Hubert Biskupski: Zaczniemy od akcji, z jaką państwo ruszyliście - „Bezpieczniejsi w sieci”, czyli nowej odsłony kampanii „Bankowcy dla cyberedukacji”. W ramach tej akcji przygotowaliście prowokację polegającą na zamieszczeniu baneru reklamowego zachęcającego do niezwykle atrakcyjnej inwestycji. Na pierwszy rzut oka widać było, że to „ściema”. Ile ludzi dało się na to nabrać?
Tadeusz Białek, prezes ZBP: Ponad 10 000 osób kliknęło w ten baner i otworzyło formularz, zaczynając go wypełniać takimi danymi jak PESEL czy innymi informacjami niezbędnymi cyberprzestępcom do nadużyć. To pokazuje, że edukacja w zakresie cyberzagrożeń jest pracą organiczną u podstaw. Na szczęście z chwilą rozpoczęcia wpisywania danych uruchamiał się komunikat edukacyjny, więc żadnych danych nie zebrano.
Jaki to był napis?
Komunikat pokazywał, że to nie jest gra, lecz prawdziwe życie, i w tak zwanym „realu” klient mógłby stracić prawdziwe pieniądze.
Prowadzone są akcje edukacyjne, w mediach jest mnóstwo informacji o oszustwach. Skąd zatem ta naiwność lub chciwość? Dlaczego wyłącza nam się myślenie, gdy widzimy ofertę zysku np. 100%proc. rocznie na lokacie?
To kombinacja wielu czynników, m.in. pokusa uzyskania nadzwyczajnych korzyści niewielkim wysiłkiem. Kluczowe jest jednak to, że cyberprzestępcy stale doskonalą swoje metody - wykorzystują zaawansowaną socjotechnikę, manipulację oraz sztuczną inteligencję (np. technologię deepfake). Często stosują schemat obietnicy szybkiego zysku dzięki „cudownemu wehikułowi inwestycyjnemu”.
Jest też drugi rodzaj oszustw, który wykorzystuje strach i zaskoczenie - np. telefon od rzekomego pracownika banku informujący, że ktoś próbuje wziąć kredyt na nasze nazwisko. Często trudno rozróżnić głos prawdziwy od wygenerowanego przez AI. Jak bronić się przed coraz doskonalszymi metodami złodziei?
Drugim głównym kanałem jest spoofing lub vishing, czyli podszywanie się pod pracowników banku, policję, BIK czy organy nadzoru. Istotą jest wywołanie poczucia zagrożenia, paniki i presji natychmiastowego działania (np. pod pretekstem ratowania środków przed przestępcami). Oszuści wymagają przelewu na tzw. rachunek techniczny lub udostępnienia zdalnego pulpitu.
Na co zwracać uwagę i czego pod żadnym pozorem nie robić?
Po pierwsze, w razie jakiejkolwiek wątpliwości należy się rozłączyć i samodzielnie zadzwonić na oficjalną infolinię banku. Prawdziwy pracownik banku nigdy nie poprosi o podanie danych do logowania, haseł, kodów autoryzacyjnych, przelewu na rachunek techniczny ani o umożliwienie zdalnego dostępu do komputera. Banki wprowadzają też narzędzia weryfikacyjne - np. potwierdzenie tożsamości dzwoniącego pracownika bezpośrednio w aplikacji mobilnej.
Co w sytuacji, gdy nasze dane osobowe (np. PESEL) wyciekną z jakiejś bazy? Czy ktoś może zaciągnąć na nas kredyt bez naszej wiedzy?
Najważniejszą rzeczą jest zastrzeżenie numeru PESEL. Gdy PESEL jest zastrzeżony, nikt nie zaciągnie na nasze konto żadnego kredytu ani pożyczki. Jeżeli kredyt zostałby wyłudzony na skradzione dane, zgłoszenie sprawy na policję pozwala na uniknięcie spłaty cudzego zobowiązania, choć wymaga to postępowania wyjaśniającego.
Na koniec pytanie o nowy wskaźnik referencyjny POLSTR zastępujący WIBOR. Co to oznacza dla konsumentów? Będzie drożej?
Zmiana nie powinna być zauważalna dla przeciętnego kredytobiorcy. Nowy wskaźnik, podobnie jak WIBOR, ściśle podąża za stopą referencyjną NBP, a różnice między nimi wynoszą ułamki procenta. Ponadto przepisy unijne gwarantują zasadę neutralności ekonomicznej dla klienta, a dotychczasowy wskaźnik WIBOR będzie mógł funkcjonować w starych umowach jeszcze przez 10 lat.
Rozmawiał Hubert Biskupski
Podcasty
Playlisty tematyczne
