Ważne zmiany w restauracjach. W sierpniu w końcu przestaniemy za to płacić

Pół litra wody za darmo w każdej restauracji?

Nadchodzi długo wyczekiwana zmiana w polskiej gastronomii. Zgodnie z nowym projektem ustawy przygotowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, już od 12 sierpnia 2026 roku restauracje, bary, kawiarnie i inne lokale gastronomiczne będą miały obowiązek serwowania darmowej wody z kranu. Każdy klient, na swoje życzenie, będzie mógł otrzymać do pół litra wody podanej w naczyniu wielokrotnego użytku, jak szklanka czy karafka.

Warto podkreślić, że jest to efekt wdrożenia unijnych regulacji, w tym dyrektywy SUP (Single Use Plastic) oraz dyrektywy w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia (2020/2184). Jak jednak informują dlahandlu.pl i prawo.pl, na razie przepisy nie zostały ostatecznie przyjęte. Oznacza to, że ich treść może jeszcze ulec zmianie w toku dalszych prac legislacyjnych. Projekt ustawy będzie teraz przedmiotem dalszych konsultacji i prac w parlamencie. Ostateczny kształt przepisów, w tym szczegóły dotyczące opłat, możemy poznać dopiero za kilka miesięcy.

Miała być opłata, a będzie woda za darmo

Co ciekawe, pierwotne wersje przepisów zakładały, że restauratorzy będą mogli pobierać za kranówkę niewielką opłatę serwisową. Miał to być kompromis między postulatami klientów a kosztami ponoszonymi przez lokale. Jednak w najnowszej wersji projektu zrezygnowano z tego pomysłu. Nowe regulacje jasno wskazują, że woda ma być zapewniona całkowicie nieodpłatnie, co jest krokiem dalej niż zalecenia Unii Europejskiej, która jedynie zachęca do takiego rozwiązania.

Czy koszt będzie ukryty w cenie dania?

Chociaż idea jest chwalona, branża gastronomiczna podchodzi do niej z rezerwą. Restauratorzy zwracają uwagę, że "za darmo" nie oznacza zerowych kosztów po ich stronie. Podanie wody wiąże się z pracą kelnera, zużyciem wody i energii na mycie szklanek i karafek, a także z kosztem samego szkła.

Właściciele lokali nie ukrywają, że te dodatkowe koszty będą musiały zostać wliczone w ceny innych produktów. W praktyce może to oznaczać, że choć za samą wodę nie zapłacisz bezpośrednio, jej koszt zostanie subtelnie "ukryty" w cenie dania głównego, deseru czy kawy.

Koniec z absurdalnymi cenami za wodę

Nowe przepisy mają ukrócić praktyki, które od lat budziły frustrację klientów. Obecnie ceny za butelkę wody w restauracjach potrafią być zaskakująco wysokie. Standardem jest kwota od 14 do 18 zł za butelkę o pojemności 0,75 litra, ale zdarzają się miejsca, gdzie cena przekracza 30 zł. Zdarzały się też przypadki, gdzie za litrową karafkę wody z kranu z dodatkiem cytryny trzeba było zapłacić 18 zł, a w skrajnych sytuacjach nawet 38 zł. Nowe prawo ma sprawić, że dostęp do wody pitnej stanie się standardem, a nie luksusem.

Jak to wygląda w innych krajach? Standard, do którego dołączamy

Warto pamiętać, że Polska nie odkrywa Ameryki. W wielu krajach darmowa woda to od dawna cywilizacyjna norma.

• Francja: tradycja podawania darmowej karafki wody (une carafe d'eau) jest tak silna, że jest niemal prawem zwyczajowym.
• Hiszpania i Grecja: w tych krajach również nie powinno być problemu z otrzymaniem darmowej wody z kranu.
• Włochy: chociaż kultura picia wody butelkowanej jest silna, coraz częściej można bez problemu poprosić o acqua di rubinetto (wodę z kranu).
• USA: w większości restauracji duża szklanka wody z lodem (tap water) pojawia się na stole automatycznie, zaraz po zajęciu miejsca przez gości.

Te zwyczaje często jednak nie są regulowane prawnie. Niedawno we Włoszech zapadł nawet wyrok sądu, który orzekł, że restauracje nie mają obowiązku serwowania darmowej kranówki, a wszystko zależy od dobrej woli właściciela.