W polityce nie ma elegancji

Hubert Biskupski: Panie premierze, czy był pan zaskoczony decyzją Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz o rezygnacji z funkcji ministerialnej?

Leszek Miller: Spodziewałem się tego, ponieważ konflikt między panią minister a premierem nie tyle nabrzmiewał, ile tlił się nieustannie i było jasne, że ten płomień w końcu wybuchnie. Moim zdaniem uznała, że to dogodny moment na odejście z dwóch powodów. Po pierwsze dowiedziała się, że nie zostanie wicepremierem, bo ta funkcja została przypisana ministrowi finansów. Po drugie, jej ugrupowanie zagłosowało w Sejmie inaczej, niż ona chciała, w sprawie próby zniesienia dwukadencyjności w samorządach.

A co pan sądzi o samej formie pożegnania? Premier przebywał w podróży zagranicznej, a pani minister opublikowała wpis w mediach społecznościowych.

W polityce elegancję można zostawić krawcom. Oczywiście, że nie było to eleganckie - należało poczekać tych parę dni, wejść do gabinetu premiera i złożyć dymisję osobiście. Pani Pełczyńska-Nałęcz chciała jednak w ten sposób zademonstrować swoją niezależność.

Tę niezależność podkreślała wielokrotnie, wchodząc na kurs kolizyjny z PSL-em czy Lewicą w sprawach dopłat do kredytów, ograniczeń sprzedaży alkoholu, najmu krótkoterminowego czy dwukadencyjności w samorządach.

Być może liczyła na to, że wstanie od stołu władzy, zbuduje wiarygodność i ktoś pójdzie w jej ślady. Tymczasem solidarność okazała zaledwie jedna osoba - pan wiceminister, co wyglądało marnie. Około dwunastu osób z formacji Szymona Hołowni pełni funkcje w rządzie i w sytuacji sporu takie osoby niemal zawsze wybierają lojalność wobec premiera zamiast szefa partii. Trzymają się gabinetów, samochodów i prestiżu, jaki daje władza.

Po odejściu była minister ruszyła w medialny rajd, zarzucając Donaldowi Tuskowi przemocowość informacyjną i personalną, „dziaderskie” zachowanie oraz wykorzystywanie siły większego koalicjanta do niszczenia ludzi. Wspomniała też o wielogodzinnym przesłuchaniu w prokuraturze dotyczącym zwrotu 700 zł podatku VAT z czasów pracy dyplomatycznej. Co nam to mówi o sytuacji w koalicji rządzącej?

Gdyby otrzymała tekę wicepremiera, nigdy by takich słów nie wypowiedziała - słyszelibyśmy wtedy o wzorowej współpracy. Wszystko zależy od zajmowanej pozycji. Nie wiemy też, na ile te zarzuty są prawdziwe, a na ile stanowią próbę uzasadnienia mało eleganckiego odejścia.

Czy Donald Tusk popełnił błąd, odmawiając Katarzynie Pełczyńskiej-Nałęcz nominacji na wicepremiera?

Skoro taka była umowa koalicyjna, to należało jej dotrzymać. Skoro zrealizowano zapis o rotacyjnym marszałku Sejmu, to powołanie kolejnego wicepremiera było technicznie o wiele prostsze i nie generowało wielkich kosztów. Premier musiał mieć jakiś wewnętrzny opór, być może wynikający z wcześniejszej wymiany zdań.

Widzieliśmy m.in. jak premier publicznie zrugał minister przed kamerami tuż przed posiedzeniem rządu.

Dziwi mnie ten nowy obyczaj wypowiadania się do kamer przed posiedzeniem Rady Ministrów, zamiast po nim. Choć premier ma prawo do twardych reakcji, sam nie pamiętam, by w rządach, w których zasiadałem, podrywano autorytet ministrów publicznie. Kiedy za moich czasów Danuta Hübner rozliczała ministrów z negocjacji z Unią Europejską, trudne rozmowy odbywały się w cztery oczy w moim gabinecie.

W sondażu Pollster zrealizowanym na zlecenie „Super Expressu” 67 proc. ankietowanych uważa, że Pełczyńska-Nałęcz powinna odejść z polityki. Jaka przyszłość ją czeka?

Najrozsądniejszym ruchem byłoby powołanie jej na placówkę dyplomatyczną, skoro była ambasadorem w Moskwie - premier miałby spokój w kraju. Skoro jednak straciła stanowisko rządowe i pozycję w partii, zapewne założy najpierw stowarzyszenie. Jeśli wywoła ono szersze zainteresowanie społeczne, przekształci je w partię polityczną.

Pojawiają się głosy, że gdyby była mężczyzną, jej bezkompromisowość spotkałaby się z uznaniem, a obecne ataki noszą znamiona politycznego mizoginizmu. Zgadza się pan z taką oceną?

Uważam dokładnie odwrotnie. Dymisjonowanie kobiety jest dla premiera znacznie trudniejsze ze względu na emocje. Z mężczyzną załatwia się sprawę krótko. Gdyby Pełczyńska-Nałęcz była facetem, Donald Tusk zdymisjonowałby ją o wiele szybciej.

Po jej wyjściu z rządu pojawiły się ostre ataki, m.in. ze strony Romana Giertycha. Nagle zaczęto też przypominać oficjalne zdjęcia byłej minister z Władimirem Putinem i Siergiejem Ławrowem z okresu pełnienia przez nią misji dyplomatycznej w Moskwie.

To niepoważne zarzuty. Przecież jako polska ambasador w Rosji miała obowiązek spotykać się z tamtejszymi władzami podczas oficjalnych uroczystości. Mnie również wyciąga się zdjęcia z uściskiem dłoni Putina na Kremlu z czasów, gdy byłem premierem. Używanie takich fotografii przeciwko dyplomacie jest po prostu śmieszne.

Co w takim razie jest kluczem do przetrwania obecnej koalicji?

Kluczem jest czas - biegnie szybko i dzięki temu koalicja dotrwa do końca kadencji.

A co ze wspólną listą wyborczą, o której marzy Donald Tusk?

Słabe notowania koalicjantów wymuszą takie rozwiązanie. PSL z poparciem na poziomie 3-4 proc. oraz Polska 2050 same poproszą Tuska o wspólny start. Włodzimierz Czarzasty również nie odmówi, co da Donaldowi Tuskowi pełną, jednoosobową kontrolę nad kształtem list.

Zastanawia jednak słaby wynik PSL-u, mimo dobrych ocen Władysława Kosiniaka-Kamysza. Dlaczego tak się dzieje?

Wiejski elektorat oczekiwał, że szef ludowców zostanie ministrem rolnictwa, a nie ministrem obrony narodowej. Choć oczywiście nie wierzę w to, by teraz zrezygnował z MON.

Na koniec sprawa dwukadencyjności w samorządach. Dlaczego uważa pan te przepisy za dobre rozwiązanie?

Samorządowa dwukadencyjność ogranicza lokalne koterie i tworzenie sieci powiązań kadrowych, które uniemożliwiają uczciwą konkurencję polityczną. Prezydent miasta bez takiego ograniczenia może rządzić niemal dożywotnio.

PSL w odpowiedzi na to rozwiązanie proponuje dwukadencyjność dla posłów i senatorów. Ma to sens?

Projekt PSL-u to polityczne ośmieszanie się - posłowie nie zagłosują przeciw sobie jak karpie za przyspieszeniem Bożego Narodzenia. Jednak samą ideę ograniczenia do dwóch kadencji w Sejmie i Senacie uważam za wartą rozważenia. Skończyłoby to wieloletnie blokowanie miejsc przez tych samych liderów.

Rozmawiał Hubert Biskupski