- Dzień decyzji: Co, gdzie i kiedy?
- Kto jest faworytem do Nobla z medycyny 2026?
- Więcej pieniędzy dla laureatów. Ile wynosi Nagroda Nobla w 2026 roku?
- Harmonogram noblowskiego tygodnia.
Kiedy i gdzie zostanie ogłoszony/-a laureat/-ka?
Punktualnie o 11:30 w poniedziałek, 5 października, oczy całego świata nauki zwrócą się w stronę Sztokholmu. To właśnie wtedy Zgromadzenie Noblowskie przy słynnym Karolinska Institutet ma ogłosić swoją decyzję. Organizatorzy zaznaczają, że to najwcześniejszy możliwy termin, więc trzeba być gotowym na ewentualny drobny poślizg. Całe wydarzenie będzie można śledzić na żywo w internecie, na oficjalnych kanałach Nagrody Nobla.
Decyzję o tym, do kogo trafi Nagroda Nobla z medycyny 2026, poznamy więc lada moment, ale lista nominowanych pozostanie tajna przez kolejne 50 lat. To żelazna zasada Komitetu Noblowskiego. Wszystkie spekulacje medialne opierają się więc na przewidywaniach ekspertów, a nie na oficjalnych przeciekach, bo tych po prostu nie ma.
Kto jest faworytem?
"Gazeta Prawna" przypomina, że chociaż oficjalna lista jest tajna, co roku pojawiają się typowania oparte na analizie cytowań naukowych. Główni kandydaci do tegorocznej Nagrody Nobla to trzy zespoły, których odkrycia zrewolucjonizowały leczenie otyłości, diagnostykę okulistyczną i rozumienie działania układu odpornościowego. Analitycy z firmy Clarivate wskazują, że największe szanse mają twórcy badań nad hormonem GLP-1.
Mowa o trójce badaczy: Kanadyjczyku Danielu J. Druckerze, Duńczyku Jensie Juulu Holście oraz pracującej w USA Svetlanie Mojsov. To ich praca nad zidentyfikowaniem hormonu GLP-1 i jego działaniem otworzyła drzwi do stworzenia leków, które dziś robią furorę w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości.
Drugą mocną grupą są Amerykanie James G. Fujimoto, David Huang i Eric A. Swanson. Stoją oni za opracowaniem optycznej koherentnej tomografii, czyli popularnego badania OCT. To technika, która pozwala na niezwykle precyzyjne obrazowanie przekrojów tkanek, coś jak "ultradźwięki" dla oka, ale wykorzystujące światło. Jest to absolutny standard w nowoczesnej okulistyce.
Wśród potencjalnych laureatów wymienia się także Timothy'ego A. Springera, amerykańskiego naukowca, który badał receptory adhezyjne. To dzięki jego pracy rozumiemy, w jaki sposób komórki układu odpornościowego "przyczepiają się" do innych komórek, co ma kluczowe znaczenie w walce z infekcjami i chorobami.
Gratyfikacja pieniężna
Poza prestiżem i miejscem w historii nauki na laureatów czeka też spora nagroda finansowa. Fundacja Noblowska ogłosiła, że w tym roku, przy okazji 125. rocznicy przyznania pierwszych nagród, podnosi stawkę.
W 2026 roku kwota jest wyższa i osiągnie 12 milionów koron szwedzkich na każdą dziedzinę. To o milion koron więcej niż w poprzednich latach. Trzeba jednak pamiętać, że jest to pełna kwota przeznaczona na daną kategorię. Jeśli Zgromadzenie Noblowskie zdecyduje się wyróżnić kilku naukowców, będą musieli podzielić się nagrodą.
Na całe wyróżnienie składają się trzy elementy:
- charakterystyczny złoty medal noblowski,
- indywidualnie przygotowany dyplom,
- wspomniana nagroda pieniężna.
Uroczyste wręczenie nagród, w tym tej z medycyny, odbędzie się tradycyjnie 10 grudnia w Sztokholmie.
Harmonogram noblowski
Ogłoszenie laureata w dziedzinie medycyny i fizjologii to dopiero początek noblowskich emocji. Po dzisiejszej decyzji, harmonogram Nagród Nobla 2026 przewiduje ogłoszenia w kolejnych dziedzinach niemal każdego dnia. Warto zapisać sobie te daty, bo przed nami cały tydzień wielkich naukowych i literackich rozstrzygnięć.
"Gazeta Prawna" wskazuje, jak wygląda kalendarz na najbliższe dni (wszystkie godziny podano według czasu polskiego):
- Fizyka: wtorek, 6 października, najwcześniej o 11:45
- Chemia: środa, 7 października, najwcześniej o 11:45
- Literatura: czwartek, 8 października, najwcześniej o 13:00
- Pokojowa Nagroda Nobla: piątek, 9 października, punktualnie o 11:00
- Nauki ekonomiczne: poniedziałek, 12 października, najwcześniej o 11:45
Tradycyjnie, grudniowe ceremonie wręczenia nagród odbędą się w dwóch miastach. Laureaci z dziedzin naukowych i literatury odbiorą swoje medale i dyplomy w Sztokholmie, natomiast Pokojowa Nagroda Nobla zostanie wręczona w Oslo.
Podcasty
Playlisty tematyczne
