- Analiza ekspertów zapowiada kluczową zmianę, czyli unijny zakaz sprzedaży produktów rolnych poniżej kosztów produkcji od 2026 roku
- Zastosowanie rolnictwa precyzyjnego może realnie obniżyć koszty nawożenia nawet o 30 procent
- Dane ARiMR wskazują, że dotacje na fotowoltaikę dla rolnika mogą pokryć do 65% kosztów inwestycji
- Nowa Ustawa o aktywnym rolniku wprowadza ważne zmiany w zasadach przyznawania dopłat bezpośrednich
Straty w uprawach i nowe przepisy. Co zmieni się dla rolników w 2026?
Zgodnie z analizą Wielkopolskiej Izby Rolniczej, miniony rok 2025 był dla wielu rolników bardzo trudny pod względem finansowym. Praktycznie większość upraw okazała się nierentowna. Przykładowo, straty na kukurydzy na ziarno sięgały od 2,3 do 3,6 tysiąca złotych na hektarze, a na jęczmieniu jarym od 400 do 1,4 tysiąca złotych. Nawet pszenica konsumpcyjna, która na początku roku dawała nadzieję na zysk, pod koniec 2025 roku przyniosła stratę w wysokości 604 złotych z hektara. Jedyną uprawą, która pozwoliła zarobić, był rzepak, z zyskiem na poziomie od 1 do 1,1 tysiąca złotych na hektarze. W odpowiedzi na te problemy, Komisja Europejska zapowiada kluczową zmianę na 2026 rok, czyli wprowadzenie unijnego zakazu sprzedaży produktów rolnych poniżej kosztów produkcji. Ta regulacja ma chronić rolników przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi i zapewnić im bardziej sprawiedliwe ceny.
Bieżący rok to także czas ważnych zmian w przepisach. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że zgodnie z nową Ustawą o aktywnym rolniku, dopłaty bezpośrednie trafią tylko do tych, którzy realnie zajmują się produkcją rolną. Warto jednak wiedzieć, że ustawa przewiduje uproszczenie dla mniejszych gospodarstw. Status aktywnego rolnika zostanie przyznany automatycznie gospodarstwom do 5 hektarów oraz tym, które otrzymują płatności do 1125 euro. Jak podaje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), dotyczy to około 600 tysięcy gospodarstw. Kolejną nowością jest Krajowy System e-Faktur (KSeF), który od 1 kwietnia 2026 roku stanie się obowiązkowy dla większości rolników będących podatnikami VAT. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że choć system wymaga dostępu do internetu i profilu zaufanego, to ma on ułatwić rozliczenia i zapobiec problemom z ginącymi fakturami. Na pocieszenie, od 1 stycznia zawieszono podatek CBAM od nawozów, co może przynieść pewną ulgę finansową przy ich zakupie.
Oszczędności na paliwie i nawozach. Jak technologia obniża koszty?
Wysokie ceny środków do produkcji sprawiają, że wielu rolników coraz częściej szuka oszczędności w nowoczesnych technologiach i lepszej agrotechnice. Jednym z ciekawszych rozwiązań jest rolnictwo precyzyjne. Jak pokazują dane z portalu KalkulatorGHG, samo zastosowanie precyzyjnego nawożenia może obniżyć zużycie mineralnych nawozów azotowych o 20-30%. W praktyce oznacza to oszczędność w portfelu rzędu 180-230 złotych na każdym hektarze. Takie podejście świetnie uzupełniają nowoczesne systemy nawigacji. Według serwisu Naviagro, technologie nawigacji satelitarnej GNSS z korekcją RTK pozwalają na pracę z dokładnością do kilku centymetrów. Dzięki temu unika się zbędnych nakładek podczas siewu czy oprysków, co dodatkowo zmniejsza zużycie paliwa o 15-20%.
Oszczędności można znaleźć także w sposobie, w jaki wykorzystujemy maszyny rolnicze. Czasem drobne zmiany przynoszą zaskakujące efekty. Zgodnie z testami, o których informuje Bridgestone Agriculture, wybór odpowiedniego ogumienia niskociśnieniowego może obniżyć zużycie paliwa nawet o 20%. Podobne korzyści daje płytsza orka, ponieważ zmniejszenie jej głębokości o zaledwie 8 centymetrów przekłada się na oszczędność paliwa sięgającą 26%. Portal Agro Polska dodaje, że nie należy lekceważyć prawidłowej gospodarki smarnej, ponieważ dbałość o oleje i smary może obniżyć koszty eksploatacji maszyn nawet o 30%. Oprócz technologii, warto wrócić do podstaw dobrej agronomii. Jak czytamy w przewodniku Rolnictwo Zrównoważone, dobrze zaplanowany płodozmian poprawia żyzność gleby i jej strukturę, co w dłuższej perspektywie może ograniczyć wydatki na nawozy nawet o 40%.
Dotacje na fotowoltaikę, biogazownie i nawadnianie. Jakie wsparcie oferuje ARiMR?
Rosnące ceny prądu to kolejne duże obciążenie dla budżetu gospodarstwa, dlatego warto pomyśleć o własnych źródłach energii. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oferuje wsparcie finansowe na inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE). Rolnicy mogą liczyć na dofinansowanie pokrywające do 65% kosztów kwalifikowanych. Maksymalna kwota dotacji to 200 tysięcy złotych na mikroinstalacje fotowoltaiczne lub nawet 1,5 miliona złotych w przypadku budowy biogazowni rolniczej. Taka inwestycja, choć na początku kosztowna, może w przyszłości obniżyć rachunki za energię nawet o 75%. Warto być na bieżąco z ofertą Agencji, ponieważ pojawiają się też inne możliwości. Przykładowo, w ubiegłym roku ARiMR zwiększyła budżet programu „Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu” do 1,79 miliarda złotych, co umożliwiło wsparcie kolejnych 650 gospodarstw.
Oprócz inwestycji w sprzęt czy energię, dobrym pomysłem może być również usprawnienie systemu przechowywania zbiorów. Jak zauważa serwis SuperBiz, nowoczesne, hermetyczne systemy magazynowania, na przykład specjalne worki, pozwalają nie tylko chronić ziarno bez stosowania środków chemicznych, ale także dają możliwość bezpiecznego przechowania plonów i poczekania na korzystniejsze ceny w skupach. Patrząc w przyszłość, pojawiają się kolejne szanse na wsparcie. Komisja Europejska zapowiedziała na ten rok wdrożenie Strategii Odporności Wodnej, której celem jest poprawa gospodarowania wodą w rolnictwie. Może to oznaczać, że już wkrótce pojawią się nowe programy dofinansowujące modernizację systemów nawadniania czy budowę zbiorników retencyjnych, co pomoże gospodarstwom lepiej przygotować się na okresy suszy.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
