- Od 13 kwietnia 2026 r. wszyscy pracodawcy, niezależnie od liczby zatrudnionych, będą mogli samodzielnie kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich przez pracowników.
- Zmiana ta jest szczególnie korzystna dla sektora MŚP, który dotychczas nie miał narzędzi do weryfikacji L4.
- ZUS odzyskuje setki milionów złotych rocznie dzięki kontrolom zwolnień, co świadczy o skali problemu nadużyć.
- Nowe przepisy mają przywrócić równowagę między odpowiedzialnością a możliwościami działania pracodawców, dając im realne narzędzia do walki z nieuczciwym wykorzystywaniem L4.
Koniec podziału na duże i małe firmy
Obecnie tylko pracodawcy zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych mogą samodzielnie kontrolować, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje L4. Pozostali muszą zwracać się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i nie mają wpływu na tempo postępowania.
Nowelizacja przepisów znosi ten podział. Każdy płatnik składek wypłacający wynagrodzenie chorobowe będzie mógł przeprowadzić kontrolę – bez względu na liczbę zatrudnionych. Zmiany zaczną obowiązywać 13 kwietnia 2026 r.
Setki milionów złotych odzyskane przez ZUS
Skala nadużyć jest znacząca. Z danych ZUS wynika, że w pierwszym półroczu 2025 r. odzyskano ponad 150 mln zł dzięki kontrolom zwolnień i obniżeniu świadczeń. W całym 2024 r. zakwestionowano zasiłki chorobowe na kwotę blisko 260 mln zł. W wielu przypadkach udowodniono, że zwolnienie lekarskie było wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem.
Małe firmy od lat bez narzędzi
W niewielkich przedsiębiorstwach nawet jedna nieobecność potrafi sparaliżować pracę zespołu i wygenerować dodatkowe koszty. Do Conperio, największej w Polsce firmy doradczej zajmującej się absencją chorobową, od lat zgłaszają się przedsiębiorcy zatrudniający mniej niż 20 osób. Do tej pory ich możliwości działania były ograniczone przepisami.
— Nadużycia L4 w małych zakładach pracy mogą być odczuwalne znacznie mocniej niż w dużych organizacjach. Jedna nieobecność potrafi wywołać chaos organizacyjny, konieczność doraźnych zastępstw i realnie obciążyć współpracowników, którzy muszą przejąć obowiązki osoby na zwolnieniu. Dla MŚP to często nie statystyka, lecz codzienny problem operacyjny. Dziś mali przedsiębiorcy widzą problem i ponoszą jego koszty, ale nie mają realnych narzędzi, by reagować. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów po raz pierwszy może zostać przywrócona równowaga między odpowiedzialnością a możliwościami działania — mówi Mikołaj Zając, prezes Conperio, cytowany przez "Fakt".
Firma przeprowadza rocznie ok. 34 tys. kontroli, a blisko jedna trzecia ujawnia nieprawidłowości.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
