Polacy marnują jedzenie na potęgę. Nowe dane są alarmujące

• Rocznie w Polsce marnuje się alarmujące 4,8 mln ton żywności, z czego aż 60% pochodzi z gospodarstw domowych.
• Prawie połowa Polaków regularnie wyrzuca jedzenie (głównie owoce, warzywa i pieczywo), najczęściej z powodu zepsucia, mimo świadomości problemu.
• Wybór polskich produktów może pomóc ograniczyć marnowanie, skracając łańcuch dostaw i zapewniając świeżość.
• Rusza nowa kampania edukacyjna „Dobry smak zaczyna się w Polsce”, która ma budować odpowiedzialne postawy konsumenckie i uczyć skutecznych metod walki z marnotrawstwem.

Ile jedzenia marnują Polacy w 2026 roku?

Skala problemu jest ogromna i, niestety, to nie sklepy czy restauracje są głównymi winowajcami. Najnowsze badania pokazują, że za większość marnowanej żywności odpowiadamy my sami, w naszych domach. W Polsce w 2026 roku marnuje się około 4,8 mln ton żywności, a gospodarstwa domowe odpowiadają aż za 60 proc. tych strat. Oznacza to, że z każdych dziesięciu kilogramów jedzenia, które lądują w śmietniku, sześć pochodzi z naszych lodówek i spiżarni.

Jak wynika z badania Norstat Polska, 45 proc. z nas przyznaje, że co najmniej raz w miesiącu kupione jedzenie psuje się, zanim zdążymy je wykorzystać. Jeszcze więcej, bo 47 proc., równie często wyrzuca niedojedzone resztki posiłków. Co najczęściej trafia do kosza? Przede wszystkim owoce (48 proc.), warzywa (45 proc.) i pieczywo (41 proc.).

Dlaczego Polacy wyrzucają jedzenie?

Odpowiedź jest prostsza, niż mogłoby się wydawać. Nie chodzi o brak świadomości problemu, bo aż 75 proc. z nas uważa, że ograniczanie marnotrawstwa ma realny wpływ na środowisko. Problem leży gdzie indziej. Głównym powodem wyrzucania żywności jest jej zepsucie – taką przyczynę wskazuje aż 62 proc. badanych Polaków.

Co ciekawe, ponad połowa respondentów (57 proc.) deklaruje, że wie, jak ograniczać marnowanie jedzenia. Jednak ta wiedza rzadko przekłada się na konkretne działania. Zaledwie co trzecia osoba przygotowuje listę zakupów i faktycznie się jej trzyma. Jak zauważa profesor Joanna Tyrowicz, ekonomistka z ośrodka badawczego GRAPE oraz Uniwersytetu Warszawskiego, istnieje wyraźna różnica pokoleniowa.

Uderzające są różnice pomiędzy grupami wieku: osoby powyżej 62 roku życia dwukrotnie rzadziej deklarują marnowanie żywności niż pozostałe grupy wieku. Choć najmłodsi znacznie częściej mieli kontakt z materiałami edukacyjnymi (...), to rzadziej polegają w praktyce na skutecznych sposobach, jak na przykład zakupy z listą, kontrola zapasów, zamrażanie resztek czy unikanie spontanicznych zakupów.

Czy kupowanie polskich produktów ogranicza marnowanie żywności?

Okazuje się, że patriotyzm konsumencki może być jednym z narzędzi w walce z marnotrawstwem. Prawie 40 proc. Polaków deklaruje, że wybierze polski produkt, nawet jeśli będzie droższy od zagranicznego odpowiednika. Robimy to głównie z chęci wsparcia rodzimych producentów i rolników.

Jak to się łączy z mniejszą ilością odpadów?

Agnieszka Koc, Dyrektor działu Ochrony Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju w Jeronimo Martins Polska S.A., wyjaśnia, że za każdym produktem stoi praca wielu ludzi. Docenianie jej to pierwszy krok do szacunku dla samego jedzenia. Poza tym, wybór polskich produktów, często pochodzących z lokalnych źródeł, może oznaczać krótszą drogę od producenta do konsumenta, co sprzyja zachowaniu świeżości i ograniczaniu strat. To prosta zależność – im krótszy łańcuch dostaw, tym mniejsze ryzyko, że jedzenie zepsuje się w transporcie.

Jak walczyć z marnowaniem jedzenia?

Rusza nowa kampania. Skoro wiemy już, gdzie leży problem, czas na rozwiązania. Z tego założenia wychodzą twórcy nowej inicjatywy. Rusza ogólnopolska kampania społeczno-edukacyjna „Dobry smak zaczyna się w Polsce. Nie marnuję, wybieram odpowiedzialnie”, która ma budować odpowiedzialne postawy konsumenckie. Jej celem jest pokazanie, że codzienne, proste wybory mają ogromne znaczenie.

Projekt stawia na dwa filary. Pierwszy to edukacja, skierowana zarówno do dorosłych, jak i do najmłodszych. Jak mówi dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska, prezeska Fundacji Wspomagania Rozwoju Dzieci Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej, dzieci uczą się przez obserwację. Jeśli widzą, że w domu planuje się zakupy i szanuje jedzenie, same przejmują te nawyki. Drugim filarem jest dialog ekspertów, który ma zaowocować stworzeniem praktycznych rekomendacji dla biznesu i instytucji. Bo jak podkreśla Renata Juszkiewicz, prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji, skuteczna walka z marnowaniem żywności wymaga współpracy na wszystkich etapach – od producenta, przez handel, aż po konsumenta.