- Mobbing w polskim prawie funkcjonuje od 2004 roku.
- Mobbing może przybierać różne formy, od plotek po nadmierną kontrolę, a jego sprawcą często jest manipulator z maskowanym poczuciem niższości, co dotyka zwłaszcza kobiety i osoby młode lub przedemerytalne.
- Polskie prawo systematycznie doprecyzowuje przepisy dotyczące mobbingu, wprowadzając m.in. zasady równego traktowania w zatrudnieniu (2019) oraz ustawę o sygnalistach (2024).
- Planowana nowelizacja przepisów ma na celu zwiększenie skuteczności walki z mobbingiem i lepszą ochronę pracowników.
Mobbing w pracy według kodeksu pracy
Pojęcie mobbingu funkcjonuje w polskim prawie od 1 stycznia 2004 r., kiedy zostało wprowadzone do Kodeksu pracy w związku z dostosowaniem przepisów do prawa unijnego. Obejmuje ono działania polegające na uporczywym nękaniu, zastraszaniu czy poniżaniu pracownika oraz prowadzące do jego izolacji w zespole.
Zjawisko zostało opisane już w 1984 r. przez niemieckiego badacza Heinza Leymanna, który zwrócił uwagę na jego destrukcyjny wpływ na psychikę i funkcjonowanie zawodowe ofiar.
Przejawy mobbingu i profil sprawcy
Eksperci wskazują, że mobbing może przyjmować różne formy – od rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, przez nadmierną kontrolę, aż po celowe przeciążanie pracą lub jej odbieranie. Dotyczy wszystkich grup zawodowych, choć częściej dotyka kobiet oraz osób młodych i w wieku przedemerytalnym.
Jak wyjaśniała Barbara Grabowska ze Stowarzyszenia Antymobbingowego: „Dręczycielem, czyli mobberem, może być ktoś, kto był ofiarą przemocy w rodzinie lub w szkole. Cechują go arogancja i zazdrość, a sukcesy innych traktuje jako własną porażkę. Czuje się dowartościowany, mając przewagę nad drugim człowiekiem. Jest manipulatorem, tworzącym nieporozumienia, które potrafi sprytnie wykorzystać. Bywa zadufany w sobie, co często jest efektem maskowanego poczucia niższości”.
Zmiany w przepisach o mobbingu na przestrzeni lat
W kolejnych latach podejmowano próby rozszerzenia ochrony pracowników. W 2019 r. z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy doprecyzowano zasady równego traktowania w zatrudnieniu (ustalanie warunków zatrudnienia pracowników, ich awansowanie i dostęp do szkoleń). Za naruszenie zasady równego traktowania uznano również niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia, jak również pominięcie pracownika przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą.
W 2024 r. uchwalono także ustawę o sygnalistach, która chroni osoby zgłaszające naruszenia, w tym przypadki mobbingu.
Nowe przepisy antymobbingowe w Sejmie
Planowana nowelizacja ma zwiększyć skuteczność walki z mobbingiem i lepiej zabezpieczyć pracowników przed jego skutkami. To kolejna próba uporządkowania przepisów, które mimo wieloletniego funkcjonowania wciąż budzą wątpliwości interpretacyjne.
Problem pozostaje aktualny również w kontekście licznych przypadków zgłaszanych w instytucjach publicznych i kulturze. W ostatnich latach zarzuty o mobbing doprowadziły m.in. do dymisji osób kierujących ważnymi instytucjami, co pokazuje skalę zjawiska.
Podcasty
Playlisty tematyczne
