- UE ostatecznie zatwierdziła zakaz importu rosyjskiego gazu, który wejdzie w życie do końca 2027 roku, co ma zakończyć uzależnienie od rosyjskich paliw.
- Nowe regulacje przewidują wstrzymanie importu rosyjskiego LNG do końca 2026 r. i gazu rurociągami do 30 września 2027 r., z karami do 40 mln euro dla firm za nieprzestrzeganie.
- Węgry i Słowacja głosowały przeciwko zakazowi, a Bułgaria wstrzymała się od głosu, co wskazuje na brak pełnej jednomyślności.
- Mimo znacznego spadku importu ropy, rosyjski gaz stanowił w ubiegłym roku około 13% importu UE (ponad 15 mld euro), co podkreśla skalę wyzwania dywersyfikacyjnego
Od kiedy zakaz importu rosyjskiego gazu wejdzie w życie?
Decyzja Rady Unii Europejskiej oznacza definitywny koniec ery rosyjskiego gazu we Wspólnocie. Nowe przepisy, które zostały przyjęte głosami niemal wszystkich państw członkowskich, wprowadzają precyzyjny harmonogram wycofywania się z dostaw. Przeciwko opowiedziały się jedynie Węgry i Słowacja, a Bułgaria wstrzymała się od głosu. To historyczny krok w kierunku pełnej niezależności energetycznej od Kremla.
Nowe regulacje przewidują wstrzymanie importu rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego (LNG) do końca 2026 roku, a gazu dostarczanego rurociągami – do 30 września 2027 roku. Wprowadzone ramy czasowe mają dać państwom i firmom czas na dostosowanie się do nowej rzeczywistości. Do 1 marca 2026 roku kraje UE muszą przygotować krajowe plany dywersyfikacji dostaw i zidentyfikować potencjalne wyzwania związane z zastąpieniem rosyjskiego surowca. W tym celu przedsiębiorstwa będą zobowiązane do informowania władz krajowych i Komisji Europejskiej o wszystkich obecnie obowiązujących kontraktach na gaz z Rosji.
Jakie kary grożą za złamanie unijnego zakazu?
Unijni prawodawcy zadbali o to, by nowe przepisy były rygorystycznie przestrzegane. Wprowadzono system dotkliwych kar finansowych, które mają skutecznie zniechęcić do prób omijania embarga. Sankcje będą nakładane zarówno na osoby fizyczne, jak i na całe przedsiębiorstwa, które zdecydują się na nielegalny import surowca z Rosji po wejściu w życie zakazu.
Nieprzestrzeganie nowych przepisów może skutkować karami w wysokości co najmniej 40 mln euro dla firm lub równej co najmniej 3,5 proc. całkowitego światowego obrotu firmy. W przypadku osób fizycznych minimalna grzywna została ustalona na poziomie 2,5 mln euro. Alternatywnie, kara dla przedsiębiorstw może wynieść 300 proc. szacowanego obrotu z nielegalnej transakcji. Tak wysokie progi finansowe pokazują determinację UE w egzekwowaniu nowych regulacji.
Droga do niezależności energetycznej UE. To koniec z miliardami dla Rosji
Decyzja o zakazie importu jest zwieńczeniem procesu, który rozpoczął się tuż po pełnowymiarowej agresji Rosji na Ukrainę. Już w marcu 2022 roku, w tzw. Deklaracji Wersalskiej, przywódcy państw UE zgodzili się na jak najszybsze odejście od zależności od rosyjskich paliw kopalnych. Od tego czasu import ropy i gazu systematycznie spadał. W przypadku ropy naftowej dostawy z Rosji spadły do poziomu poniżej 3 proc. całkowitego importu UE w 2025 roku.
Sytuacja z gazem była jednak bardziej skomplikowana. Unia Europejska gaz z Rosji importowała w ubiegłym roku na poziomie około 13 proc. całkowitych dostaw, co przekładało się na wartość ponad 15 mld euro rocznie. Nowe przepisy mają ostatecznie zamknąć ten strumień pieniędzy płynący do budżetu Kremla. Co więcej, Komisja Europejska planuje również zaproponować przepisy mające na celu stopniowe wycofywanie importu rosyjskiej ropy naftowej do końca 2027 roku. Przewidziano jednak furtkę bezpieczeństwa – w przypadku ogłoszenia stanu nadzwyczajnego i poważnego zagrożenia bezpieczeństwa dostaw, Komisja może zawiesić zakaz importu na okres do czterech tygodni.
Podcasty
Playlisty tematyczne
