Trzecia edycja Forum objęła trzy debaty poświęcone technologiom dual-use i local content, bezpieczeństwu energetycznemu i ochronie środowiska oraz roli sektora rolno-spożywczego w systemie bezpieczeństwa państwa. Wspólnym wnioskiem płynącym z dyskusji była potrzeba wzmacniania krajowych kompetencji, infrastruktury oraz zdolności pozwalających Polsce sprawnie funkcjonować także w warunkach kryzysowych. Wydarzenie poprowadził Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu”.
Dual-use: bezpieczeństwo to także drogi, kolej i krajowy przemysł
Pierwsza debata pokazała, że technologie podwójnego zastosowania nie dotyczą wyłącznie przemysłu obronnego. O odporności państwa decydują również infrastruktura transportowa, logistyka, zdolności produkcyjne oraz możliwość serwisowania wykorzystywanych w Polsce technologii.
Prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, zwracał uwagę na konieczność łączenia potencjału nauki i biznesu oraz rozwijania technologii znajdujących zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i w obronności. NCBR koncentruje swoje działania wokół czterech obszarów: bezpieczeństwa, cyfryzacji, energetyki i zdrowia. Z kolei Arkadiusz Bąk, wiceprezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej, wskazywał, że dual-use pozwala utrzymywać potencjał zakładów przemysłowych również w okresach mniejszego zapotrzebowania sektora obronnego.
Stanisław Wojtera, członek Rady ds. Strategicznych Projektów Rozwojowych przy Prezydencie RP, zwracał uwagę na tempo zmian technologicznych obserwowanych podczas wojny w Ukrainie. W ciągu zaledwie kilku lat drony zasadniczo zmieniły sposób prowadzenia działań zbrojnych i znaczenie wykorzystywanego dotychczas sprzętu. Jego zdaniem programy państwowe muszą być na tyle elastyczne, aby można je było szybko dostosowywać do nowych technologii i zmieniających się potrzeb.
Dużo miejsca poświęcono transportowi i infrastrukturze. Piotr Sadza, prezes PKP Cargo Connect, zwrócił uwagę na niewystarczające zdolności do kolejowego transportu ciężkiego sprzętu. Jak wskazywał, Polska dysponuje około 100 platformami umożliwiającymi przewóz m.in. czołgów Abrams, podczas gdy realne potrzeby ocenił na co najmniej 1000 wagonów.
Na znaczenie parametrów infrastruktury drogowej zwracał uwagę Wojciech Trojanowski, członek zarządu STRABAG.
– Na autostradzie obiekt inżynieryjny stoi średnio co 500 metrów. Jeżeli jeden z nich nie wytrzyma, czołg nie przejedzie – mówił Wojciech Trojanowski.
Podczas debaty podkreślano, że drogi i mosty projektowane z uwzględnieniem wymagań związanych z bezpieczeństwem i mobilnością wojskową mogą w sytuacji kryzysowej pełnić funkcje znacznie wykraczające poza ich codzienne, cywilne zastosowanie.
Trojanowski wskazywał również na znaczenie local content, rozumianego nie tylko jako udział krajowych przedsiębiorstw w inwestycjach, ale także jako dostępność technologii, kompetencji i zaplecza serwisowego w Polsce. W sytuacji kryzysowej możliwość naprawy i utrzymania infrastruktury oraz sprzętu na miejscu może mieć równie duże znaczenie jak samo ich posiadanie.
Energetyka na pierwszej linii bezpieczeństwa
Drugą debatę poprzedziło wystąpienie Miłosza Motyki, ministra energii, który zwrócił uwagę, że infrastruktura energetyczna jest dziś bezpośrednio narażona na działania hybrydowe, cyberataki i próby sabotażu.
– Energetyka dzisiaj jest na pierwszej linii frontu, czasem przed tym zagrożeniem kinetycznym, militarnym – mówił minister Miłosz Motyka.
Minister wskazał, że w latach 2024–2025 liczba cyberataków na infrastrukturę krytyczną wzrosła o 100 proc. Podkreślał jednocześnie, że bezpieczeństwo energetyczne należy dziś traktować jako jeden z podstawowych elementów bezpieczeństwa państwa.
Miłosz Motyka zwrócił również uwagę na zagrożenie związane z dezinformacją towarzyszącą transformacji energetycznej.
– Jeżeli jest coś, co Polsce zagraża, to jest to dezinformacja w takim samym stopniu jak zagrożenia kinetyczne i zagrożenia cybernetyczne – podkreślił minister.
Dyskusja dotyczyła również tego, jak prowadzić transformację energetyczną, aby wzmacniała ona niezależność Polski, a jednocześnie uwzględniała interesy lokalnych społeczności. Urszula Pasławska, przewodnicząca sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, wskazywała m.in. na niewykorzystany potencjał biogazu. Zwróciła uwagę, że podczas gdy w Polsce działa około 200 biogazowni, w Czechach jest ich około 6 tys., a w Niemczech 10 tys. Wykorzystanie krajowych odpadów rolniczych może więc jednocześnie wspierać transformację energetyczną, bezpieczeństwo surowcowe i rozwój lokalnej gospodarki. Pasławska podkreślała również potrzebę prowadzenia dialogu z mieszkańcami i przedstawiania transformacji energetycznej przez pryzmat konkretnych korzyści dla lokalnych społeczności.
O społecznym wymiarze transformacji mówił Józef Matysiak, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zwrócił uwagę na problem społecznego oporu wobec inwestycji energetycznych, określany jako syndrom NIMBY.
– Wiatrak tak, ale żeby nie kręcił się pod moim oknem – obrazował Józef Matysiak.
Jednym ze sposobów zwiększenia społecznej akceptacji dla inwestycji mogą być spółdzielnie energetyczne, dzięki którym mieszkańcy stają się nie tylko sąsiadami infrastruktury energetycznej, ale również jej współwłaścicielami i bezpośrednimi beneficjentami.
Skala potrzeb inwestycyjnych pozostaje jednak ogromna. Jak wskazywał Matysiak, 80 proc. budżetu NFOŚiGW przeznaczane jest na transformację. W przypadku programu magazynów energii, przy dostępnej alokacji wynoszącej 4 mld zł, około 600 podmiotów zgłosiło zapotrzebowanie na łącznie 28 mld zł.
Bezpieczeństwo żywnościowe to także zapasy i logistyka
Trzecia debata była poświęcona roli rolnictwa i sektora rolno-spożywczego w systemie bezpieczeństwa państwa. Dyskusja pokazała, że bezpieczeństwo żywnościowe oznacza nie tylko zdolność do produkcji odpowiedniej ilości żywności, ale również dostęp do surowców, możliwość jej magazynowania i transportu oraz utrzymanie sprawnej dystrybucji w sytuacji kryzysowej.
Prof. Konrad Marciniuk z Wydziału Prawa i Administracji UW zwrócił uwagę na różnicę między bezpieczeństwem żywności, bezpieczeństwem żywnościowym i samowystarczalnością. Jednym z istotnych wyzwań pozostaje bezpieczeństwo białkowe. Według danych przytoczonych podczas debaty Polska importuje rocznie ponad 3,5 mln ton śruty sojowej GMO, co odpowiada około 70 proc. krajowego zapotrzebowania.
Były minister rolnictwa Jacek Janiszewski podkreślał natomiast, że produkcji żywności nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat rachunku ekonomicznego. Zdolność państwa do zapewnienia obywatelom żywności powinna być traktowana jako jeden z podstawowych elementów bezpieczeństwa, podobnie jak zapewnienie energii czy potencjału obronnego.
Na praktyczny wymiar bezpieczeństwa żywnościowego zwracał uwagę Marcin Roszczyk, prezes Elewarr. Spółka dysponuje około 800 tys. ton powierzchni magazynowej w 17 lokalizacjach, a każda z nich posiada bocznicę kolejową i własne lokomotywy. W sytuacji kryzysowej kolej może mieć szczególne znaczenie dla utrzymania sprawnego transportu żywności i zapasów, ponieważ drogi kołowe należą do infrastruktury najbardziej narażonej na zatory.
Roszczyk zwracał jednocześnie uwagę na potrzebę zwiększenia krajowych rezerw. Jako punkt odniesienia przywołał Niemcy, gdzie same rotacyjne zapasy ryżu wynoszą około 180 tys. ton. Wskazywał, że również Polska powinna rozważyć rozszerzenie strategicznych zasobów o produkty, które można szybko wykorzystać w sytuacji kryzysowej.
Ważnym wątkiem debaty była również gospodarka wodna. Uczestnicy wskazywali na potrzebę długofalowej strategii retencji i zarządzania zasobami wodnymi, które bezpośrednio wpływają na odporność krajowej produkcji rolnej.
Bezpieczeństwo jako system naczyń połączonych
III Forum Bezpieczeństwa Polski pokazało, że energetyki, przemysłu, transportu, infrastruktury i rolnictwa nie można traktować jako odrębnych obszarów polityki państwa. W sytuacji kryzysowej tworzą one jeden system naczyń połączonych. Nowoczesny sprzęt wymaga sprawnej logistyki i odpowiedniej infrastruktury, infrastruktura potrzebuje stabilnych dostaw energii, a odporność państwa zależy również od zdolności do zapewnienia obywatelom dostępu do żywności.
Forum Bezpieczeństwa Polski jest cykliczną platformą dialogu łączącą przedstawicieli administracji publicznej, środowiska naukowego, biznesu oraz ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem państwa. Trzecia edycja potwierdziła, że rozmowa o odporności Polski coraz wyraźniej wykracza poza tradycyjnie rozumianą obronność i obejmuje cały potencjał gospodarczy, technologiczny i infrastrukturalny państwa.
III Forum Bezpieczeństwa Polski odbyło się 2 września 2026 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Organizatorem wydarzenia była Fundacja FAPA, współorganizatorami Fundacja Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego i Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego, a partnerem instytucjonalnym Uniwersytet Warszawski.
Partnerami wydarzenia byli Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Ochrony Środowiska, PKP Cargo Connect, Elewarr oraz STRABAG. Partnerami medialnymi byli Super Express, Super Biznes oraz kanał WhatsApp „Barometr – Dzień w Liczbach”.
Kolejne Forum już 21 października
III Forum Bezpieczeństwa Polski nie zamyka dyskusji o odporności państwa. Kolejna, czwarta już edycja Forum odbędzie się 21 października 2026 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Będzie kontynuacją rozmów o najważniejszych wyzwaniach dla bezpieczeństwa Polski, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów, które wymagają długofalowej współpracy administracji publicznej, biznesu, nauki i ekspertów.
Podcasty
Playlisty tematyczne
