZUS co prawda nie uwzględni wyższych składek (pamiętajmy, że nadal obowiązuje ograniczenie do 250 proc. średniej), ale emeryt podając nowe lata, zyska na kwocie bazowej (zwykle wyższej) obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Dzięki temu ich emerytura wzrośnie.

Brakujące dokumenty, zeznania świadków
Warto sprawdzić, czy w wykazie zarobków dołączonych do wniosku o emeryturę zostały wskazane te najlepsze. A może zapomniałeś o niektórych dochodach albo nie mogłeś zdobyć wymaganych zaświadczeń i nie dołączyłeś ich, starając się o emeryturę? Pamiętaj, że powstają nowe archiwa gromadzące dokumentację pracowniczą. Niektóre informacje możesz znaleźć, nie wychodząc z domu – przeglądając strony www.zus.pl. Warto więc sprawdzić, czy nie ma gdzieś papierów, które podniosą wysokość świadczenia:
- dokumentów, które potwierdzają okresy składkowe i nieskładkowe – np. świadectwa pracy, legitymacja ubezpieczeniowa, zaświadczenie uczelni o ukończeniu studiów oraz programowy tok ich trwania,
- dokumentów płacowych (np. druk Rp-7 wystawiony przez pracodawcę lub jego następcę prawnego, kopie list płac, zaświadczenia wydane przez archiwa lub inne placówki przechowujące dokumentację płacową, legitymacje ubezpieczeniowe zawierające wpisy o zarobkach).

Jeśli udało ci się zdobyć zaświadczenia o zarobkach, uzyskiwanych przed przyznaniem emerytury, a których nie przedstawiłeś składając wniosek o emeryturę, mogą one podnieść twoje świadczenie. ZUS przeliczy ci emeryturę, jeśli okaże się, że to podwyższa podstawę wymiaru. Kwota bazowa będzie wprawdzie ta sama, jednak wyższy wskaźnik zagwarantuje wyższe świadczenie.

Minimalne wynagrodzenie zamiast lat zerowych
Jeśli do wyliczania emerytury nie udało ci się udowodnić wysokości uzyskiwanych zarobków w niektórych latach w okresie wskazanym do obliczenia podstawy wymiaru, to te lata zostały uznane przez ZUS jako tzw. lata zerowe. Od stycznia 2009 r. ZUS może przyjmować do wyliczeń obowiązującą w tamtych latach wysokość płacy minimalnej (dotyczy tylko umów o pracę). Podwyżka zależy od tego, ile lat z zerowymi zarobkami ZUS przyjął wcześniej do wyliczeń. Im więcej takich zerowych lat i im dłuższy staż pracy, tym więcej można zyskać. Jeśli do tej pory nie zgłosiłeś wniosku o „zamianę" wynagrodzenia zerowego na minimalne, możesz to zrobić w każdym czasie. ZUS nie zrobi tego automatycznie, przeliczenie nastąpi tylko na twój wniosek, a nie z urzędu!

Zamiana wcześniejszej emerytury na zwykłą
Zamiana emerytury wcześniejszej na emeryturę po osiągnięciu podstawowego wieku emerytalnego też może przynieść korzyści. Kto może otrzymać nową emeryturę? Trzeba spełnić warunki – osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego i podleganie ubezpieczeniu co najmniej przez 30 miesięcy po przejściu na wcześniejszą emeryturę (liczy się każde zajęcie, z tytułu którego odprowadzane były składki emerytalno-rentowe). Przeliczenie po 30 miesiącach jest możliwe tylko dla osób urodzonych przed 1949 r.
Młodsi też mogą starać się o podniesienie emerytury, ale na innych zasadach. Jeśli urodziłeś się po 31 grudnia 1948 r., jesteś na wcześniejszej emeryturze i osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny (ustalony dla każdego indywidualnie, w zależności od daty urodzenia), możesz zamienić wcześniejszą emeryturę na zwykłą. Musisz jednak złożyć nowy wniosek o emeryturę. Zostanie ona obliczona według nowych zasad – na podstawie ustalonego i zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz zebranych składek odkładanych na indywidualnym koncie od 1999 r. Jeżeli dużo zarabiałeś i masz wysoki kapitał początkowy, nowa emerytura może być wyższa. Jeżeli nie – ZUS nadal będzie wypłacał ci tę poprzednią.

Praca po przyznaniu świadczenia
Zawsze warto pracować po przyznaniu emerytury, jeśli tylko masz możliwości, a zdrowie ci na to pozwala. Każdy przepracowany miesiąc ma bowiem wpływ na wysokość twego świadczenia (oczywiście pod warunkiem, że odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne). Dlatego – jeśli masz emeryturę przyznaną według starych zasad (z uwzględnieniem zarobków, stażu ubezpieczeniowego i kwoty bazowej) – co najmniej raz na kwartał powinieneś składać wniosek do ZUS o doliczenie przepracowanych miesięcy (składkowych i nieskładkowych) do stażu pracy. ZUS przeliczy jednak ponownie podstawę wymiaru świadczenia tylko wtedy, gdy nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzedniego. Do przeliczenia emerytury zostanie wtedy zastosowana kwota bazowa obowiązująca w momencie zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie emerytury. Tego warunku nie muszą spełniać osoby, które miały zawieszoną emeryturę oraz emeryci, którzy do ustalenia podstawy wymiaru wskażą tylko zarobki osiągnięte po przyznaniu świadczenia, ale wskaźnik wysokości podstawy wymiaru musi wynosić co najmniej 130 proc.
Do emerytury możesz też dorobić. Ile? To zależy od tego, czy osiągnąłeś tzw. ustawowy wiek emerytalny (uzależniony od daty urodzenia). Jeśli tak, jesteś w lepszej sytuacji, bo możesz dorabiać bez ograniczeń. Natomiast emeryci, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę, muszą dokładnie liczyć swoje dochody, bo obowiązują ich limity dorabiania. W zależności od tego, ile dodatkowo zarobisz, dostaniesz emeryturę w całości, zmniejszoną albo nawet ZUS zawiesi ci wypłatę. Progi zarobkowe zmieniają się co kwartał.
Jeśli masz emeryturę liczoną według nowych zasad i nadal pracujesz, też przysługuje ci prawo do ponownego obliczenia jej wysokości. Twoje świadczenie zostanie powiększone o kwotę wynikającą z podzielenia składek (odpowiednio zwaloryzowanych) zewidencjonowanych (od dnia ustalenia prawa do emerytury) na twoim koncie przez średnie dalsze trwanie życia (wyrażone w miesiącach).
ZUS przeliczy jednak ponownie podstawę wymiaru świadczenia tylko wtedy, gdy nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzedniego. Do przeliczenia emerytury zostanie wtedy zastosowana kwota bazowa obowiązująca w momencie zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie emerytury. Tego warunku nie muszą spełniać osoby, które miały zawieszoną emeryturę oraz emeryci, którzy do ustalenia podstawy wymiaru wskażą tylko zarobki osiągnięte po przyznaniu świadczenia, ale wskaźnik wysokości podstawy wymiaru musi wynosić co najmniej 130 proc.

Prawo do dwóch świadczeń
Gdy nabędziesz prawo do emerytury, a masz przyznaną rentę z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo z tytułu wypadku w drodze do pracy lub z pracy, który miał miejsce przed 1.01.2003 r., bądź rentę inwalidy wojennego czy wojskowego z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową, albo rentę dla kombatantów lub osób represjonowanych, oprócz renty możesz pobierać emeryturę. Ale uwaga! Nie możesz brać pełnych świadczeń, tylko musisz wybrać – czy chcesz dostawać emeryturę powiększoną o połowę renty lub rentę powiększoną o połowę emerytury.

Więcej
REDAKCJA SE.PL POLECA
Znajdź nas: