- ZUS wypłaca renty z tytułu niezdolności do pracy, a świadczenie może wynieść blisko 2000 zł brutto, wspierając osoby, dla których dalsza aktywność zawodowa stała się niemożliwa.
- Choroby układu mięśniowo-szkieletowego, nowotwory i zaburzenia psychiczne to główne przyczyny, dla których Polacy trafiają na listę uprawnionych do tego wsparcia.
- Sprawdź, czy Twoja choroba kwalifikuje się do otrzymania pieniędzy z ZUS i jakie kluczowe warunki musisz spełnić, aby uzyskać to świadczenie!
Choroba może sprawić, że dalsza praca zawodowa stanie się niemożliwa albo poważnie utrudniona. W takiej sytuacji ubezpieczony może ubiegać się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jak informuje „Fakt”, w 2025 r. lekarze orzecznicy ZUS wydali ponad 188 tys. pierwszorazowych orzeczeń dla celów rentowych. Co trzecie dotyczyło niezdolności do pracy. Dane pokazują też, jakie problemy zdrowotne najczęściej stoją za takimi orzeczeniami. Na czele wcale nie znalazły się nowotwory ani choroby serca.
Te choroby najczęściej prowadzą do niezdolności do pracy
Największą grupę stanowią choroby układu mięśniowo-szkieletowego – 21,7 proc. przypadków. Jak podaje „Fakt”, wśród nich częstą przyczyną częściowej niezdolności do pracy są choroby krążka międzykręgowego.
Na drugim miejscu znalazły się nowotwory – 19,4 proc. Wśród nich wymieniane są m.in. nowotwory złośliwe piersi, oskrzeli i płuc, jelita grubego oraz gruczołu krokowego.
Kolejne 16,3 proc. przypada na choroby układu krążenia, w tym następstwa chorób naczyń mózgowych, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca czy niewydolność serca. Zaburzenia psychiczne odpowiadają za 13,5 proc. przypadków – w tej grupie pojawiają się m.in. schizofrenia i nawracające zaburzenia depresyjne.
Pierwszą szóstkę zamykają choroby układu nerwowego – 7,7 proc. oraz urazy kości i stawów – 7,2 proc.
Cukrzyca też jest na liście. Udział jest jednak znacznie mniejszy
Dane obejmują również inne schorzenia. Choroby układu trawiennego stanowią 2,7 proc. przypadków, choroby układu oddechowego – 2,4 proc., a zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne, do których należy m.in. cukrzyca – 2,3 proc. Choroby układu moczowo-płciowego oraz choroby oka mają po 1,4 proc.
Nie oznacza to jednak, że konkretna diagnoza automatycznie daje prawo do pieniędzy. Przy rencie znaczenie ma to, w jakim stopniu stan zdrowia spowodował utratę zdolności do wykonywania pracy.
Kobiety i mężczyźni. Powody przyznawania rent są inne
Dane ZUS pokazują wyraźne różnice między kobietami i mężczyznami. U panów najczęściej wskazywane są choroby układu krążenia – 21,4 proc., przed chorobami układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej – 20,3 proc. oraz nowotworami – 15,6 proc.
Wśród kobiet kolejność jest inna. Na pierwszym miejscu są choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej – 25,2 proc., następnie nowotwory – 24,3 proc. i zaburzenia psychiczne – 17,8 proc.
Ile wynosi renta z ZUS?
Wysokość minimalnej renty zależy m.in. od rodzaju orzeczonej niezdolności. Najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi obecnie 1483,87 zł brutto. Przy całkowitej niezdolności jest to 1978,49 zł brutto. Renty są waloryzowane 1 marca, podobnie jak emerytury.
Kwoty te są świadczeniami minimalnymi. Samo stwierdzenie choroby nie przesądza natomiast ani o przyznaniu renty, ani o jej wysokości.
Sama choroba nie wystarczy. ZUS sprawdza także staż
Aby otrzymać rentę, trzeba spełnić określone warunki. Oprócz stwierdzonej niezdolności do pracy znaczenie ma odpowiedni okres składkowy i nieskładkowy. W przypadku osoby, której niezdolność powstała po ukończeniu 30 lat, zasadniczo wymagane jest pięć lat stażu w ciągu ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności. Jeśli nastąpiła ona przed ukończeniem 30 lat, wymagany okres jest krótszy.
Niezdolność powinna też powstać w okresach wskazanych w przepisach albo, co do zasady, w ciągu 18 miesięcy od ich ustania. Od wymogów dotyczących stażu i momentu powstania niezdolności przewidziano wyjątki m.in. dla osób całkowicie niezdolnych do pracy z odpowiednio długim okresem składkowym i nieskładkowym.
Prawo do tej renty nie przysługuje również osobie, która ma ustalone prawo do emerytury albo spełnia warunki do jej uzyskania.
Lekarz ZUS ocenia, czy możesz dalej pracować
O tym, czy stan zdrowia oznacza niezdolność do pracy, decyduje lekarz orzecznik ZUS, a w odpowiednim trybie komisja lekarska. Pod uwagę brane są dokumentacja medyczna oraz badanie ubezpieczonego.
Całkowita niezdolność oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowa występuje wtedy, gdy osoba w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem swoich kwalifikacji.
Orzeczenie wydawane jest co do zasady na okres nie dłuższy niż pięć lat. Może obowiązywać dłużej, jeśli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego czasu.
Podcasty
Playlisty tematyczne
