- Ochrona przedemerytalna to mechanizm chroniący pracowników 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego (kobiety od 56 lat, mężczyźni od 61 lat) przed zwolnieniem lub pogorszeniem warunków.
- Ochrona dotyczy wszystkich pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, niezależnie od tego, czy jest to umowa na czas określony, czy nieokreślony.
- Istnieją wyjątki, które pozwalają na zwolnienie lub obniżenie pensji pracownika w wieku ochronnym, np. utrata uprawnień do pracy lub wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dla całej grupy pracowników.
- Ochrona przedemerytalna przysługuje tylko raz w życiu i nie obejmuje osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych.
Na czym polega ochrona pracownika
Osoby, którym zostało 4 lata lub mniej do osiągnięcia wieku emerytalnego, mogą skorzystać z mechanizmu określanego jako ochrona przedemerytalna. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie, której staż pracy pozwoli uzyskać świadczenie emerytalne po osiągnięciu wymaganego wieku.
Ochrona obowiązuje w konkretnych ramach wiekowych. Kobiety obejmuje od 56. roku życia, a mężczyzn od 61. roku życia. W tym okresie, co do zasady, pracownik nie powinien obawiać się zarówno rozwiązania umowy, jak i pogorszenia warunków finansowych.
Zwolnienie z pracy a ochrona przedemerytalna
Ochrona dotyczy osób, które pracują na podstawie umowy o pracę i są w ostatnich 4 latach przed uzyskaniem wieku emerytalnego. Istotne doprecyzowanie wynika z orzecznictwa. 30 września Sąd Najwyższy w uchwale potwierdził, że nie ma znaczenia czy podstawą zatrudnienia pracownika jest umowa o pracę na czas określony czy nieokreślony. To oznacza, że forma umowy (terminowa lub bezterminowa) nie ogranicza prawa do ochrony – liczy się sam fakt zatrudnienia na etacie.
Umowa o pracę kluczowa
Ochrona przedemerytalna nie obejmuje osób zatrudnionych na innych zasadach niż etat. Jeśli ktoś pracuje na umowie zlecenie, umowie o dzieło czy innej umowie cywilnoprawnej, pracodawca nie ma obowiązku stosować wobec niego ochrony wynikającej z kodeksu pracy.
Co ważne, do skorzystania z ochrony nie jest wymagany długi staż pracy. Wskazuje się, że dla osób urodzonych od 1949 r. nie ma konieczności udowadniania stażu emerytalnego w schemacie 20/25 lat, aby wejść w wiek ochronny.
Wyjątki od ochrony przedemerytalnej
Przepisy przewidują trzy wyjątki, w których ochrona może zostać ograniczona. Dwa dotyczą możliwości rozwiązania umowy, a jeden wiąże się z obniżeniem wynagrodzenia. Są to:
* utrata przez pracownika w sposób niezawiniony uprawnień koniecznych do wykonywania dotychczasowej pracy,
* orzeczenie lekarskie stwierdzające utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy,
* wprowadzenie nowych zasad wynagrodzenia ogółu pracowników lub tej grupy zatrudnionych, do których objęty ochroną należy.
Ochrona przedemerytalna tylko raz w życiu
Warto pamiętać, że z ochrony przedemerytalnej korzysta się raz w życiu. Jeśli ktoś wcześniej uzyskał prawo do emerytury w niższym wieku (np. na podstawie szczególnych uprawnień), mógł już „wykorzystać” okres ochronny. Dlatego przy planowaniu ścieżki zawodowej przed emeryturą dobrze sprawdzić, czy ochrona nie została już zastosowana wcześniej.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
