Fiskus zażądał podatku od niemal 19 tys. Polaków. Wszystko przez jeden brakujący dokument

• Urząd skarbowy może zażądać od ciebie podatku sprzed kilku lat – nawet jeśli myślisz, że dawno sprawa jest zamknięta.
• Kwoty żądane przez fiskusa sięgały od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych.
• Trybunał Konstytucyjny przyznał rację podatnikom, ale jego orzeczenie wciąż nie zostało opublikowane.
• Rzecznik Praw Obywatelskich interweniuje – i domaga się zwrotu pieniędzy dla pokrzywdzonych.

Czym była ulga meldunkowa i kogo dotyczyła?

Ulga meldunkowa to zwolnienie podatkowe, które obowiązywało zaledwie przez dwa lata – od 1 stycznia 2007 r. do końca 2008 r. Pozwalała uniknąć podatku od sprzedaży nieruchomości osobom, które były w niej zameldowane na pobyt stały przez co najmniej 12 miesięcy przed datą sprzedaży.

Warunki wydawały się proste. Wystarczyło być zameldowanym i złożyć stosowne oświadczenie. Problem w tym, że przepisy nie wskazywały jednoznacznie, jak takie oświadczenie ma wyglądać ani nie przewidywały jego urzędowego wzoru.

Jeden brakujący dokument, nawet kilkaset tysięcy złotych długu

Urzędy skarbowe zaczęły masowo wzywać podatników do zapłaty podatku od sprzedaży nieruchomości – często po wielu latach od transakcji. Powodem był właśnie brak złożonego oświadczenia potwierdzającego ulgę meldunkową.

Wezwania trafiły do niemal 19 tysięcy osób. Żądane kwoty były dotkliwe – od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych. Wielu podatników było przekonanych, że działało zgodnie z prawem i że ulga im przysługuje.

Podatek od sprzedaży nieruchomości – jak działa dziś?

Warto przypomnieć, że obowiązek zapłaty podatku od sprzedaży nieruchomości wciąż istnieje. Wynosi 19 proc. dochodu i dotyczy sytuacji, gdy sprzedaż następuje przed upływem pięciu lat od nabycia lub wybudowania nieruchomości i nie jest związana z działalnością gospodarczą.

Dziś można jednak uniknąć podatku, przeznaczając uzyskane pieniądze na własne cele mieszkaniowe – np. zakup nowego mieszkania, spłatę kredytu czy zakup wyposażenia. Warunek jest jeden: wydatki muszą zostać poniesione w ciągu trzech lat od sprzedaży.

Trybunał Konstytucyjny przyznał rację podatnikom

Sprawą zajęła się Fundacja Praw Podatnika Marka Isańskiego. W 2018 r. złożono skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego. Przez lata wcześniej sądy administracyjne oddalały skargi podatników, uznając złożenie oświadczenia za warunek bezwzględny.

Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że wymóg złożenia oświadczenia był niezgodny z Konstytucją. W uzasadnieniu wskazano, że urzędy skarbowe mogły samodzielnie zweryfikować fakt zameldowania podatnika w zbywanych nieruchomościach. Nie potrzebowały do tego żadnego dodatkowego formularza.

Orzeczenie TK nie zostało opublikowane. Co to oznacza?

Tu pojawia się kluczowy problem. Mimo że Trybunał Konstytucyjny wydał korzystne dla podatników orzeczenie, nie zostało ono dotychczas opublikowane w oficjalnym dzienniku urzędowym. To oznacza, że formalnie nie weszło w życie i spory wciąż nie zostały rozstrzygnięte.

Do sprawy włączył się Rzecznik Praw Obywatelskich. Zwrócił się do ministra finansów o zajęcie stanowiska i podjęcie działań umożliwiających zwrot podatku osobom, które zapłaciły go niesłusznie – mimo że spełniały wszystkie warunki ulgi meldunkowej.

Co możesz zrobić, jeśli zapłaciłeś podatek od ulgi meldunkowej?

Jeśli sprzedałeś nieruchomość w latach 2007–2008 lub niedługo potem i zapłaciłeś podatek mimo bycia zameldowanym przez co najmniej rok, możesz należeć do grupy poszkodowanych. Eksperci podatkowi i organizacje takie jak Fundacja Praw Podatnika doradzają, by śledzić dalszy rozwój tej sprawy – szczególnie kwestię publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ewentualnych nowych regulacji umożliwiających odzyskanie nadpłaconego podatku.

Prawnicy podkreślają, że problemy tysięcy podatników wynikały przede wszystkim z niskiej jakości przepisów i ich błędnej interpretacji przez organy podatkowe. To nie podatnicy zawinili – zawiodło prawo.