UE narzuci limit płatności gotówką. Padła data, Polska musi się dostosować

• Od 2027 roku maksymalny limit transakcji gotówkowych w UE wyniesie 10 tys. euro – państwa członkowskie muszą wdrożyć nowe przepisy
• W Hiszpanii już teraz wypłata powyżej 3 tys. euro wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego – za brak zgłoszenia grozi kara do 150 tys. euro
• Polskie banki kontrolują duże przelewy i mogą ograniczyć dzienny limit do 200 tys. zł – wymaga to osobistej wizyty w oddziale z dokumentami
• Węgry wprowadzają ochronę konstytucyjną dla płatności gotówką – jako sprzeciw wobec ograniczeń wolności obywatelskich

Jakie limity płatności gotówką obowiązują obecnie w Polsce?

W Polsce przedsiębiorcy mogą realizować transakcje gotówkowe do wartości 15 tys. złotych. Powyżej tej kwoty obowiązkowe jest użycie rachunku płatniczego. Limit dotyczy wartości całej transakcji, niezależnie od liczby płatności. Objęte nim są również fundacje wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS.

Dla funkcjonujących firm kwota 15 tys. zł stanowi niewielką wartość, dlatego można uznać, że obrót gotówkowy został faktycznie znacząco ograniczony. Pierwotnie planowano obniżyć ten limit do zaledwie 8 tys. złotych.

Wypłata gotówki dla osób fizycznych – co sprawdza bank?

Osoby fizyczne nie mają wprawdzie odgórnych limitów transakcji gotówkowych, ale w praktyce natrafiają na liczne ograniczenia ze strony banków. Szczególnie widoczne są one przy większych kwotach.

Przy zakupie nieruchomości i kwocie miliona złotych na koncie bank nie zrealizuje zwykłego przelewu. Konieczna jest osobista wizyta w oddziale w celu zwiększenia limitu. Nawet po okazaniu dokumentów – jak umowa rezerwacyjna czy deweloperska – dzienny limit może wynieść maksymalnie około 200 tys. złotych.

Banki weryfikują transakcje pod kątem finansowania terroryzmu. Wszystkie operacje powyżej 15 tys. euro są automatycznie rejestrowane i przekazywane do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

Nowe limity wypłat gotówki od 2027 roku w całej UE

Unia Europejska wprowadza ujednolicone ograniczenia obrotu gotówką. Od 2027 roku wszystkie państwa członkowskie będą zobowiązane do wdrożenia maksymalnego limitu wynoszącego 10 tys. euro. W krajach spoza strefy euro będzie to równowartość tej kwoty w lokalnej walucie.

Celem regulacji jest zapobieganie wykorzystywaniu dużych przepływów gotówki w przestępczości oraz ograniczenie wprowadzania do obiegu pieniędzy nieznanego pochodzenia. Państwa członkowskie mogą wprowadzić jeszcze niższe limity, na przykład 3 tys. euro.

Dla Polski, gdzie już obowiązują limity dla przedsiębiorców, zmiany nie będą szczególnie odczuwalne. Pokazują jednak wyraźny trend odchodzenia od gotówki w całej Europie.

Hiszpania wprowadza obowiązek zgłaszania wypłat gotówki

W Hiszpanii obowiązują jedne z najsurowszych przepisów dotyczących obrotu gotówką w Europie. Każda wypłata powyżej 3 tys. euro wymaga wcześniejszego zgłoszenia do Agencia Tributaria – hiszpańskiego odpowiednika urzędu skarbowego.

Przy kwotach przekraczających 100 tys. euro zgłoszenie należy złożyć minimum 72 godziny przed wypłatą. Można to zrobić online, ale po gotówkę trzeba udać się osobiście do banku z potwierdzeniem zgłoszenia.

Brak zgłoszenia wiąże się z karą finansową od 600 euro do nawet 150 tys. euro. Przepisy mają ograniczyć szarą strefę i walkę z finansowaniem terroryzmu.

Które kraje chronią konstytucyjnie płatności gotówką?

Nie wszystkie państwa godzą się na ograniczanie obrotu gotówkowego. Węgry niedawno objęły prawo do płatności gotówką ochroną konstytucyjną. To wyraz sprzeciwu wobec kierunku zmian w UE.

Przeciwnicy ograniczeń argumentują, że zmniejszanie możliwości płacenia gotówką to naruszenie wolności obywatelskich. Wskazują na ryzyko inwigilacji społeczeństwa oraz utrudnienia dostępu do własnych pieniędzy.

Przykładem uzasadniających te obawy są wydarzenia w Kanadzie, gdzie premier Justin Trudeau podczas protestów zagroził odcięciem uczestników manifestacji od ich kont bankowych. Informowało o tym BBC.

Limit płatności gotówką w innych krajach Europy

Limity gotówkowe znacznie różnią się między państwami UE:

• Niemcy nie mają limitów na płatności gotówkowe. Przy kwotach powyżej 10 tys. euro obowiązuje jedynie weryfikacja tożsamości kupującego.
• Francja ustaliła limit na 1 tys. euro dla rezydentów i 15 tys. euro dla nierezydentów. Przy zakupie nieruchomości powyżej 3 tys. euro gotówka jest zabroniona.
• Grecja wprowadziła jeden z najniższych limitów – 500 euro (z wyjątkiem zakupu samochodu).
• Włochy od 2022 roku obowiązuje limit 1 tys. euro.
• Portugalia ustaliła limit ogólny na 3 tys. euro, dla podatników 1 tys. euro, a dla turystów 10 tys. euro.
• Czechy pozwalają na dzienne transakcje do 270 tys. koron czeskich (około 10 500 euro).
• Belgia ma limit 3 tys. euro, ale transakcje prywatne pozostają bez ograniczeń.

Czy całkowita likwidacja gotówki jest możliwa?

Całkowite wyeliminowanie obrotu gotówkowego mogłoby przynieść korzyści. Zniwelowałoby szarą strefę, ograniczyło handel narkotykami i zwiększyło wpływy do budżetu państwa.

Wprowadzenie tak radykalnych zmian wymagałoby jednak szerokiej debaty społecznej z udziałem wszystkich grup obywateli. Kwestia dostępu do gotówki łączy aspekty ekonomiczne z wolnościami obywatelskimi i wymaga zrównoważonego podejścia.