- Emerytury kobiet w Polsce są średnio o 1,5 tys. zł brutto niższe niż mężczyzn, co wynika m.in. z niższego wieku emerytalnego i luki płacowej.
- Niższy wiek emerytalny kobiet (60 lat) przy dłuższej prognozowanej długości życia oraz przerwy w karierze (np. z powodu macierzyństwa) znacząco obniżają wysokość ich świadczeń.
- Wiele seniorek w Polsce żyje w trudnej sytuacji finansowej, często samotnie, zmagając się z niskimi emeryturami i wykluczeniem cyfrowym.
- Kluczem do poprawy przyszłości finansowej kobiet jest wczesna i szeroko zakrojona edukacja finansowa, promująca oszczędzanie i inwestowanie, aby uniknąć błędów poprzednich pokoleń.
Skąd bierze się luka emerytalna między kobietami a mężczyznami?
Dane dotyczące świadczeń emerytalnych w Polsce są alarmujące. Różnica w wysokości emerytur między kobietami a mężczyznami sięgająca 1,5 tys. zł brutto to nie przypadek, lecz efekt splotu wielu czynników społecznych i systemowych. Główną przyczyną tak niskich emerytur kobiet jest niższy wiek emerytalny (60 lat) przy jednocześnie dłuższej prognozowanej długości życia (82 lata w porównaniu do 75 lat u mężczyzn). Oznacza to, że Polki krócej odkładają składki, a dłużej pobierają świadczenie, co matematycznie przekłada się na jego niższą wysokość.
Kolejnym istotnym elementem jest luka płacowa. Zgodnie ze statystykami z czerwca 2025 r., mediana zarobków mężczyzn wynosiła ponad 7300 zł, podczas gdy kobiet – niespełna 7000 zł. Niższe wynagrodzenie przez całe życie zawodowe bezpośrednio wpływa na niższy kapitał gromadzony w ZUS. Do tego dochodzą przerwy w karierze, najczęściej związane z macierzyństwem i opieką nad bliskimi. Ponad 13% kobiet deklaruje przerwę w pracy trwającą od pół roku do roku, a kolejne 10% zawiesza obowiązki zawodowe na okres od dwóch do trzech lat. Każdy taki okres to brak składek i mniejszy kapitał na przyszłość.
Samotność i bieda na starość. Jak wygląda finansowa rzeczywistość seniorek?
Konsekwencje luki emerytalnej są najbardziej dotkliwe w jesieni życia, zwłaszcza po stracie partnera. W Polsce odsetek wdów jest niemal pięciokrotnie wyższy niż wdowców i wynosi 13,7%. Wiele seniorek zmuszonych jest do samodzielnego utrzymania się, dysponując bardzo skromnym budżetem. Średnie emerytury kobiet w Polsce w 2024 roku wynosiły ok. 3300 zł brutto, podczas gdy mężczyzn – ok. 4 800 zł, co dla samotnej seniorki oznacza ogromne trudności w samodzielnym utrzymaniu się.
Skromne świadczenie często nie wystarcza na pokrycie podstawowych kosztów życia, leków czy nieprzewidzianych wydatków. Wstyd nierzadko powstrzymuje seniorki przed proszeniem o pomoc. Dodatkowym wyzwaniem staje się świat cyfrowych finansów. Brak umiejętności w obsłudze bankowości online czy płatności kartą naraża starsze osoby na wyłudzenia i oszustwa, potęgując ich poczucie wykluczenia i niepewności.
Edukacja finansowa kobiet kluczem do lepszej przyszłości
Choć sytuacja obecnych emerytek jest trudna, przyszłe pokolenia mogą uniknąć tego scenariusza. Kluczem jest zmiana myślenia i podejścia do finansów osobistych. Badania pokazują, że aż 14,3% Polek nie ma żadnych oszczędności, a co trzecia nie inwestuje. Kobiety częściej skupiają się na krótkoterminowych celach finansowych, jak remont czy wakacje, podczas gdy mężczyźni częściej budują poduszkę bezpieczeństwa (34,3%) i oszczędzają z myślą o emeryturze (16,7%).
Rozwiązaniem, które może realnie wpłynąć na poprawę sytuacji, jest szeroko zakrojona edukacja finansowa kobiet, która powinna zaczynać się już na wczesnych etapach życia. Eksperci podkreślają, że przejęcie kontroli nad własnymi pieniędzmi to fundament niezależności.
- Kobiety potrafią świetnie organizować codzienność: dom, pracę, rodzinę i milion spraw naraz, ale gdy chodzi o inwestowanie, coś je zatrzymuje. Większość z nas dorastała w przekonaniu, że finanse to domena mężczyzn, a inwestowanie zarezerwowane jest dla bogatych. Dlatego teraz naszą rolą jest w pierwszej kolejności zmiana myślenia Polek. Świadomość finansowa to przecież wolność i niezależność – przekonuje Karolina Decker, prezeska Fundacji finmarie Polska.
Inicjatywy takie jak finmarie stawiają sobie za cel podniesienie wiedzy finansowej Polek. Chodzi o to, by budowanie funduszu awaryjnego i tworzenie planu inwestycyjnego stały się standardem, a nie luksusem. Zapewnienie sobie stabilności na emeryturze to proces, który warto zacząć jak najwcześniej, by uniknąć błędów poprzednich pokoleń i świadomie kształtować swoją finansową przyszłość.
Podcasty
Playlisty tematyczne
