- Oszuści wyłudzili zaliczki nawet po 68 tys. zł od jednego beneficjenta, wykorzystując system prefinansowania wprowadzony w 2022 roku
- Ofiarami padali głównie najbiedniejsi Polacy, którym przysługiwało maksymalne wsparcie do 136 200 zł
- Ministerstwo Klimatu przygotowuje projekt ustawy, który ma wstrzymać egzekucję wobec osób, które zgłosiły oszustwo do prokuratury
- Poszkodowani zostają z długiem wobec państwa i bez wykonanej termomodernizacji domu
Spis treści
Jak działał mechanizm oszustw w Czystym Powietrzu
Program Czyste Powietrze ruszył we wrześniu 2018 roku z budżetem 103 mld zł na 10 lat. Miał pomóc Polakom w wymianie starych kotłów i termomodernizacji domów. Latem 2022 roku wprowadzono kluczową zmianę – prefinansowanie. Beneficjenci mogli otrzymać zaliczkę do 50 proc. dotacji przed rozpoczęciem prac.
Wystarczyło przesłać umowę z wykonawcą, a Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska przelewał pieniądze bezpośrednio na konto firmy. Ta zmiana otworzyła drogę oszustom.
Poszkodowani w programie Czyste Powietrze – historia najuboższych
Nieuczciwi przedsiębiorcy celowali w osoby o najniższych dochodach. W 2024 roku maksymalne wsparcie otrzymywali beneficjenci zarabiający poniżej 1090 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.
Schemat był prosty. Firma zdobywała pełnomocnictwo, występowała o zaliczkę i znikała z pieniędzmi. Czasami pobierała dodatkowo kwotę podatku VAT od właściciela domu. Po zniknięciu wykonawcy Fundusz domagał się zwrotu całej kwoty wraz z odsetkami od beneficjenta.
Zwrot dotacji z Czystego Powietrza – dramat tysięcy rodzin
Na grupie "Oszukani przez Czyste Powietrze" w mediach społecznościowych zgłasza się 1,6 tys. osób. Ich historie są podobne. Pani Magdalena musi zwrócić prawie 40 tys. zł. Inny beneficjent stracił 25 tys. zł, choć piec nigdy nie został zamontowany.
Zdarzały się też przypadki, gdy wykonawca rozpoczynał prace i znikał w trakcie realizacji. Fundusz kwestionował również wyceny lub wykrywał nieprawidłowości – za cienką izolację czy niewłaściwy kocioł. Wtedy też żądał zwrotu całości lub części dofinansowania.
Pomoc dla oszukanych beneficjentów – co przygotowuje rząd
W grudniu 2024 roku w sprawie poszkodowanych interweniował Rzecznik Praw Obywatelskich. Zauważył, że beneficjenci nie powinni ponosić konsekwencji błędów innych osób. Dochodzone kwoty przekraczają możliwości finansowe poszkodowanych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdza problem i przygotowało projekt ustawy o pomocy beneficjentom (numer UD346). Po jej wejściu w życie Fundusze wstrzymają egzekucję wobec osób, które złożyły zawiadomienie do prokuratury.
Kiedy ustawa pomoże poszkodowanym w Czystym Powietrzu
Rząd ma przyjąć projekt w pierwszym kwartale 2026 roku. Jeśli przepisy wejdą w życie zgodnie z planem, poszkodowani skorzystają z nich w drugim półroczu tego roku.
Po potwierdzeniu oszustwa odpowiedzialność finansową przejmie Skarb Państwa. To państwo będzie dochodzić zwrotu pieniędzy od nieuczciwych firm. Beneficjenci nie będą musieli spłacać długu, którego nie zaciągnęli.
Podcasty
Playlisty tematyczne
