Spis treści
Przełom w świadczeniach dla wdów i wdowców
Przez lata polski system emerytalny zmuszał osoby po stracie małżonka do trudnego wyboru: albo zachowują swoją własną emeryturę, albo rezygnują z niej na rzecz 85 proc. świadczenia po zmarłym partnerze. Dla wielu seniorów oznaczało to drastyczny spadek standardu życia w momencie, gdy koszty utrzymania domu czy leczenia pozostały na tym samym poziomie. Sytuacja ta zaczęła się zmieniać 1 stycznia 2025 roku, kiedy wprowadzono możliwość łączenia obu tych świadczeń.
To rozwiązanie ma na celu zapewnienie większej stabilności finansowej w jesieni życia. Nowe przepisy wprowadzają system krokowy, co oznacza, że wsparcie będzie rosło z czasem. Choć wypłaty połączonych świadczeń ruszyły w lipcu 2025 roku, kluczową datą dla wielu beneficjentów będzie 1 stycznia 2027 roku. To właśnie wtedy udział drugiego świadczenia w portfelu seniora ma stać się jeszcze bardziej znaczący.
Kto może ubiegać się o rentę wdowią?
Aby móc skorzystać z nowych zasad, konieczne jest spełnienie kilku precyzyjnie określonych warunków. Przede wszystkim prawo to przysługuje osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny – w przypadku kobiet jest to co najmniej 60 lat, natomiast w przypadku mężczyzn 65 lat. Ważne jest, aby do dnia śmierci małżonka para pozostawała we wspólności małżeńskiej. Ustawa wskazuje również, że prawo do renty rodzinnej po zmarłym musiało zostać nabyte nie wcześniej niż po ukończeniu określonego wieku (55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn).
Istnieją także sytuacje, które wykluczają możliwość pobierania połączonych świadczeń. Najważniejszą z nich jest zawarcie nowego związku małżeńskiego – w takim przypadku prawo do łącznej wypłaty ustaje. Wnioskodawca musi posiadać ustalone prawo zarówno do własnego świadczenia (np. emerytury z ZUS, KRUS czy renty z tytułu niezdolności do pracy), jak i do renty rodzinnej po zmarłym małżonku.
Dwa warianty wypłaty i wzrost od 2027 roku
System oferuje dwa modele rozliczeń, a wybór zależy od tego, co w danej sytuacji jest korzystniejsze dla portfela seniora. W pierwszym wariancie wdowa lub wdowiec pobiera 100 proc. renty rodzinnej oraz 15 proc. własnej emerytury. Drugi wariant to 100 proc. własnego świadczenia oraz 15 proc. renty rodzinnej. Warto wiedzieć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma za zadanie pomóc w ustaleniu, która konfiguracja przyniesie wyższą kwotę do wypłaty.
Istotna zmiana nadejdzie 1 stycznia 2027 roku. Zgodnie z przepisami, udział tego drugiego, mniejszego świadczenia wzrośnie wówczas z 15 proc. do 25 proc. To realna podwyżka, która dla wielu osób oznaczać będzie dodatkowe kilkaset złotych miesięcznie na pokrycie bieżących potrzeb czy opłat.
4 ważne świadczenia ZUS i obowiązujące zasady.
4
Limit, o którym trzeba pamiętać
Mimo korzystnych zmian, przepisy wprowadzają górną granicę wsparcia. Łączna kwota połączonych świadczeń nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Według dostępnych analiz i prognoz, limit ten oscyluje wokół kwoty 5935,47 zł brutto, jednak należy pamiętać, że jest on bezpośrednio powiązany z wysokością najniższego świadczenia, które podlega corocznej waloryzacji.
Co się dzieje, gdy suma wyliczonych świadczeń okaże się wyższa od limitu? W takiej sytuacji ZUS dokona odpowiedniego pomniejszenia wypłaty tak, aby zmieściła się ona w ustawowych granicach. Jeżeli natomiast jedno ze świadczeń (np. własna wysoka emerytura) samo w sobie przekracza ten limit, seniorowi wypłacane będzie tylko to jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez samego uprawnionego. Mechanizm ten ma na celu przede wszystkim wsparcie osób o najniższych dochodach, dla których śmierć partnera jest największym zagrożeniem dla płynności finansowej.
Jak dopełnić formalności?
Aby zacząć pobierać połączone świadczenia, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Służy do tego formularz o symbolu ERWD. Osoby, które już teraz posiadają ustalone prawo do obu świadczeń, zazwyczaj nie muszą dołączać do wniosku dodatkowych dokumentów, chyba że urzędnicy poproszą o specyficzne dane niezbędne do rozpatrzenia konkretnej sprawy. Wszelkie formalności można załatwić w placówkach ZUS, gdzie pracownicy udzielają pomocy w wypełnianiu dokumentów i wyjaśniają wątpliwości dotyczące indywidualnej sytuacji finansowej wdowy lub wdowca.
Podcasty
Playlisty tematyczne
