Nowe przepisy dla rolników od marca 2026 roku. Jedni zyskają dopłaty, inni nowe obowiązki

• Od 15 marca 2026 roku wchodzą uproszczenia w kontroli i zarządzaniu gruntami.
• Rolnicy mogą otrzymać do 2387 zł/ha za torfowiska i obszary podmokłe.
• Wprowadzony zostaje obowiązek udowodnienia statusu aktywnego rolnika.

Zmiany w dopłatach i kontrolach od 2026 roku. Co zmienia się dla rolników?

Już od 15 marca 2026 roku, wraz z rozpoczęciem tegorocznej kampanii dopłat bezpośrednich, rolników czekają istotne uproszczenia administracyjne wprowadzone przez unijny pakiet Omnibus III. Jak informuje Ministerstwo Rolnictwa, jedną z kluczowych zmian jest wydłużenie z pięciu do siedmiu lat okresu, po którym grunt orny jest automatycznie klasyfikowany jako trwały użytek zielony (TUZ). W praktyce daje to gospodarzom znacznie większą swobodę w planowaniu płodozmianu i eliminuje konieczność wykonywania tak zwanej wymuszonej orki, której jedynym celem było utrzymanie dotychczasowej klasyfikacji gruntu. Warto dodać, że Polska zdecydowała się na wariant pośredni, który nadal pozwala na tworzenie nowych TUZ bez ryzyka naruszenia krajowego wskaźnika ich powierzchni. Co ważne, od marca kończą się również ustne umowy dzierżawy, od teraz wszystkie nowe porozumienia będą musiały mieć formę pisemną, potwierdzoną przez notariusza lub odpowiedni organ administracji.

Pakiet Omnibus III wprowadza także ogólnounijną zasadę, która ma ograniczyć liczbę wizyt kontrolnych w gospodarstwie do jednej rocznie. Ministerstwo Rolnictwa wyjaśnia jednak, że w polskich warunkach Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) będzie dążyć do łączenia kontroli, ale nie stanowi to formalnej gwarancji jednej wizyty. Znacznie ważniejsza jest zmiana samej metody weryfikacji. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej i resortu rolnictwa, główny nacisk zostanie położony na kontrole administracyjne i satelitarne. Dla rolników oznacza to znacznie mniej uciążliwych inspekcji bezpośrednio w terenie. Według szacunków Komisji Europejskiej, wprowadzone uproszczenia mogą przynieść rolnikom w całej Unii oszczędności rzędu 1,6 miliarda euro rocznie, a krajowym administracjom do 210 milionów euro, głównie dzięki ograniczeniu biurokracji.

Dopłaty za torfowiska. Kto będzie musiał udowodnić status aktywnego rolnika?

Nowe przepisy to także dodatkowe możliwości wsparcia finansowego. Od 15 marca 2026 roku rolnicy mogą składać wnioski o dobrowolne dopłaty za ochronę torfowisk i obszarów podmokłych, co jest związane z normą GAEC 2. Ministerstwo Rolnictwa przygotowało trzy warianty płatności, które mają na celu zrekompensowanie ewentualnych kosztów i utraconych dochodów. Stawki wynoszą 581 zł do hektara za utrzymanie trwałych użytków zielonych, 627 zł do hektara za utrzymanie gruntów ornych na tych terenach, a także 2 387 zł do hektara za przekształcenie gruntów ornych w trwałe użytki zielone. Na tę nową formę wsparcia w latach 2026-2027 przeznaczono budżet w wysokości około 306 milionów złotych. Środki te pochodzą częściowo z interwencji leśno-zadrzewieniowych, które cieszyły się mniejszym zainteresowaniem. Potencjalnie z nowego wsparcia może skorzystać nawet kilkadziesiąt tysięcy rolników, ponieważ w Polsce norma GAEC 2 obejmuje około 400 tysięcy hektarów.

Regulacje wprowadzają również zmiany w obowiązkach. Od 2026 roku rolnicy ubiegający się o dopłaty będą musieli udowodnić prowadzenie aktywnej działalności rolniczej. W tym celu należy wykazać koszty na poziomie co najmniej 500 zł na hektar lub przychody w wysokości minimum 370 zł na hektar. Ministerstwo Rolnictwa przewidziało jednak okres przejściowy dla małych gospodarstw, które w 2025 roku otrzymały do 1 125 euro dopłat. Tych rolników, a jest ich w Polsce około 600 tysięcy, nowy obowiązek obejmie dopiero od 2027 roku. Warto też wiedzieć, że Polska nie zdecydowała się na wdrożenie wszystkich możliwych uproszczeń. Ze względu na brak dodatkowych środków w budżecie, nie zostanie podniesiona ryczałtowa dopłata dla małych gospodarstw do 3 000 euro rocznie. Zmiany obejmą również ekoschemat „Dobrostan zwierząt”, gdzie wprowadzono możliwość różnicowania płatności dla bydła i świń, co ma lepiej odpowiadać realnym kosztom ponoszonym przez hodowców.