- Reforma PIP to jeden z kamieni milowych KPO – bez jej wdrożenia Polska może stracić unijne miliardy.
- Blisko 1,5 mln Polaków pracuje dziś wyłącznie na umowach zlecenia i pokrewnych – to rekord w historii badań GUS.
- Projekt zmieniono po interwencji premiera Tuska – pierwsza wersja była zbyt restrykcyjna dla firm.
- Decyzja inspektora nie będzie wykonywana od razu – pracodawca może się odwołać do sądu pracy.
Spis treści
Czym jest reforma PIP i dlaczego trafia teraz do Sejmu?
Pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy zaplanowano na środę, na godz. 18.30. Polska ma czas na wdrożenie unijnej dyrektywy do 30 czerwca 2025 roku. Reforma jest jednym z tzw. kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy – jej brak może zablokować wypłatę środków unijnych dla Polski.
Co zmieni się w uprawnieniach inspektorów pracy?
Kluczową zmianą jest przyznanie okręgowym inspektorom pracy kompetencji do stwierdzania, że dana umowa cywilnoprawna lub umowa B2B jest w rzeczywistości stosunkiem pracy. Inspektor będzie mógł wybrać sposób działania: wydać polecenie, wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy lub skierować sprawę do sądu.
Co ważne, po decyzji inspektora pracodawca i pracownik będą mogli dobrowolnie zawrzeć umowę o pracę. Jeżeli inspektor zaakceptuje takie rozwiązanie, postępowanie zostanie zakończone bez dalszych kroków administracyjnych.
Jak wygląda procedura odwoławcza od decyzji inspektora?
To jeden z kluczowych punktów zmienionych po krytyce pierwszej wersji projektu. Projekt nie przewiduje rygoru natychmiastowej wykonalności – decyzja inspektora jest wstrzymana do czasu prawomocnego orzeczenia sądu.
Odwołanie można wnieść w ciągu 30 dni – najpierw do okręgowego inspektora pracy, a następnie do powszechnego sądu pracy. Sąd ma rozpatrzyć odwołanie również w ciągu 30 dni. Minister Adam Szłapka zapowiedział, że sądy pracy zostaną „w sposób znaczący wzmocnione”, by podołać nowym zadaniom.
Dlaczego pierwsza wersja projektu została odrzucona?
Pierwotny projekt przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uzyskał akceptacji premiera Donalda Tuska. Szef rządu ocenił, że nadmiar uprawnień dla urzędników byłby „destrukcyjny dla firm” i mógłby prowadzić do utraty pracy przez wielu ludzi. Nowa wersja projektu, opublikowana pod koniec stycznia na stronie Rządowego Centrum Legislacji, uwzględnia bardziej rozbudowaną procedurę odwoławczą i rezygnację z natychmiastowej wykonalności decyzji.
Kogo dotknie reforma umów cywilnoprawnych?
Skala problemu jest ogromna. Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, na koniec II kwartału 2025 roku na samych umowach zlecenia i pokrewnych pracowało w Polsce blisko 1,5 mln osób. To rekordowy wynik w historii publikacji GUS. Reforma PIP ma ograniczyć zjawisko tzw. pozornych umów cywilnoprawnych, czyli sytuacji, gdy praca ma de facto charakter etatu, ale jest formalnie rozliczana jako zlecenie lub współpraca B2B – kosztem pracownika, który nie ma dostępu do pełni praw pracowniczych.
Ochrona pracownika i nowe narzędzia kontroli
Projekt zakłada też ochronę pracownika przed konsekwencjami decyzji inspektora – pracodawca nie będzie mógł zwolnić pracownika powołując się na tę decyzję jako przyczynę wypowiedzenia. Nowelizacja przewiduje ponadto wymianę danych między ZUS, PIP i Krajową Administracją Skarbową na potrzeby kontroli, wprowadzenie kontroli zdalnych oraz zaostrzenie kar za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.
Reforma Państwowej Inspekcji Pracy budzi skrajne emocje – przedsiębiorcy obawiają się nadmiernej ingerencji państwa w stosunki gospodarcze, związki zawodowe od początku reformę popierają. Pierwsze czytanie w Sejmie pokaże, jak szerokie poparcie projekt ma wśród parlamentarzystów.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
