Emerytura po jednym dniu pracy dla Ukraińców? Przepisy jasno wskazują, jak jest naprawdę

Emerytura po jednym dniu pracy? Tak wyglądają obowiązujące przepisy

W przestrzeni publicznej regularnie powraca twierdzenie, że obywatele Ukrainy mogą otrzymać pełną polską emeryturę minimalną już po jednym dniu pracy. Takie informacje wywołują liczne komentarze i oburzenie, ponieważ sugerują, że system emerytalny pozwala na wypłacanie wysokich świadczeń osobom, które niemal w ogóle nie odprowadzały składek. Przepisy obowiązujące w listopadzie 2026 roku pokazują jasno, że sytuacja wygląda inaczej. Uzyskanie dopłaty do gwarantowanej emerytury minimalnej wymaga spełnienia określonych warunków. Z kolei jedna wpłacona składka rzeczywiście uprawnia do otrzymania emerytury, jednak będzie to tzw. emerytura groszowa.

W Polsce różnice między emeryturami potrafią być ogromne. Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od stażu pracy, zgromadzonych składek oraz wieku przejścia na emeryturę. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nawet osoba, która odprowadziła w swoim życiu zaledwie jedną składkę emerytalną, może uzyskać prawo do świadczenia. Jego wysokość bywa jednak minimalna.

Właśnie dlatego w Polsce nadal występuje zjawisko tzw. emerytur groszowych, czyli świadczeń tak niskich, że nie sposób się z nich utrzymać. Jak niewielkie mogą być takie kwoty? W 2025 roku najniższe emerytury w kraju wynosiły zaledwie 2 grosze. Otrzymywało je dwóch seniorów z województw dolnośląskiego i lubelskiego. Z kolei w województwach mazowieckim, zachodniopomorskim i kujawsko-pomorskim najniższe wypłacane świadczenia wynosiły od 3 do 6 groszy.

Od czego zależy wysokość emerytury? Tak ZUS wylicza świadczenia

Sposób wyliczania wysokości emerytury opiera się na stosunkowo prostym mechanizmie matematycznym. Zgromadzone i zwaloryzowane składki emerytalne wraz z kapitałem początkowym, czyli środkami wypracowanymi przed 1999 rokiem, są dzielone przez średnie dalsze trwanie życia. Chodzi o przewidywaną liczbę miesięcy, które statystycznie pozostają osobie przechodzącej na emeryturę.

Oznacza to, że im większy kapitał emerytalny i im krótszy przewidywany okres pobierania świadczenia, tym wyższa będzie jego miesięczna kwota. W praktyce dłuższa aktywność zawodowa i odprowadzanie składek przez większą liczbę lat przekładają się zazwyczaj na wyższą emeryturę.

Emerytura minimalna dla Ukraińców. Jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać dopłatę z ZUS?

Najwięcej kontrowersji budzą dopłaty do minimalnej emerytury, która w listopadzie 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Jak jednak zwraca uwagę „Gazeta Prawna”, obywatele Ukrainy nie otrzymują takiego wyrównania automatycznie. Zgodnie z polsko-ukraińską umową o zabezpieczeniu społecznym z 2012 roku muszą spełnić trzy warunki: osiągnąć wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), udokumentować odpowiedni staż ubezpieczeniowy (20 lub 25 lat, z uwzględnieniem okresów pracy na Ukrainie) oraz legalnie i stale mieszkać w Polsce.

W przypadku wyprowadzki z Polski prawo do dopłaty ustaje, a nienależnie pobrane środki podlegają zwrotowi. Co ważne, Ukraina wypłaca emeryturę za okresy ubezpieczenia na swoim terytorium, a ZUS za okresy przepracowane w Polsce. Jeśli suma obu świadczeń jest niższa od polskiej emerytury minimalnej, ZUS może wyrównać różnicę.

Ilu Ukraińców otrzymuje dopłaty do emerytur w Polsce?

Według przytoczonych danych ZUS z takiego wyrównania korzysta w Polsce niespełna 2 tys. obywateli Ukrainy. Jednocześnie setki tysięcy migrantów pracujących w naszym kraju regularnie odprowadzają składki na ubezpieczenia społeczne.

Kontrowersje dotyczą również 13. i 14. emerytury. Przepisy przewidują możliwość otrzymywania dodatkowych świadczeń także przez osoby pobierające emeryturę groszową, nawet jeśli ich staż pracy w Polsce był bardzo krótki. Wysokość trzynastki nie zależy od kwoty podstawowej emerytury, natomiast czternastka podlega odrębnym zasadom i ograniczeniom. Kwestia wypłat tych dodatków pozostaje przedmiotem sporów i propozycji zmian w przepisach.