Kara dla Biedronki. Sąd obniżył ją o 21 mln zł, ale utrzymał wyrok

• Zapadł wyrok sądu w sprawie kary dla Biedronki za mylące promocje.
• Obniżono karę nałożoną przez prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego ze 105 mln zł do 84 mln zł.
• Podtrzymano zarzuty o celowym wprowadzaniu klientów w błąd.
• Według sądu, regulamin promocji nie zwalnia z obowiązku jasnej komunikacji w reklamie.
• To ważna lekcja dla całej branży handlowej w Polsce.

Zapadł wyrok w sprawie Biedronki

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) wreszcie zajął stanowisko w głośnej sprawie dotyczącej promocji w Biedronce. Decyzja jest jednoznaczna: sąd podzielił opinię prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Tomasza Chróstnego, że sieć handlowa wprowadzała swoich klientów w błąd. Chodziło o akcje promocyjne „Specjalna Środa” i „Walentynkowa Środa”. Co więcej, sąd potwierdził, że naruszenie miało charakter umyślny.

Jest jednak pewna zmiana. Sąd zdecydował, że pierwotna kara dla Biedronki, wynosząca prawie 105 milionów złotych, była zbyt wysoka i obniżył ją do około 84 milionów złotych. Warto zaznaczyć, że wyrok nie jest jeszcze prawomocny, co oznacza, że sprawa może mieć swój dalszy ciąg.

Portal Dlahandlu.pl informuje, że obniżenie kary o 21 milionów złotych to istotny element całego rozstrzygnięcia. Jak tłumaczy Jarosław Chałas, partner zarządzający i radca prawny w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, kontrola sądowa decyzji UOKiK obejmuje nie tylko ocenę samego naruszenia, ale również tego, czy nałożona sankcja jest proporcjonalna.

Zgodnie z art. 111 ustawy organ powinien uwzględnić między innymi okres, stopień i skutki naruszenia, wcześniejsze naruszenia przepisów oraz okoliczności łagodzące i obciążające. Dlatego obniżenie kary przez SOKiK jest istotnym elementem rozstrzygnięcia. Pokazuje, że sądowa kontrola decyzji UOKiK obejmuje nie tylko ocenę samego naruszenia, ale również proporcjonalność zastosowanej sankcji – wskazuje Jarosław Chałas.

Ekspert dodaje, że bez znajomości pisemnego uzasadnienia trudno na razie ocenić, która kwota była bardziej adekwatna.

Dlaczego promocje Biedronki wprowadzały w błąd?

Problem nie polegał na tym, że zasady promocji były skomplikowane. Kłopot tkwił w sposobie, w jaki Biedronka o nich opowiadała. Reklamy w bardzo wyrazisty sposób krzyczały o ogromnych korzyściach, jak na przykład "zwrot 100%", podczas gdy warunki, które znacząco ograniczały tę korzyść, były schowane lub podane w znacznie mniej widoczny sposób. A to właśnie te ograniczenia były kluczowe dla decyzji zakupowej klienta.

Jak wyjaśnia Jarosław Chałas, nie wystarczy po prostu umieścić wszystkich warunków w regulaminie. Liczy się to, co przeciętny konsument widzi i rozumie w pierwszej chwili.

Jeżeli reklama eksponuje hasło "zwrot 100%", a możliwość wykorzystania otrzymanego vouchera zależy od dodatkowych zakupów, określonych kategorii produktów czy limitów, to właśnie te ograniczenia mogą mieć zasadnicze znaczenie dla decyzji konsumenta. Nie wystarczy wówczas argument, że wszystkie warunki zostały opisane w regulaminie - podkreślił Jarosław Chałas, partner zarządzający i radca prawny w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.

Innymi słowy, jeśli klient musi zrobić dodatkowe zakupy, żeby skorzystać z vouchera, to ta informacja musi być dla niego równie jasna, co obietnica zwrotu pieniędzy. W ocenie UOKiK i sądu tak nie było. To właśnie ten mechanizm sprawił, że ostateczny wyrok w sprawie Biedronki, mimo obniżenia kary, jest dla sieci tak dotkliwy. Urząd i sąd oceniają bowiem nie tylko to, czy pojedyncze hasło jest prawdziwe, ale jaki obraz całej oferty powstaje w głowie klienta. A ten obraz, zdaniem sądu, był mylący.

Jaka lekcja płynie z wyroku dla całego handlu?

Ten wyrok to coś znacznie więcej niż tylko problem jednej sieci handlowej. To bardzo głośny i wyraźny sygnał dla wszystkich firm na polskim rynku. Dlahandlu.pl ocenia, że to koniec z chowaniem niewygodnych warunków promocji w długich i zawiłych regulaminach. Sąd jasno pokazał, że najważniejszy jest całościowy przekaz reklamy i to, jak rozumie go przeciętny klient.

Wniosek jest prosty: przejrzystość w marketingu to już nie jest kwestia dobrej woli czy dbania o wizerunek. To twardy obowiązek prawny. Jeśli firma tego nie dopilnuje, musi liczyć się z ryzykiem gigantycznych kar finansowych. Choć ten konkretny wyrok w sprawie Biedronki dotyczy jednej firmy, jego konsekwencje odczuje cała branża. Powtarzające się postępowania UOKiK wobec Biedronki, dotyczące różnych spraw – od cen przy kasie po oznaczanie kraju pochodzenia produktów – pokazują też, że urząd bacznie przygląda się największym graczom. Jak podsumowuje Jarosław Chałas, to fundamentalna zmiana w podejściu do ochrony konsumentów.

Najważniejszy wniosek wykracza jednak poza samą Biedronkę. Współczesne prawo ochrony konsumentów nie pozwala oceniać reklamy wyłącznie przez pryzmat tego, czy jej poszczególne zdania są dosłownie prawdziwe. Liczy się również to, jaki obraz oferty powstaje w świadomości konsumenta i czy otrzymuje on informacje niezbędne do podjęcia świadomej decyzji. Dla dużych sieci handlowych oznacza to, że przejrzystość promocji nie jest już tylko kwestią dobrych praktyk marketingowych. Jest istotnym elementem zarządzania ryzykiem prawnym, którego zaniedbanie może prowadzić do wielomilionowych sankcji - mówi Jarosław Chałas z Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.

Po tym głośnym wyroku najwyraźniej czasy marketingowej wolnej amerykanki, w której liczyła się tylko chwytliwość hasła, właśnie się skończyły. Teraz liczy się przede wszystkim uczciwość.