- W Polsce ubywa gospodarstw rolnych, a jednocześnie rośnie średnia ich powierzchnia i ceny ziemi, co przyspiesza proces konsolidacji.
- Wyniki produkcyjne i eksportowe są nierówne, a część sektorów notuje spadki mimo rekordowych danych w skali całego kraju.
- Zmiany w przepisach, wsparcie dla młodych rolników i cyfryzacja mają złagodzić skutki transformacji, ale nie wszystkie gospodarstwa skorzystają na nich w równym stopniu.
Z mapy Polski znika coraz więcej gospodarstw. Oto najnowsze dane o polskim rolnictwie
Polskie rolnictwo przechodzi obecnie głębokie zmiany, co jasno pokazują dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) za miniony rok. W latach 2010-2020 z rolniczej mapy Polski zniknęło aż 192 tysiące gospodarstw, co stanowi spadek o blisko 13%. Proces ten dotknął przede wszystkim najmniejsze gospodarstwa, o powierzchni do 20 hektarów. W efekcie tej konsolidacji rośnie średnia wielkość gospodarstwa, która według danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w 2025 roku sięgnęła 11,75 ha.
Warto jednak pamiętać, że jest to tylko statystyka, która nie oddaje ogromnych różnic regionalnych. Przykładowo, w Małopolsce średnia to zaledwie 4,40 ha, podczas gdy w województwie zachodniopomorskim wynosi ona aż 34,04 ha. Zmianom tym towarzyszy stały wzrost cen ziemi, które według GUS osiągnęły w 2025 roku średnią krajową na poziomie 71 151 zł za hektar, przy czym najwyższe stawki odnotowano w Wielkopolsce, gdzie za hektar trzeba było zapłacić średnio 95 393 zł.
Zeszłoroczne wyniki produkcyjne pokazują, że polski sektor rolny ma dwa oblicza. Z jednej strony, jak podaje GUS, zebraliśmy 37,1 mln ton zbóż, co oznacza wzrost o około 6% w porównaniu z rokiem poprzednim. Dobre wiadomości płynęły też z sektora mleczarskiego. Według danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), w pierwszej połowie 2025 roku skup mleka wzrósł o prawie 2%, a wartość eksportu naszych produktów mlecznych sięgnęła 2,1 mld euro, co jest wynikiem o 14% lepszym niż rok wcześniej.
Z drugiej strony, w tym samym okresie odnotowano spadek produkcji buraków cukrowych o 8%. Choć cały eksport rolno-spożywczy w 2024 roku był rekordowy i według Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) wyniósł 53,8 mld euro, to już w okresie od stycznia do września 2025 roku sprzedaż zbóż za granicę zmalała o prawie jedną trzecią (31,34%) w stosunku do tego samego okresu rok wcześniej, co dla wielu producentów stało się poważnym powodem do niepokoju.
Nowe decyzje Brukseli zmieniają codzienną pracę. Jakie zmiany wprowadzono?
Ostatnie lata to dla rolników czas mierzenia się z licznymi trudnościami. Do największych wyzwań należał afrykański pomór świń (ASF), którego 16 ognisk potwierdził w 2025 roku Główny Lekarz Weterynarii. Sektor mocno odczuł także skutki suszy, którą, jak informuje Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (IERiGŻ-PIB), pogłębiła wyjątkowo sucha i ciepła zima. W odpowiedzi na te problemy oraz falę protestów rolniczych, pod koniec 2025 roku Komisja Europejska zatwierdziła kluczowy pakiet zmian, znany jako Omnibus III. Zniósł on obowiązek ugorowania 4% gruntów (norma GAEC 8) i wprowadził większą elastyczność w zmianowaniu upraw (norma GAEC 7).
Z kolei совсем niedawno, bo 20 stycznia bieżącego roku, polska Rada Ministrów przyjęła zmiany w krajowym Planie Strategicznym WPR, oferując dobrowolne wsparcie dla gospodarstw posiadających torfowiska i obszary podmokłe. Działania te mają ułatwić rolnikom prowadzenie działalności, jednocześnie wspierając ochronę cennych zasobów naturalnych.
Patrząc w przyszłość, polskie rolnictwo coraz śmielej stawia na cyfryzację i stara się przyciągnąć młode pokolenie. W lipcu zeszłego roku Ministerstwo Cyfryzacji przedstawiło projekt „Cyfrowa transformacja rolnictwa w Polsce”, którego celem jest wdrożenie nowoczesnych technologii, takich jak internet rzeczy (IoT) czy sztuczna inteligencja (AI). Oznaką ożywienia inwestycyjnego mogą być dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), które wskazują na ponad 20-procentowy wzrost rejestracji nowych ciągników w październiku 2025 roku.
Równie ważnym priorytetem jest wymiana pokoleniowa, co stanowi wyzwanie w całej Europie, gdzie średni wiek rolnika to aż 57 lat. W odpowiedzi na ten problem, jak informuje MRiRW, 13 listopada 2025 roku Komitet Monitorujący podjął decyzję o podniesieniu premii dla młodych rolników, którzy zdecydują się na produkcję zwierzęcą, z 200 tys. do 300 tys. zł. To ważny i konkretny krok, który może zachęcić więcej młodych osób do związania swojej przyszłości z rolnictwem.
Podcasty
Playlisty tematyczne
