- Od 1 stycznia 2026 r. Kodeks Pracy zmienia zasady naliczania stażu pracy, wliczając do niego m.in. umowy-zlecenia i działalność gospodarczą, co wpłynie na prawo do urlopu i dodatków stażowych.
- ZUS aktywnie rozpatruje wnioski o zaświadczenia, wydając już ponad pół miliona dokumentów, choć blisko 50 tys. wniosków zostało odrzuconych, często z powodu błędów lub braku uprawnień.
- Pracownicy mogą elektronicznie złożyć wniosek o zaświadczenie przez system eZUS (formularz USP), a ZUS dostarcza odpowiedzi również cyfrowo.
- Włączenie nowych okresów do stażu pracy może zwiększyć wymiar urlopu wypoczynkowego (np. z 20 do 26 dni) i wpłynąć na inne uprawnienia, ale wymaga udokumentowania aktywności sprzed wejścia w życie ustawy.
Rewolucja w Kodeksie Pracy – co się zmieniło?
Nowelizacja Kodeksu pracy, która weszła w życie 1 stycznia 2026 r., wprowadziła istotne zmiany w sposobie naliczania stażu pracy. Celem nowelizacji jest rozszerzenie katalogu okresów wliczanych do stażu pracy, co ma bezpośredni wpływ na uprawnienia pracownicze, takie jak prawo do urlopu wypoczynkowego czy dodatku stażowego. Zmiany wprowadzane są dwuetapowo – dla sektora publicznego obowiązują od początku 2026 r., natomiast dla sektora prywatnego będą stosowane od 1 maja 2026 r.
Statystyki ZUS – ile wniosków rozpatrzono?
ZUS aktywnie wdraża nowe przepisy. „Do 26 stycznia ZUS rozpatrzył 228 806 wniosków i wydał 508 469 zaświadczeń” - poinformował Zakład. Niestety, nie wszystkie wnioski są rozpatrywane pozytywnie – ZUS odmówił wydania 49 569 zaświadczeń.
Zgodnie z nowymi regulacjami, staż pracy obejmuje nie tylko okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, ale także inne formy aktywności zawodowej. Do stażu wliczane są m.in.:
- Okresy wykonywania umów-zleceń lub innych umów o świadczenie usług.
- Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
- Współpraca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.
- Czas zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Ważne! Do stażu pracy wliczane są również okresy sprzed wejścia w życie ustawy, pod warunkiem ich właściwego udokumentowania. Pracownik ma 24 miesiące od wejścia w życie ustawy na przedstawienie dokumentów swojemu aktualnemu pracodawcy.
Jak złożyć wniosek do ZUS?
Wniosek o wydanie zaświadczenia można złożyć wyłącznie elektronicznie za pomocą konta w systemie teleinformatycznym ZUS (eZUS). Od 1 stycznia 2026 r. na platformie eZUS dostępny jest specjalny formularz: „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” – USP.
Zaświadczenia, decyzje oraz inne pisma w sprawie wydania zaświadczeń ZUS doręcza wyłącznie elektronicznie na konto w eZUS. Ubezpieczony lub jego pełnomocnik otrzyma automatyczne powiadomienie o odpowiedzi na wniosek. Dodatkowo, jeśli włączone są powiadomienia SMS-em, e-mailem lub w aplikacji mobilnej mZUS, informacja zostanie przesłana również tymi kanałami.
Dlaczego ZUS odmawia wydania zaświadczenia?
ZUS przekazał, że do najczęstszych przyczyn odmowy wydania zaświadczenia należą:
- Wskazanie we wniosku okresu wykonywania umowy zlecenia w czasie, gdy wnioskujący posiadał status ucznia lub studenta i nie ukończył 26 lat (nie podlegał ubezpieczeniom z tego tytułu).
- Wskazanie okresu ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia lub działalności gospodarczej, gdy na mocy odrębnych przepisów wnioskujący nie miał obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
- Błędy w dokumentach zgłoszeniowych i rozliczeniowych.
Jeżeli na koncie w ZUS brakuje informacji o zgłoszeniu do ubezpieczeń, wnioskujący otrzyma decyzję o odmowie wydania zaświadczenia. W takiej sytuacji można złożyć wniosek o postępowanie wyjaśniające, do którego należy załączyć dokumenty potwierdzające wykonywanie danej aktywności zawodowej.
Wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego wraz z dokumentami można złożyć elektronicznie poprzez eZUS, listownie do najbliższej jednostki ZUS lub osobiście w placówce.
Jak staż pracy wpływa na Twoje uprawnienia?
Staż pracy ma bezpośredni wpływ na uprawnienia pracownicze, takie jak:
- dłuższy urlop wypoczynkowy,
- wyższe dodatki stażowe,
- możliwość awansu.
Przykład: Pracownik z siedmioletnim stażem pracy, który przedłoży dokumenty potwierdzające cztery lata pracy na umowie-zleceniu, będzie miał prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast dotychczasowych 20.
W obecnym stanie prawnym wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi: 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat i 26 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
Podcasty
Playlisty tematyczne
