- „Renta alkoholowa" to potoczne określenie renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznawanej za schorzenia wynikające z uzależnienia, np. marskość wątroby, a nie za samo uzależnienie.
- Wszystkie renty, w tym te potocznie nazywane „alkoholowymi”, zostaną automatycznie zwaloryzowane o 4,88% od 1 marca 2026 roku, bez konieczności składania wniosków.
- Minimalna renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wzrośnie od marca 2026 r. do 1969,52 zł brutto, a z częściowej do około 1477 zł brutto.
- Dorabianie do renty jest możliwe, ale należy pilnować limitów dochodowych, które po marcowej waloryzacji wynagrodzenia zostaną proporcjonalnie zwiększone.
Spis treści
Czym jest „renta alkoholowa”
Określenie „renta alkoholowa” funkcjonuje w języku potocznym, ale w przepisach nie ma takiego świadczenia. To zwykła renta z tytułu niezdolności do pracy. Nie ma znaczenia, czy przyczyną jest choroba serca, cukrzyca czy skutki alkoholu – zasady są identyczne.
ZUS nie przyznaje renty za samo uzależnienie. Świadczenie przysługuje, gdy lekarz orzecznik stwierdzi niezdolność do pracy wynikającą z konkretnych schorzeń: marskości wątroby, przewlekłego zapalenia trzustki, encefalopatii alkoholowej, uszkodzenia układu nerwowego czy zaburzeń psychicznych.
Waloryzacja 2026 – automatyczna dla wszystkich
Wszystkie renty z tytułu niezdolności do pracy – niezależnie od przyczyny choroby – podlegają corocznej waloryzacji w marcu. To mechanizm ustawowy działający automatycznie, bez konieczności składania wniosków czy jakichkolwiek pism do ZUS.
W 2026 roku wskaźnik waloryzacji wyniesie 5,3 procent. Został on wyliczony na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego o inflacji i wzroście przeciętnego wynagrodzenia za 2025 rok. ZUS zastosuje go z urzędu od 1 marca 2026 roku wobec wszystkich rent, bez wyjątków.
Uwaga! Waloryzacja jest automatyczna. Nie musisz składać żadnych wniosków ani dokumentów. ZUS sam przeliczy Twoje świadczenie i od marca na Twoje konto będzie wpływać wyższa kwota. Jedyny wniosek, jaki składasz, to wniosek o rentę – nie o jej waloryzację.
Ile wyniesie renta w 2026 roku
W 2025 roku minimalne kwoty rent wynoszą:
- 1878,91 złotych brutto – renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
- 1409,18 złotych brutto – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy
Po zastosowaniu waloryzacji o 5,3 procent od 1 marca 2026 roku kwoty wzrosną do:
- 1978,49 złotych brutto – renta z całkowitej niezdolności
- około 1484,07 złotych brutto – renta z częściowej niezdolności (75 procent kwoty dla całkowitej)
To matematyczne wyliczenia oparte na wskaźniku waloryzacji. Ostateczne kwoty zostaną potwierdzone w obwieszczeniu ministra, ale skala podwyżki jest już praktycznie przesądzona.
Polecany artykuł:
Ile na rękę po potrąceniach
Od renty pobierana jest składka zdrowotna (9%) i zaliczka na PIT.
Renta z tytułu całkowitej niezdolności:
- Brutto: 1978,49 złotych
- Netto (szacunkowo): około 1790-1810 złotych
- Wzrost netto: około 95-105 złotych miesięcznie
Renta z tytułu częściowej niezdolności:
- Brutto: około 1484,07 złotych
- Netto (szacunkowo): około 1340-1360 złotych
- Wzrost netto: około 70-80 złotych miesięcznie
Kiedy wyższe przelewy
Nowe kwoty pojawią się od 1 marca 2026 roku. ZUS wypłaca renty w stałych terminach – 1., 5., 6., 10., 15., 20. lub 25. dnia miesiąca, w zależności od tego, jaki termin został przypisany do Twojego świadczenia. Jeśli Twój termin wypłaty to na przykład 10. marca, to właśnie wtedy otrzymasz pierwszą zwaloryzowaną rentę.
Jeśli termin przypada na dzień ustawowo wolny od pracy (sobota, niedziela, święto), ZUS wypłaca świadczenie w ostatnim dniu roboczym przed tym terminem. Wyższa kwota pojawi się automatycznie na koncie – ZUS nie wysyła osobnych zawiadomień o waloryzacji.
Waloryzacja a dorabianie
Waloryzacja rent nie zmienia zasad dorabiania, ale wpływa na limity dochodowe. Osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy mogą pracować zarobkowo, ale muszą przestrzegać progów liczonych jako procent przeciętnego wynagrodzenia.
Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują nowe limity dorabiania (przed marcową waloryzacją przeciętnego wynagrodzenia):
- Do 2045,50 złotych brutto miesięcznie (25 procent) – bez wpływu na rentę
- Powyżej 5934,10 złotych brutto (70 procent) – zmniejszenie renty o nadwyżkę, maksymalnie o 939,61 złotych (całkowita) lub 704,75 złotych (częściowa)
- Powyżej 11028,30 złotych brutto (130 procent) – całkowite zawieszenie renty
Po marcowej waloryzacji przeciętnego wynagrodzenia limity te wzrosną proporcjonalnie. ZUS automatycznie dostosuje progi dochodowe, o czym poinformuje w oficjalnych komunikatach.
Czy ZUS może cofnąć rentę
Waloryzacja nie wpływa na prawo do renty, ale ZUS może weryfikować warunki poprzez badanie kontrolne, kontrolę dochodów lub weryfikację rent okresowych przed upływem okresu ważności.
Praktyczne porady
- Sprawdź termin wypłaty – jeśli nie pamiętasz, sprawdź poprzednie przelewy.
- Nie składaj zbędnych wniosków – waloryzacja jest automatyczna.
- Kontroluj dochody – jeśli dorabiasz, pilnuj limitów. Przekroczenie może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem.
- Przygotuj się na kontrole – przy rencie okresowej pamiętaj o terminach i zbieraj dokumentację medyczną.
- Zgłaszaj zmiany – zmiany zdrowia lub podjęcie pracy zgłoś do ZUS.
Podstawa prawna:
Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2024 r. poz. 1803)
Dane GUS o inflacji i wynagrodzeniach stanowiące podstawę waloryzacji 2026
Podcasty
Playlisty tematyczne
