Rewolucja na giełdzie. Ruszył nowy system WATS

Nowy system transakcyjny GPW to przeskok do wyższej ligi

W poniedziałek, na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie dojdzie do historycznej zmiany. Po blisko 13 latach wysłużony system transakcyjny UTP, działający na licencji NYSE Euronext, zostanie zastąpiony przez zupełnie nowe, autorskie rozwiązanie: Warsaw Automated Trading System czyli GPW WATS - donosi serwis XYZ.

Zmianę tę obrazowo podsumował Krzysztof Niemiec, szef zespołu sesji giełdowych GPW, podczas wideokonferencji.

Przesiadamy się ze średniej jakości samochodu do wozu ze zdecydowanie wyższej półki

– powiedział. Nowy system to technologia, którą Giełda Papierów Wartościowych rozwijała we własnym zakresie od 2019 roku. Start nie nastąpił jednak w pierwotnie planowanym terminie, który wyznaczono na październik 2025 roku.

Jak wyjaśnił Maciej Krzysztoszek, rzecznik prasowy i wicedyrektor komunikacji w GPW, przesunięcie daty było podyktowane troską o stabilność i bezpieczeństwo rynku. Chodziło o to, by wszystko było dopięte na ostatni guzik przed tak kluczową operacją.

Co się zmieni dla inwestorów? Koniec z podglądaniem zleceń

Największe zmiany, jakie przyniesie system WATS, dotkną bezpośrednio codziennej aktywności inwestorów. Giełda Papierów Wartościowych zdecydowała się na ruch, który dla wielu może być sporym zaskoczeniem. Chodzi o rezygnację z publikowania pełnego arkusza zleceń.

To może zaskoczyć inwestorów. Przyjęliśmy jednak model stosowany przez rynki zachodnie

– wskazał Krzysztof Niemiec.

W praktyce oznacza to, że podczas kluczowych faz sesji – na otwarciu, zamknięciu i w trakcie równoważenia – handlujący nie zobaczą już szczegółowej listy zleceń kupna i sprzedaży z cenami i wolumenem. Zamiast tego, system pokaże dwie zagregowane wartości: TKO (Teoretyczny Kurs Otwarcia) i TWO (Teoretyczny Wolumen Otwarcia).

Najważniejszą ze zmian dla inwestorów GPW będzie więc utrata wglądu w głębokość rynku, co do tej pory było istotnym elementem analizy i podejmowania decyzji.

Ale to nie wszystko. Kolejną nowością jest wprowadzenie losowego czasu otwarcia i zamknięcia sesji. Choć godziny handlu (9:00-17:00) pozostają bez zmian, zlecenia złożone przed startem notowań nie będą realizowane równo o 9:00. System rozłoży je losowo w ciągu pierwszych 30 sekund sesji. Podobny mechanizm zadziała na 30 sekund przed jej zamknięciem. Cel? Utrudnienie spekulacyjnego „ustawiania się” pod konkretny moment i zwiększenie stabilności rynku.

Nowe zasady obsługi zleceń. Co trzeba wiedzieć?

Zmiany, jakie wprowadza nowy system transakcyjny GPW, nie kończą się na wyglądzie arkusza zleceń. Gruntownie przemodelowano też sposób, w jaki realizowane są same transakcje, zwłaszcza w przypadku popularnych zleceń PKC (Po Każdej Cenie) i PCR (Po Cenie Rynkowej). Do tej pory, jeśli inwestor chciał kupić 10 tys. akcji, a na rynku dostępnych było tylko 6 tys., system realizował część zlecenia, a reszta czekała na swoją okazję. Teraz to się skończy.

W nowym systemie GPW WATS zlecenia PKC i PCR, które nie mogą być od razu zrealizowane w całości, zostaną po prostu anulowane. To fundamentalna zmiana, która wymaga od inwestorów większej precyzji. Aby ułatwić handel w nowych warunkach, Giełda Papierów Wartościowych wprowadza nowe warunki ważności zleceń. Warto je poznać, by uniknąć niespodzianek.

Oto najważniejsze z nich:

• WIA (Wykonaj i Anuluj) – system kupi tyle akcji, ile jest dostępne w danym momencie, a niezrealizowana część zlecenia zostanie automatycznie anulowana.
• WLA (Wykonaj lub Anuluj) – zlecenie zostanie zrealizowane tylko wtedy, gdy na rynku dostępna będzie cała, określona przez nas liczba akcji. Jeśli nie – zostanie w całości anulowane.
• WNF (Ważne na Fixing) – zlecenie uaktywni się dopiero w fazie otwarcia sesji.
• WNZ (Ważne na Zamknięcie) – zlecenie pojawi się w systemie dopiero w fazie aukcji na zamknięciu notowań.

Dodatkowo inwestorzy będą mogli korzystać ze zleceń ważnych do określonego dnia (WDD), czasu (WDC) lub bezterminowo (WDA). Celem tych zmian jest ograniczenie zjawiska „sztucznego popytu” i danie handlującym bardziej precyzyjnych narzędzi.

Szybciej i na większą skalę. Dlaczego GPW potrzebowała tej zmiany?

Wprowadzenie systemu WATS to nie kosmetyka, ale strategiczna konieczność. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie rośnie w siłę, a stary system UTP po prostu przestawał wystarczać. Nowa technologia ma przygotować polski rynek na działanie w znacznie większej skali i obsłużenie fali nowych inwestorów, która jest już na horyzoncie.

Liczby mówią same za siebie. Nowy system transakcyjny GPW WATS ma być aż pięciokrotnie wydajniejszy od swojego poprzednika – będzie w stanie przetworzyć do 100 tys. zleceń na sekundę. Dla porównania, limit UTP wynosił 20 tys. Czas realizacji pojedynczego zlecenia ma spaść do zaledwie 50 mikrosekund, czyli jednej dwudziestotysięcznej sekundy. To prędkość, której nie da się nawet porównać z mrugnięciem oka. Docelowo system ma być gotowy na obsługę nawet miliarda operacji w ciągu jednej sesji.

Ta inwestycja ma solidne podstawy. Ostatnie lata to czas hossy i rosnącego zainteresowania giełdą. Główne indeksy, WIG i WIG20, biły historyczne rekordy, a w sierpniu 2026 roku liczba rachunków maklerskich w Polsce po raz pierwszy przekroczyła 3 miliony.

Kluczowym impulsem do zmiany jest jednak przyszłość. Już od 1 stycznia 2027 roku w życie wejdzie Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI), które zwolni z podatku od zysków kapitałowych aktywa do 100 tys. zł. Analitycy Biura Maklerskiego PKO prognozują, że w ciągu pięciu lat z OKI może skorzystać blisko 3 miliony Polaków, którzy wpłacą na rynek nawet 200 mld zł. Stary system nie byłby w stanie obsłużyć takiego ruchu. Wdrożenie WATS to fundament, który ma zapewnić stabilność i płynność rynku na nadchodzące lata.