Spis treści
Rząd chce włączyć "małpki" do systemu kaucyjnego. Kiedy zmiany wejdą w życie?
Wiceministra klimatu Anita Sowińska poinformowała, że resort przygotował wniosek, by rząd jak najszybciej zajął się projektem nowelizacji ustawy. Chodzi o to, by małe szklane butelki po napojach alkoholowych, czyli popularne „małpki” o pojemności do 350 ml, zostały włączone do działającego już systemu kaucyjnego.
Wiceszefowa resortu klimatu nie ukrywa, że zależy jej na czasie.
We wtorek spotykam się z Zespołem ds. Programowania Prac Rządu. O przyjęciu projektu zadecyduje oczywiście rząd. My robimy wszystko, żeby stało się to jak najszybciej. Uważam, że Polki i Polacy po prostu tego oczekują – powiedziała Anita Sowińska w rozmowie z Polską Agencją Prasową.
Najważniejsze pytanie brzmi: kiedy nowe przepisy mogłyby zacząć obowiązywać? Ministerstwo zdaje sobie sprawę, że rozszerzenie systemu to duże wyzwanie logistyczne dla sklepów i producentów. Dlatego w projekcie zaplanowano długi, dwuletni okres na przygotowanie się do zmian. W praktyce oznacza to, że jeśli rząd przyjmie nowe przepisy jeszcze w 2026 roku, kaucja na małpki zacznie obowiązywać najwcześniej w 2028 roku.
Skąd ten pośpiech? Jak tłumaczy wiceministra, chodzi nie tylko o zaśmiecanie miast i wsi, ale też o twarde dane. System kaucyjny ma pomóc Polsce wypełnić unijne cele dotyczące recyklingu szkła opakowaniowego, z którymi do tej pory sobie nie radziliśmy.
Co jeszcze się zmieni? Jednolity termin ważności voucherów
Rozszerzenie systemu o "małpki" to niejedyna zmiana, jaką planuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Rząd chce też uporządkować kwestię voucherów, które dostajemy w sklepach za zwrot butelek i puszki. Dziś ich termin ważności bywa różny, co może wprowadzać zamieszanie. To ma się skończyć.
Projekt zakłada, że wszystkie bony będą ważne dokładnie tyle samo.
Chcemy to zharmonizować, tak żeby vouchery były ważne 90 dni. Nie mówimy tu o trzech miesiącach, tylko konkretnie o 90 dniach, tak by nie było nieścisłości interpretacyjnych – zaznaczyła wiceministra Anita Sowińska.
Dzięki nowym przepisom każdy, kto odda opakowanie, będzie miał pewność, że jego voucher na zakupy będzie ważny przez 90 dni, niezależnie od tego, w którym sklepie go otrzymał. To ujednolicenie zasad w całym systemie kaucyjnym ma sprawić, że będzie on bardziej przyjazny dla użytkowników.
Wyższe kary dla firm. To ma zmobilizować do zbiórki opakowań
Zmiany w systemie kaucyjnym to nie tylko nowe obowiązki, ale też znacznie dotkliwsze kary dla tych, którzy nie będą chcieli współpracować. Ministerstwo chce mocno podnieść tzw. opłatę produktową. To rodzaj kary finansowej dla firm, które wprowadzają na rynek napoje w opakowaniach, ale albo nie przystąpiły do systemu kaucyjnego, albo nie realizują wyznaczonych poziomów zbiórki.
Do tej pory stawki były symboliczne. Od 1 stycznia 2027 roku to się jednak radykalnie zmieni.
- Opłata dla firm, które są w systemie, ale nie realizują celów zbiórki, wzrośnie z 1 zł do 5 zł za każdy kilogram niezebranych odpadów.
- Opłata dla firm, które w ogóle nie weszły do systemu kaucyjnego, skoczy z 3 zł do aż 15 zł za kilogram.
Od 1 stycznia 2027 roku drastycznie wzrośnie opłata produktowa, która jest karą dla firm ignorujących cele zbiórki opakowań w ramach systemu kaucyjnego. Wiceministra Anita Sowińska nie ukrywa, że celem jest silna motywacja, a nie karanie dla samego karania.
Absolutnie nie chodzi o to, by karać przedsiębiorców, nie taka jest idea opłaty produktowej. Chcemy ich po prostu zmotywować, żeby wszystkie lub prawie wszystkie firmy do systemu weszły – podsumowała Sowińska.
Przypomnijmy, że system kaucyjny w Polsce obowiązuje od 1 października 2025 roku. Jego celem jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki opakowań po napojach i osiągnięcie unijnych celów recyklingu – 77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r. Obecnie obejmuje on plastikowe butelki, puszki oraz szklane butelki wielorazowego użytku. Włączenie do niego "małpek" ma być kolejnym krokiem w walce o czystszą Polskę.