- Oczekiwanie na orzeczenie TSUE w sprawie potrąceń w kredytach frankowych.
- Stanowisko ZBP dotyczące autonomii państw członkowskich w tej kwestii.
- Wpływ potencjalnego wyroku na "pakiet frankowy" i koszty postępowań sądowych.
- Opinie prawne na temat konsekwencji orzeczenia dla konsumentów i banków.
TSUE a kredyty frankowe: Banki w napięciu przed kluczowym orzeczeniem
W czwartek, 22 stycznia TSUE ma wydać orzeczenie w sprawie pytań prejudycjalnych jednego z polskich sądów dotyczących kredytów frankowych. Centralnym punktem jest kwestia, czy i w jaki sposób bank może potrącić wzajemne roszczenia lub wzywać konsumenta do zapłaty w przypadku sporu o kredyt we frankach szwajcarskich.
Związek Banków Polskich (ZBP) w swoim komentarzu dla PAP podkreśla, że sednem tego orzeczenia będzie odpowiedź TSUE na pytanie, czy bank ma prawo podnosić zarzut potrącenia, jednocześnie kwestionując nieważność umowy. Bankowcy wyrażają nadzieję, że TSUE uzna tę kwestię za "objętą autonomią proceduralną państw członkowskich", pozostawiając decyzję w gestii sądów krajowych. ZBP argumentuje, że polskie sądy już wielokrotnie dopuszczały stosowanie zarzutu potrącenia w tego typu sprawach.
ZBP przestrzega przed wprowadzaniem dalszych ograniczeń dla banków w korzystaniu z zarzutu potrącenia. Według Związku, polski ustawodawca już w znacznym stopniu ograniczył zakres przedmiotowy i czasowy tego zarzutu. Dalsze restrykcje byłyby sprzeczne z zasadą ekonomii procesowej i z interesem obu stron, uniemożliwiając rozliczenie w jednym postępowaniu. To z kolei mogłoby doprowadzić do konieczności prowadzenia dwóch odrębnych procesów sądowych i ponoszenia dodatkowych kosztów, co jeszcze bardziej obciążyłoby sądy.
"Pakiet frankowy" na stole: TSUE pokrzyżuje plany Ministerstwa Sprawiedliwości?
Orzeczenie TSUE nabiera szczególnego znaczenia w kontekście tzw. "pakietu frankowego", nad którym trwają prace w połączonych komisjach sejmowych. Ministerstwo Sprawiedliwości, chcąc uprościć i odformalizować postępowania sądowe w sprawach CHF, zaproponowało rozstrzygnięcie sporów między klientem a bankiem w jednym postępowaniu.
Jak podkreśla ZBP, MS planuje wprowadzić zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego dotyczące potrącenia i powództwa wzajemnego. Celem jest umożliwienie stronom "prostego i automatycznego rozliczenia" w jednym procesie, co ma zmniejszyć liczbę spraw w sądach.
Obecnie banki składają kontrpozwy o zwrot kapitału, których w sądach jest już ponad 55 tysięcy. ZBP uważa, że bez możliwości potrącenia dwuletnia praca Ministerstwa Sprawiedliwości nad projektem frankowym może pójść na marne, a cel, jakim jest odciążenie sądów, nie zostanie osiągnięty.
Kancelarie frankowe krytykują, sądy czekają na rozwiązanie
Instytucja potrącenia spotyka się z ostrą krytyką ze strony kancelarii frankowych. Ich zdaniem, bez potrącenia nie będzie można rozliczyć stron unieważnionej umowy w jednym postępowaniu.
Obecnie w drugiej instancji rozpatrywanych jest ponad 64 tysiące spraw frankowych. Dlatego, jak podkreśla ZBP, w interesie sądów jest, aby zarzut potrącenia był możliwy do podniesienia aż do końca drugiej instancji.
Założeniem rządowego projektu ustawy jest usprawnienie postępowań sądowych dotyczących kredytów frankowych. Proponowane rozwiązania obejmują m.in. wstrzymywanie z mocy prawa obowiązku spłacania rat przez kredytobiorcę z chwilą doręczenia pozwu bankowi, aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Projekt przewiduje również możliwość dochodzenia przez kredytobiorcę roszczenia wzajemnego w przypadku unieważnienia umowy.
Ponadto, projekt zakłada szersze możliwości rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, przesłuchiwania świadków zdalnie oraz składania zeznań na piśmie. Referendarze sądowi będą mogli umarzać postępowania po cofnięciu pozwu lub apelacji.
Kontrowersyjny zapis o potrąceniu
Kluczowym punktem spornym jest zapis, który umożliwia podniesienie zarzutu potrącenia aż do zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji. Krytycy tego rozwiązania obawiają się, że wydłuży to i opóźni procesy. Zgodnie z obecnymi przepisami, zarzut potrącenia może podnieść pozwany, czyli np. bank, w sprawach, w których występuje wzajemność wierzytelności.
Mecenas Karolina Pilawska, reprezentująca konsumentów w sporach z bankami, ocenia, że orzeczenie TSUE może mieć fundamentalne znaczenie dla tysięcy spraw frankowych. Jej zdaniem, dotyczy ono "jednego z najbardziej kontrowersyjnych mechanizmów procesowych stosowanych dziś przez banki, czyli jednostronnego rozliczania kapitału i podnoszenia zarzutu potrącenia w sprawach o nieważność umowy kredytu".
Pilawska podkreśla, że TSUE ma odpowiedzieć na pytanie, czy bank może prowadzić proces w sposób wewnętrznie sprzeczny – z jednej strony twierdzić, że umowa jest ważna, a z drugiej, "na wszelki wypadek", domagać się zwrotu kapitału lub potrącać go z roszczeniami konsumenta. Prawniczka uważa, że jest to próba "pogodzenia dwóch wykluczających się stanowisk procesowych i przerzucenia całego ryzyka sporu na konsumenta".
Podcasty
Playlisty tematyczne
