Wojna to nie tylko bomby. Prawdziwy koszt konfliktu to liczby, które paraliżują gospodarki

Ile kosztuje wojna Rosji z Ukrainą? Rachunek idzie w biliony

Konflikt zbrojny to dziś przede wszystkim gra liczb, a te w przypadku inwazji Rosji na Ukrainę są astronomiczne. Jak informował premier Ukrainy Denys Szmyhal, codzienne funkcjonowanie państwa w warunkach wojennych i prowadzenie działań obronnych to dla budżetu koszt dziesiątków milionów dolarów. Jeśli jednak spojrzeć szerzej, na całą gospodarkę, straty są znacznie większe. Szacuje się, że każdego dnia wojny ukraińska gospodarka traci około 4 mld dolarów.

Jeszcze potężniejsze kwoty pojawiają się w analizach dotyczących agresora. Według analizy dziennikarzy „Defense News”, łączny koszt wojny dla Rosji może wynieść około 2,5 biliona dolarów, wliczając w to nie tylko wydatki militarne, ale też straty gospodarcze i skutki sankcji. Kreml radykalnie przestawił swoją gospodarkę na tory wojenne, przeznaczając na wojsko ponad 100 mld dolarów rocznie, co stanowi już nawet jedną trzecią całego budżetu państwa. To pieniądze, które mogłyby zostać przeznaczone na rozwój, inwestycje czy usługi publiczne.

Niewidoczne straty. Jak wojna niszczy gospodarkę od środka?

Największe koszty rzadko kiedy widać w oficjalnych budżetach wojskowych. Nowoczesna wojna toczy się również na zapleczu, niszcząc fundamenty gospodarki: przedsiębiorczość i kapitał ludzki. Badania naukowe opublikowane w serwisie arXiv nie pozostawiają złudzeń. W Ukrainie, od początku pełnoskalowej inwazji, liczba osób samozatrudnionych spadła o około 20%. W Rosji obraz jest jeszcze bardziej ponury.

To tak, jakby z gospodarki wycięto silnik napędzający innowacje i tworzący miejsca pracy. Badania pokazują, że ekonomia wojny prowadzi do trwałego osłabienia innowacyjności i rynku pracy, co widać po spadku liczby małych i średnich firm w Rosji aż o 42 proc. w ciągu kilku lat trwania konfliktu. Oznacza to trwałe osłabienie zdolności do odbudowy po zakończeniu walk. Do tego dochodzi problem drenażu mózgów – masowej emigracji naukowców, specjalistów i inżynierów, co jest stratą, której nie da się łatwo odrobić przez dziesięciolecia.

Konflikt USA i Izraela z Iranem pokazuje jeszcze wyraźniej, jak szybko eskalują koszty nowoczesnej wojny.

Według analizy think tanku Center for Strategic and International Studies (CSIS), pierwsze 100 godzin operacji kosztowało ok. 3,7 mld dolarów, a po 6 dniach już 11,3 mld dolarów (). Po 12 dniach koszt wzrósł do ok. 16,5 mld dolarów ().

Eksperci podkreślają, że początkowa faza konfliktu jest najdroższa – ze względu na intensywne użycie precyzyjnych i kosztownych systemów uzbrojenia.

Z kolei według analizy Harvard Kennedy School, wojna może kosztować USA nawet ok. 2 mld dolarów dziennie i docelowo osiągnąć poziom 1 biliona dolarów.

Źródło: CSIS, The Guardian, Reuters, "Rzeczpospolita"