- Intercyza to kluczowe narzędzie finansowe dla każdego małżeństwa, precyzujące podział majątku i odpowiedzialność za długi, niezależnie od zamożności.
- Można ją zawrzeć przed lub po ślubie, lecz nie chroni przed starymi zobowiązaniami ani nie wpływa na dziedziczenie.
- Sprawdź, dlaczego akt notarialny jest niezbędny i jak poprawnie sporządzić intercyzę, by uniknąć kosztownych błędów finansowych!
Po ślubie nie wszystko automatycznie staje się „nasze”, ale zasadą jest powstanie między małżonkami wspólności ustawowej. Obejmuje ona przede wszystkim dorobek gromadzony w czasie małżeństwa. Małżonkowie mogą jednak zmienić te reguły poprzez umowę majątkową małżeńską, potocznie nazywaną intercyzą. I właśnie tutaj zaczynają się szczegóły, które mogą mieć ogromne znaczenie dla domowego budżetu.
Intercyza to nie tylko rozdzielność majątkowa
Najczęściej mówiąc „intercyza”, mamy na myśli pełną rozdzielność majątkową. Polskie prawo daje jednak małżonkom więcej możliwości. Mogą rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową, ustanowić rozdzielność majątkową albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków.
Przy klasycznej rozdzielności zasada jest prosta: od momentu jej ustanowienia każde z małżonków buduje własny majątek. To, co kupi żona, należy do niej, a to, co kupi mąż – do niego. Nie oznacza to jednak zakazu wspólnych zakupów. Małżonkowie nadal mogą razem kupić samochód czy nieruchomość i stać się ich współwłaścicielami w określonych udziałach.
Mieszkanie sprzed ślubu. Do kogo należy?
To jedna z najważniejszych kwestii. Sam ślub nie powoduje automatycznie, że nieruchomość należąca wcześniej do jednej osoby staje się po połowie własnością męża i żony. Małżonkowie mogą jednak odpowiednio ukształtować swój ustrój majątkowy. Materiały wskazują m.in. przykład działki kupionej przed ślubem, którą jej właściciel następnie objął rozszerzoną wspólnością, dzięki czemu współmałżonek stał się jej współwłaścicielem.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy mieszkanie lub dom są kupowane wspólnie już przy obowiązującej rozdzielności. Wtedy nie powstaje wspólność ustawowa, ale małżonkowie mogą nabyć nieruchomość jako współwłaściciele w częściach ułamkowych.
Intercyza po ślubie. Co z pieniędzmi zgromadzonymi wcześniej?
Tu kryje się jedna z największych pułapek. Podpisanie intercyzy po kilku czy kilkunastu latach małżeństwa nie sprawia, że wspólny dorobek nagle znika. Jeżeli rozdzielność zostanie ustanowiona w trakcie małżeństwa, wspólność ustawowa ustaje dopiero z chwilą wskazaną przez prawo i umowę. Rozdzielności z wcześniejszą datą nie można sobie po prostu wpisać u notariusza – wsteczne ustanowienie rozdzielności może nastąpić w drodze postępowania sądowego.
W praktyce oznacza to, że majątek zgromadzony wcześniej trzeba odróżnić od tego, co każde z małżonków zacznie gromadzić już po ustanowieniu rozdzielności.
Co z pensją i oszczędnościami po intercyzie?
Przy pełnej rozdzielności majątkowej każde z małżonków samodzielnie gromadzi swój majątek i nim zarządza. Od chwili ustanowienia takiego ustroju nie powstaje już wspólny majątek dorobkowy, a małżonkowie mogą niezależnie dysponować swoimi składnikami majątkowymi. Ma to bardzo praktyczne konsekwencje. Jeżeli po ustanowieniu rozdzielności jedna osoba zarabia znacznie więcej i odkłada pieniądze, zgromadzone przez nią środki nie stają się tylko z powodu małżeństwa częścią wspólnego majątku.
Jest jednak również druga strona medalu. Rozdzielność może być niekorzystna dla osoby, która przez lata rezygnuje z kariery i własnych dochodów, by zajmować się domem i dziećmi, podczas gdy drugi małżonek buduje majątek. Jednym z przewidzianych prawem rozwiązań jest rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Po jej ustaniu małżonek, którego dorobek jest mniejszy, może domagać się wyrównania.
Intercyza a długi. Czy komornik zostawi majątek małżonka w spokoju?
To właśnie obawa przed długami jest jednym z powodów, dla których małżeństwa decydują się na rozdzielność, szczególnie gdy jedna osoba prowadzi firmę. Trzeba jednak uważać na bardzo popularny mit: intercyza nie jest gumką, która wymazuje stare zobowiązania.
Umowa nie działa wstecz. Nie chroni automatycznie przed skutkami zobowiązań powstałych wcześniej, gdy obowiązywała wspólność majątkowa. Materiał wskazuje również, że po ustanowieniu rozdzielności każde z małżonków zasadniczo samodzielnie odpowiada za własne zobowiązania, ale istnieją wyjątki, m.in. dotyczące zobowiązań zaciągniętych na zaspokojenie zwykłych potrzeb rodziny. Znaczenie w relacji z wierzycielem ma też jego wiedza o zawartej umowie majątkowej.
Czy intercyza oznacza, że małżonek nic nie odziedziczy?
Nie. To kolejny często powtarzany mit. Rozdzielność majątkowa i dziedziczenie to dwie różne kwestie. Samo podpisanie intercyzy nie odbiera mężowi ani żonie prawa do dziedziczenia. Małżonkowie nadal dziedziczą po sobie na zasadach wynikających z prawa spadkowego lub testamentu. Jeżeli chcą wyłączyć wzajemne dziedziczenie, potrzebne są inne rozwiązania prawne – sama intercyza tego nie załatwia.
Intercyza przed ślubem czy po ślubie? Różnica może być ogromna
Intercyzę można podpisać jeszcze jako narzeczeni. Wówczas zacznie ona wywoływać skutki po zawarciu małżeństwa. Jeżeli para od początku ustanowi rozdzielność, wspólność ustawowa między małżonkami w ogóle nie powstanie. Jeśli decyzja zapadnie dopiero po ślubie, sytuacja jest bardziej złożona, bo istnieje już dorobek zgromadzony w okresie wspólności. Dlatego moment podpisania dokumentu ma ogromne znaczenie dla późniejszych rozliczeń.
Intercyzy nie można spisać samemu na kartce
Samo oświadczenie: „od dzisiaj każdy ma swoje pieniądze” nie wystarczy. Umowa majątkowa małżeńska musi zostać zawarta u notariusza w formie aktu notarialnego. Zwykła pisemna umowa między małżonkami nie wywoła skutków przewidzianych dla intercyzy.
Małżonkowie nie są też związani raz podjętą decyzją do końca życia. Za obopólną zgodą mogą później zmienić rodzaj umowy majątkowej, a także wrócić do ustawowej wspólności.
Ile kosztuje intercyza?
Sama maksymalna taksa notarialna za umowę majątkową małżeńską została w materiałach wskazana na 400 zł, do czego dochodzą VAT i koszty wypisów. W efekcie całkowity wydatek może wynieść około 600 zł, choć ostateczna kwota zależy m.in. od liczby wypisów i zakresu czynności.
Intercyza nie jest więc dokumentem zarezerwowanym dla milionerów. Może mieć znaczenie dla małżeństwa posiadającego jedno mieszkanie, oszczędności na koncie czy firmę obciążoną ryzykiem. Najważniejsze jest jednak dokładne ustalenie, co stanie się z majątkiem już posiadanym, co z przyszłymi dochodami i kto będzie odpowiadał za zobowiązania. Jedno podpisane u notariusza porozumienie może bowiem na lata zmienić finansowe zasady małżeństwa.
Podcasty
Playlisty tematyczne
