Dotacje dla górnictwa niszczą kopalnie? Prezes Bogdanki: węgiel sprzedawany poniżej kosztów wydobycia

• Sprzedaż węgla poniżej kosztów wydobycia zagraża rentowności Bogdanki.
• Nierówne zasady konkurencji wypychają efektywne podmioty z rynku.
• Kopalnia w Bogdance dostosowuje się do spadającego popytu i dywersyfikuje działalność.
• Przyszłość Bogdanki w kontekście transformacji energetycznej i regulacji prawnych.

Mechanizm wsparcia kopalni niszczy rynek węgla?

Prezes LW Bogdanka, Zbigniew Stopa, w rozmowie z PAP wyraził zaniepokojenie sytuacją na rynku węgla energetycznego. Jak wskazał, "część krajowego węgla energetycznego, w wyniku funkcjonowania różnych mechanizmów wsparcia, jest sprzedawana poniżej kosztów jego wydobycia". Taka sytuacja, zdaniem prezesa, negatywnie wpływa na podmioty takie jak Bogdanka, które nie korzystają z podobnych dopłat.

Prezes Stopa podkreślił, że sprzedaż węgla po cenach niższych niż koszty jego wydobycia "zaburza podstawowe mechanizmy rynkowe: zaniża ceny i wypycha z rynku podmioty, które – jak Bogdanka – funkcjonują bez systemowych dopłat do bieżącej działalności wydobywczej". W jego ocenie, nawet efektywne kosztowo i dobrze zarządzane kopalnie, takie jak Bogdanka, mogą mieć trudności z utrzymaniem rentowności, gdy rynek "ustawia" cenę poniżej racjonalnego poziomu. 

Prezes Stopa zaznaczył, że "spada marża, trudniej utrzymać rentowność przy niezmienionych standardach bezpieczeństwa, jakości i inwestycji odtworzeniowych". Bogdanka, jako jedyna duża kopalnia dostarczająca węgiel do energetyki zawodowej, funkcjonuje bez dopłat do bieżącego wydobycia. W związku z tym, prezes Stopa widzi potrzebę uporządkowania mechanizmów wsparcia, aby nie promowały one sprzedaży węgla poniżej kosztów.

Transparentne mechanizmy wsparcia

Prezes Stopa podkreślił, że "jeśli krajowy producent, który nie otrzymuje dotacji konkuruje z surowcem sprzedawanym poniżej kosztów, to nie jest „wolny rynek”, tylko mechanizm, który prowadzi do wypychania efektywnych podmiotów". W związku z tym, warto rozważyć mechanizmy "bardziej transparentne i rynkowo neutralne" np. w ramach rynku mocy. Z jego punktu widzenia, kluczowe jest, aby regulacje "nie karały podmiotów efektywnych (...) za to, że działają bez dotacji, lecz premiowały efektywność wydobycia oraz jakość zarządzania, bezpieczeństwo pracy i odpowiedzialne podejście do środowiska".

Grupa kapitałowa LW Bogdanka opublikowała wstępne wyniki finansowe za 2025 r., z których wynika, że przychody ze sprzedaży netto wyniosą 2,8 mld zł, zysk netto – 263,8 mln zł, EBITDA - 543,1 mln zł, a EBIT - 304,4 mln zł. Spółka zapowiedziała jednak przeprowadzenie testu na utratę wartości, co może wpłynąć na ostateczne wyniki. Produkcja węgla handlowego wyniosła 7,57 mln ton, a sprzedaż - 7,65 mln ton. Na 2026 r. planowana jest produkcja ok. 8 mln ton.

Prezes Stopa wskazał, że wstępne wyniki pokazują "skalę presji rynkowej, z którą mierzy się cały sektor węgla energetycznego w Polsce". Jest to spowodowane "jednoczesnym oddziaływaniem kilku niekorzystnych trendów rynkowych, w tym spadku cen węgla w Polsce, nasilonej konkurencji surowca sprzedawanego poniżej kosztów jego wydobycia, a także systematycznie ograniczającego się krajowego popytu".

W odpowiedzi na spadek zapotrzebowania na węgiel, Bogdanka rozwija usługi transportowe na kolei, buduje spalarnię odpadów medycznych i weterynaryjnych przy kopalni, realizuje własne projekty OZE i poprawia efektywność energetyczną zakładu. Zarząd koncentruje się na poprawie efektywności operacyjnej, elastycznym dostosowywaniu skali wydobycia do realnego popytu oraz rygorystycznej kontroli kosztów.

Przyszłość Bogdanki

Mimo trudnej sytuacji rynkowej, Bogdanka "potrafi generować zysk operacyjny i dodatnie przepływy pieniężne". Dodatkowo, spółka uzyskała blisko 145 mln zł odszkodowania za zniszczenia spowodowane wylewem wód podziemnych w lutym 2023 r. Strategia rozwoju grupy kapitałowej ENEA, do której należy kopalnia w Bogdance, zakłada zużycie węgla w aktywach grupy na poziomie 4,5 mln ton w 2030 r. oraz 2,3 mln ton w 2035 r. Bogdanka natomiast planuje utrzymać średni poziom produkcji węgla na poziomie ok. 8,2 mln ton w latach 2025-2030 oraz ok. 6,6 mln ton w latach 2031-2035.

Prezes Stopa zapowiedział, że spółka pracuje nad dywersyfikacją kierunków sprzedaży, w tym do odbiorców przemysłowych i energetyki spoza grupy ENEA, oraz zakłada "elastyczne podejście do wolumenu w długim terminie". Dodał, że "będziemy dostosowywać produkcję do realnego popytu, przy zachowaniu bezpieczeństwa finansowego i racjonalnej struktury zatrudnienia".

Kopalnia w Bogdance została dopisana do znowelizowanej ustawy o funkcjonowaniu górnictwa, co daje możliwość objęcia pracowników Bogdanki instrumentami osłonowymi. Zgodnie z harmonogramem, Bogdanka ma zakończyć wydobycie do końca 2049 r., jako ostatni z podziemnych zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny energetyczny w Polsce.

Lubelski Węgiel "Bogdanka" S.A. jest producentem węgla kamiennego, który trafia m.in. do firm przemysłowych i elektroenergetycznych we wschodniej i północno-wschodniej Polsce. Kopalnia zatrudnia ok. 5 tys. osób i jest notowana na GPW od 2009 r. Od 2015 r. Bogdanka wchodzi w skład grupy kapitałowej Enea, która posiada prawie 65 proc. akcji kopalni.