Wysokie stężenie amoniaku w chlewni? Ten popularny olej może pomóc chronić przyrosty

• Badania naukowe ujawniają, jakie stężenie amoniaku w chlewni jest już niebezpieczne dla przyrostów trzody chlewnej
• Obniżenie zawartości białka w paszy to sprawdzony sposób na skuteczną redukcję amoniaku bez spowalniania tuczu
• Analizy uniwersyteckie potwierdzają, że probiotyki stosowane w oprysku gnojowicy skutecznie hamują produkcję szkodliwego gazu
• Spryskiwanie gnojowicy olejem roślinnym jest zaskakująco tanim sposobem na obniżenie stężenia amoniaku nawet o 30%
• Prawidłowa wilgotność w chlewni jest kluczowa, ponieważ przekroczenie progu 60% gwałtownie nasila problem z amoniakiem

Wysokie stężenie amoniaku w chlewni. Jak dieta może rozwiązać problem?

Marcowe wahania temperatur to dla hodowców trzody chlewnej okres wzmożonej czujności. Proces ulatniania się amoniaku z odchodów gwałtownie przyspiesza, gdy temperatura rośnie z kilku stopni powyżej zera do ponad dwudziestu. Problem staje się jeszcze poważniejszy w budynkach o niewystarczającej wentylacji, gdzie szkodliwy gaz może gromadzić się w niebezpiecznych ilościach. Według badań przeprowadzonych na Huazhong Agricultural University, stężenie amoniaku w chlewniach waha się zazwyczaj od 5 do 30 ppm. Warto wiedzieć, że już wartości przekraczające 20 ppm zaczynają negatywnie wpływać na zdrowie zwierząt. Co więcej, wcześniejsza analiza zespołu Xiaotong Wang z 2020 roku pokazała, że nawet krótkotrwałe wystawienie świń na stężenie 50 ppm prowadzi do widocznych spadków przyrostów masy ciała, a przy 80 ppm może dochodzić do uszkodzeń płuc i błony śluzowej nosa.

Jednym z najskuteczniejszych sposobów na ograniczenie emisji amoniaku jest odpowiednie zbilansowanie diety zwierząt. Jak pokazują badania na ciężkich świniach włoskich, o których informuje portal PMC, obniżenie zawartości białka surowego w paszy o 1,5% przy jednoczesnym uzupełnieniu kluczowych aminokwasów, takich jak lizyna, metionina czy treonina, pozwala zmniejszyć wydalanie azotu o 20 do 28%, nie spowalniając przy tym tuczu. Dobrym rozwiązaniem może być również wzbogacenie diety we włókno, na przykład z otrębów pszennych lub pulpy buraczanej. Taki dodatek sprawia, że azot w większym stopniu trafia do kału, a w mniejszym do moczu, skąd łatwiej się ulatnia. Dodatkowo, eksperymenty z North Carolina State University dowodzą, że dodatek kwasu benzoesowego do paszy w dawce 0,53-0,59% pomaga utrzymać azot w stabilnej formie jonów amonowych, co skutecznie ogranicza jego straty do atmosfery.

Nie tylko dieta. Inne sposoby na redukcję amoniaku w chlewni

Coraz większe znaczenie w walce z amoniakiem zyskują metody biologiczne, a wśród nich prym wiodą probiotyki. Badania prowadzone w latach 2023-2024 na Dankook University potwierdziły, że bezpośrednie opryskiwanie gnojowicy preparatami zawierającymi mieszankę różnych szczepów bakterii skutecznie obniża emisję amoniaku oraz redukuje nieprzyjemne zapachy. Działanie takich preparatów polega na obniżeniu pH gnojowicy, co tworzy niekorzystne warunki dla drobnoustrojów produkujących amoniak. Inne analizy, dotyczące szczepu *Pediococcus acidilactici*, wykazały redukcję emisji na poziomie od 23 do 38% dzięki hamowaniu aktywności enzymu ureazy. Pozytywny wpływ mają także dodatki do paszy w postaci oligosacharydów z drożdży (MOS) czy fermentów mleczno-kwasowych, które wspierają korzystną mikroflorę jelitową i obniżają pH treści pokarmowej oraz kału.

Oprócz zaawansowanych rozwiązań biologicznych warto pamiętać o prostych i opłacalnych metodach zarządzania środowiskiem w chlewni. Badanie Godbouta i jego współpracowników, przytoczone w publikacji PMC, wykazało, że dwukrotne w ciągu dnia spryskiwanie powierzchni gnojowicy olejami roślinnymi, na przykład rzepakowym, obniża stężenie amoniaku nawet o 30%. Kluczowe znaczenie ma także kontrola wilgotności powietrza. Wytyczne organizacji PIPESTONE wskazują, że idealna wilgotność w tuczarni powinna mieścić się w przedziale 40-60%. Gdy wilgotność przekracza 60%, amoniak ulatnia się znacznie szybciej. Co gorsza, przy wartościach powyżej 70% dramatycznie rośnie ryzyko wystąpienia chorób układu oddechowego u zwierząt, dlatego dbałość o te podstawowe parametry jest fundamentem zdrowej i wydajnej hodowli.