Dopłaty bezpośrednie 2026. Sprawdź, kto jest zwolniony z kontroli i może zarobić więcej

• Nowe wytyczne Unii Europejskiej ujawniają, jak gospodarstwa do 10 ha mogą całkowicie uniknąć kontroli warunkowości i sankcji
• Ekoschemat rolnictwo węglowe pozwala zaoszczędzić na nawozach nawet 400 zł na hektarze dzięki międzyplonom
• Analiza ARiMR wskazuje, że gospodarstwa ekologiczne mogą w 2026 roku zwiększyć dochody o 500-800 zł na hektarze
• Wnioski o dopłaty bezpośrednie 2026 trzeba złożyć elektronicznie do 15 maja, a nowe zasady znacznie upraszczają proces certyfikacji upraw

Wnioski o dopłaty 2026. Do kiedy złożyć i jakie są nowe ułatwienia?

Nadchodzący sezon dopłat bezpośrednich rozpocznie się tradycyjnie 15 marca, a ostateczny termin na złożenie wniosków upłynie 15 maja 2026 roku. Zarówno Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), jak i Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) sugerują, by nie czekać do ostatniej chwili. Złożenie dokumentów do końca kwietnia to rozsądne posunięcie, które daje czas na wprowadzenie ewentualnych poprawek bez obaw o kary finansowe. Warto pamiętać, że zmiany wprowadzane po 15 maja, aż do końca miesiąca, będą wiązały się z obniżeniem płatności o 1% za każdy dzień zwłoki. W tym roku istotną zmianą jest obowiązek składania wszystkich wniosków wyłącznie drogą elektroniczną, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. Z kolei nowością ułatwiającą życie rolnikom jest wdrożenie przez ARiMR systemu kontroli satelitarnej, który ma usprawnić weryfikację upraw i ograniczyć liczbę wizyt w gospodarstwie.

Duże uproszczenie czeka na rolników, którzy planują skorzystać z ekoschematu „Integrowana Produkcja Roślin” (IP). Jak informuje resort rolnictwa, od 6 marca 2026 roku zgłoszenie zamiaru prowadzenia upraw w tym systemie będzie automatycznie uznawane za wniosek o certyfikat. To dobra wiadomość, ponieważ eliminuje potrzebę wypełniania i składania dwóch osobnych dokumentów. Nowe przepisy porządkują także terminy zgłoszeń. W przypadku upraw rocznych należy to zrobić co najmniej 14 dni przed planowanym siewem lub sadzeniem, natomiast dla upraw wieloletnich ostatecznym terminem jest 1 marca każdego roku. Wprowadzone zmiany mają na celu przede wszystkim zmniejszenie biurokracji i przyspieszenie całego procesu certyfikacji.

Ekoschemat rolnictwo węglowe. Zasady i terminy najpopularniejszych praktyk

Niezmiennie najwięcej uwagi przyciąga ekoschemat „Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi”, na który przeznaczono lwią część budżetu. Zgodnie z założeniami Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej, Polska wydaje na wszystkie ekoschematy średnio 884 miliony euro rocznie. Jest to kwota dwukrotnie wyższa niż w poprzedniej perspektywie finansowej na działania rolno-środowiskowo-klimatyczne. W ramach rolnictwa węglowego można realizować jedną z ośmiu dostępnych praktyk, a szacowana stawka bazowa dla upraw roślinnych oscyluje w granicach 700 zł/ha. System punktowy na pierwszy rzut oka może wydawać się skomplikowany, ale w praktyce sprowadza się do prostej zasady: trzeba uzyskać tyle punktów, ile dałaby realizacja najwyżej punktowanej praktyki na minimum 25% gruntów. Dla przykładu, w 10-hektarowym gospodarstwie wystarczy zgromadzić 12,5 punktu.

Wśród rolników największym zainteresowaniem cieszą się dwie praktyki: międzyplony oraz zróżnicowana struktura upraw. Decydując się na międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe, należy pamiętać o terminach. ARiMR wymaga, aby wysiać je między 1 lipca a 1 października i utrzymać na polu co najmniej do 15 lutego kolejnego roku. Doświadczenie pokazuje, że siew po 25 września bywa ryzykowny, ponieważ rośliny mogą nie zdążyć odpowiednio pokryć gleby przed zimą. Korzyści z tej praktyki są jednak wymierne, ponieważ międzyplon potrafi związać od 60 do 100 kg azotu na hektar, co przekłada się na oszczędności na nawozach rzędu 250-400 zł/ha. Z kolei zróżnicowana struktura upraw wymaga prowadzenia co najmniej trzech różnych gatunków roślin. Uprawa główna nie może przy tym zajmować więcej niż 65% gruntów ornych, a trzecia w kolejności musi stanowić minimum 10% areału. Co ważne, przynajmniej 20% powierzchni należy przeznaczyć na uprawy, które pozytywnie wpływają na bilans materii organicznej w glebie, na przykład na rośliny bobowate.

Mniejsze kontrole, wyższe dopłaty. Kto zyska na zmianach w 2026 roku?

Rok 2026 przynosi wiele dobrych wiadomości, szczególnie dla właścicieli mniejszych gospodarstw. Zgodnie z nowymi wytycznymi Parlamentu Europejskiego, które wdrożyła ARiMR, gospodarstwa o powierzchni do 10 hektarów są całkowicie zwolnione z zasad warunkowości, czyli spełniania norm GAEC i SMR. W praktyce oznacza to dla nich znacznie mniej kontroli i brak ryzyka sankcji finansowych. Kolejnym ułatwieniem, które docenią zwłaszcza rolnicy specjalizujący się w produkcji zbóż, jest zniesienie obowiązku dywersyfikacji upraw w ramach normy GAEC 7. Ministerstwo rolnictwa informuje również o korzystnej zmianie w normie GAEC 1. Definicję trwałych użytków zielonych (TUZ) wydłużono z 5 do 7 lat bez konieczności przeorywania, co ułatwi zarządzanie pastwiskami hodowcom bydła.

Gospodarstwa ekologiczne mogą w tym roku liczyć na wyjątkowo korzystne warunki. Jak podaje ARiMR, sam fakt posiadania certyfikatu ekologicznego automatycznie kwalifikuje je do uzyskania płatności w ramach większości ekoschematów roślinnych, bez konieczności spełniania dodatkowych warunków. Co więcej, mogą one łączyć dopłaty z ekoschematów z płatnościami ekologicznymi, co w wielu przypadkach może zwiększyć ich dochody o 500-800 zł na hektarze w porównaniu do gospodarstw konwencjonalnych. Nowością jest także możliwość łączenia płatności za ekologiczne TUZ z dopłatami do dobrostanu zwierząt, które są na nich wypasane. Dodatkowo, od tego roku wprowadzono zupełnie nową interwencję „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych”, oferującą rekompensaty za utracone dochody w zamian za prowadzenie działań prośrodowiskowych, co otwiera nowe możliwości dla rolników gospodarujących na terenach cennych przyrodniczo.