- ZUS rozpoczął wypłaty zasiłków opiekuńczych dla osób pozostających w małżeństwach jednopłciowych, co stanowi przełom w interpretacji polskich przepisów.
- Dotychczas pozytywnie rozpatrzono dwa wnioski, a ponad 500 zagranicznych związków jednopłciowych zostało już zarejestrowanych w polskich urzędach stanu cywilnego.
- Sprawdź, na jakich zasadach ZUS uznaje zagraniczne małżeństwa jednopłciowe i czy te regulacje otwierają drogę do kolejnych świadczeń dla par LGBT.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłacanie zasiłków opiekuńczych osobom, których małżeństwa jednopłciowe zawarte za granicą zostały wpisane do polskiego rejestru stanu cywilnego. Jak poinformowała PAP rzeczniczka ZUS Anna Kalita, do tej pory w całym kraju wpłynęły dwa wnioski o takie świadczenie. W obu przypadkach Zakład potwierdził prawo do pieniędzy.
W całym kraju, do wszystkich oddziałów ZUS, wpłynęły łącznie 2 wnioski o zasiłek opiekuńczy. Obydwa, po ustaleniu uprawnień, skutkowały wypłatą rzeczonego zasiłku – przekazała Anna Kalita.
To pierwsze potwierdzone przez ZUS przypadki wypłat po zmianach dotyczących rejestracji zagranicznych małżeństw jednopłciowych. Dla osób, które dokonały transkrypcji aktu małżeństwa, oznacza to możliwość korzystania z określonych uprawnień przysługujących małżonkom, w tym świadczeń związanych z opieką nad chorym partnerem lub partnerką.
Zasiłek opiekuńczy dla małżonka. Kto może otrzymać pieniądze?
Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która musi sprawować osobistą opiekę nad chorym członkiem rodziny. W przypadku małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą istotne znaczenie ma przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Rzeczniczka ZUS wyjaśniła, że Zakład jest zobowiązany respektować rozstrzygnięcia kierowników urzędów stanu cywilnego. Jeżeli osoba posiada status małżonka, sprawuje opiekę nad chorym współmałżonkiem i spełnia pozostałe wymagania wynikające z ustawy zasiłkowej, świadczenie powinno zostać wypłacone.
Nie oznacza to jednak, że każda para jednopłciowa automatycznie otrzyma pieniądze. Konieczne jest spełnienie ustawowych warunków, tak jak w przypadku innych osób ubiegających się o zasiłki opiekuńcze. A ile wyniosły pierwsze wypłaty? ZUS nie podał konkretnych kwot przyznanych świadczeń. Wiadomo jedynie, że oba wnioski zakończyły się wypłatą zasiłku.
Ile wynosi zasiłek opiekuńczy w Polsce?
Wysokość zasiłku opiekuńczego zależy od zarobków osoby, która musi zrezygnować z pracy, aby zaopiekować się chorym członkiem rodziny. Świadczenie wynosi 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku i przysługuje za każdy dzień sprawowania opieki, również za dni wolne od pracy. W przypadku pracowników podstawę oblicza się co do zasady na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Nie ma jednej stałej kwoty zasiłku dla wszystkich uprawnionych. Przy opiece nad chorym małżonkiem świadczenie można pobierać maksymalnie przez 14 dni w roku kalendarzowym, z uwzględnieniem ustawowego limitu 60 dni na wszystkie zasiłki opiekuńcze.
Przykładowo, przy pensji 5000 zł brutto i stałym wynagrodzeniu podstawa wymiaru wynosi około 4314,50 zł. Zasiłek za 14 dni opieki wyniósłby wówczas około 1611 zł brutto. To jedynie przykład wyliczenia, a nie kwota wypłacona parom jednopłciowym.
Ponad 500 małżeństw jednopłciowych zarejestrowanych w Polsce
Zmiany w wypłatach świadczeń są związane z rozporządzeniem obowiązującym od 23 sierpnia 2026 roku. Nowe regulacje umożliwiają uwzględnianie w dokumentach stanu cywilnego małżeństw zawartych przez dwie kobiety lub dwóch mężczyzn. Jak wynika z danych Ministerstwa Cyfryzacji, do końca ubiegłego tygodnia polskie urzędy stanu cywilnego dokonały transkrypcji 516 aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą. W tej liczbie znalazło się 198 małżeństw kobiet oraz 318 małżeństw mężczyzn.
Kilkadziesiąt wpisów wykonano jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie. Rozporządzenie wprowadziło natomiast odpowiednie wzory dokumentów, uwzględniające różne konfiguracje płci małżonków.
Przygotowanie regulacji było konsekwencją orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych w innych państwach UE. Znaczenie miały także wyroki polskich sądów administracyjnych. W połowie marca Naczelny Sąd Administracyjny nakazał warszawskiemu urzędowi stanu cywilnego wpisanie aktu małżeństwa Jakuba Cupriaka-Trojana i Mateusza Trojana.
Dwa zasiłki to nie wszystko? ZUS nie zna pełnej skali wypłat
Choć Zakład potwierdził tylko dwa świadczenia, rzeczywista liczba wypłat może być większa. Wynika to ze sposobu obsługi zasiłków opiekuńczych w Polsce. Przepisy przewidują, że pracodawcy i inni płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób samodzielnie ustalają prawo do zasiłków i wypłacają pieniądze. W pozostałych przypadkach zajmuje się tym ZUS.
Anna Kalita zaznaczyła, że Zakład nie posiada danych o świadczeniach wypłaconych bezpośrednio przez takich płatników osobom pozostającym w małżeństwach jednopłciowych zawartych za granicą i zarejestrowanych w Polsce. Dlatego dwa zasiłki oznaczają wyłącznie wypłaty potwierdzone przez ZUS, a nie pełną liczbę świadczeń przyznanych wszystkim uprawnionym.
Czy pary LGBT mogą liczyć na kolejne świadczenia z ZUS?
Nowe zasady nie oznaczają utworzenia specjalnego programu finansowego dla osób LGBT. Chodzi o stosowanie obowiązujących przepisów wobec osób, których zagraniczne małżeństwa zostały uznane przez polskie urzędy stanu cywilnego. ZUS podkreśla, że musi respektować dokonane wpisy i wynikający z nich status małżonka. Oznacza to, że osoby spełniające warunki przewidziane w przepisach mogą ubiegać się o odpowiednie świadczenia na zasadach określonych w ustawie.
Na razie Zakład potwierdził wypłatę dwóch zasiłków opiekuńczych. Dane Ministerstwa Cyfryzacji pokazują jednak, że liczba transkrybowanych małżeństw jednopłciowych jest znacznie większa. Nie oznacza to automatycznie wzrostu liczby wypłat, ponieważ prawo do świadczenia zależy od indywidualnej sytuacji osoby składającej wniosek.
Podcasty
Playlisty tematyczne
