Nowy podatek 5 zł od żywności? Tego typu produkty mogą zdrożeć!

• Petycja proponuje podatek 5 zł od żywności ultraprzetworzonej, produktów z dodatkami sztucznymi oraz tych imitujących zdrową żywność
• Środki z podatku miałyby finansować dietetykę w POZ, profilaktykę i leczenie chorób cywilizacyjnych w całym systemie zdrowia
• W Polsce z nadwagą lub otyłością zmaga się ponad 57 proc. dorosłych, a prognozy wskazują, że w 2025 roku otyłość dotknie 26 proc. kobiet i 30 proc. mężczyzn
• Choroby cywilizacyjne są przyczyną 70 proc. zgonów w Polsce, a koszty ich leczenia przekraczają 9 mld złotych rocznie

Podatek 5 zł od niezdrowych produktów - co obejmuje petycja?

Petycja zakłada opodatkowanie kwotą 5 złotych szerokiej gamy produktów uznawanych za szkodliwe dla zdrowia. Lista jest szczegółowa i obejmuje:

• Żywność ultraprzetworzoną
• Produkty imitujące zdrową żywność
• Artykuły ze sztucznymi dodatkami: barwnikami, konserwantami, przeciwutleniaczami, regulatorami kwasowości, emulgatorami, środkami spulchniającymi i wzmacniaczami smaku
• Produkty reagujące na ośrodek sytości, czyli takie które łączą tłuszcz z solą lub cukrem i wprowadzają w błąd mechanizmy kontrolujące apetyt
• Żywność mocno i średnio przetworzoną

Na co pójdą pieniądze z nowego podatku żywnościowego?

Autor petycji wskazuje konkretne cele - środki miałyby zostać przeznaczone na dietetykę w podstawowej opiece zdrowotnej, profilaktykę i leczenie chorób cywilizacyjnych w POZ, ambulatoryjnej opiece specjalistycznej oraz oddziałach szpitalnych.

To odpowiedź na rosnące obciążenie budżetu zdrowia. Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego nadwagę ma ponad 53 proc. Polaków, a otyłość dotyka blisko 25 proc. dorosłych. W 2023 roku sama refundacja leków i świadczeń związanych z leczeniem powikłań otyłości kosztowała 3,5 mld złotych.

Czy podatek od żywności ultraprzetworzonej ma szansę powodzenia?

Dotychczas 44 kraje na świecie wprowadziły podatki od żywności szkodliwej dla zdrowia. Badania pokazują skuteczność takich rozwiązań.

W Meksyku ośmioprocentowy podatek na niezdrowe produkty spowodował spadek ich sprzedaży o 18 proc. w supermarketach i aż 40 proc. w innych punktach. Na Węgrzech spożycie żywności przetworzonej spadło o 3,4 proc., a 73 proc. konsumentów zaczęło wybierać zdrowsze zamienniki.

Badaczka z Imperial College Business School podkreśla, że podatek był najskuteczniejszy wśród osób o niskich dochodach, które często sięgają po niezdrową żywność z przyczyn ekonomicznych.

Otyłość i choroby cywilizacyjne - skala problemu w Polsce

Eksperci szacują, że choroby cywilizacyjne są przyczyną około 70 proc. zgonów w Polsce. Szczególnie alarmujące jest tempo wzrostu otyłości u dzieci - w grupie 7-9 lat co piąte dziecko zmaga się z nadmierną masą ciała.

Jeżeli nie zostaną podjęte skuteczne działania, do 2030 roku otyłość może dotyczyć nawet 30 proc. Polaków. Według szacunków NIK w 2022 roku z otyłością zmagało się ponad 9 mln osób dorosłych, a wydatki bezpośrednie związane z tą chorobą sięgały 9 mld złotych.

Co dalej z petycją o podatek od niezdrowej żywności?

Na tym etapie propozycja ma formę petycji, nie projektu ustawy. Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Finansów mogą się do niej odnieść, ale nie są zobowiązane do wdrażania rozwiązań.

Warto zauważyć, że w grudniu 2025 roku Komisja Europejska ogłosiła plany wprowadzenia podatku od wysokoprzetworzonej żywności w 2026 roku. Dochody miałyby finansować programy promujące zdrowie w całej Unii Europejskiej i motywować producentów do tworzenia zdrowszych produktów.

Czy Polska pójdzie tym tropem? Petycja z propozycją podatku 5 zł pokazuje, że temat opodatkowania niezdrowej żywności wraca w debacie publicznej. Decyzja należy teraz do resortu zdrowia i finansów.