Zrównany wiek emerytalny i likwidacja 13. i 14. emerytur! Tak chcą załatać dziurę w budżecie

• Ekonomiści FOR i WEI proponują kompleksową naprawę finansów publicznych, w tym podniesienie wieku emerytalnego do 67 lat i redukcję programu 800+, co ma przynieść miliardy złotych oszczędności.
• Raport "Budżetowy SOS" przedstawia dwa warianty (łagodny i ostry), które mogą wygenerować od 241,7 mld zł do ponad 345 mld zł oszczędności poprzez likwidację m.in. 13. i 14. emerytur.
• Kluczowym elementem proponowanych zmian jest "powszechna prywatyzacja" spółek Skarbu Państwa (z wyjątkiem strategicznych), mogąca zasilić budżet kwotą 75-100 mld zł.
• Wśród propozycji znalazło się również zamrożenie funduszu płac w sektorze publicznym i przegląd nowych wydatków, aby ustabilizować rosnący deficyt publiczny

Główne założenia raportu "Budżetowy SOS"

W obliczu rekordowego deficytu budżetowego, fundacje Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) oraz Warsaw Enterprise Institute (WEI) połączyły siły, prezentując wspólny raport pt. "Budżetowy SOS". Inicjatywa, za którą stoją think tanki promujące wolność gospodarczą, ma na celu wypracowanie ponadpartyjnych rekomendacji, które pomogą ustabilizować polskie finanse publiczne. Analitycy przedstawili dwa warianty reform – „łagodny” i „ostry” – oba zakładające głębokie i często bolesne cięcia.

Jak tłumaczyli przedstawiciele obu organizacji, celem jest rozpoczęcie poważnej debaty o konieczności przeprowadzenia konsolidacji fiskalnej. Bez odważnych decyzji państwu grozi pogłębiający się kryzys zadłużenia, który w przyszłości może uderzyć w każdego obywatela. Propozycje obejmują szerokie spektrum działań, od zmian w systemie świadczeń socjalnych, przez reformę emerytalną, aż po prywatyzację.

Jakie zmiany w emeryturach i 800+ proponują ekonomiści?

Najwięcej emocji budzą propozycje dotyczące świadczeń społecznych i systemu emerytalnego. Ekonomiści proponują ograniczenie grupy beneficjentów programu 800+ tak, by wsparcie trafiało wyłącznie do najuboższych gospodarstw domowych. Wariant „łagodny” zakłada oszczędności na poziomie 13,4 mld zł, natomiast „ostry”, redukujący liczbę beneficjentów o połowę, mógłby przynieść budżetowi aż 30 mld zł. Kolejnym krokiem ma być całkowita likwidacja 13. i 14. emerytury, co dałoby łącznie 44 mld zł oszczędności.

Postulatem ekonomistów jest także jednolity wiek emerytalny - 67 lat, co miałoby przynieść budżetowi około 50 mld zł oszczędności. Jak przekonywał analityk FOR Mateusz Michnik: „W obecnych warunkach nie widzimy drogi do utrzymania niskiego i nierównego wieku emerytalnego (...) On szkodzi zarówno mężczyznom, którzy muszą pracować dłużej, jak i kobietom, które przez niższy wiek emerytalny otrzymują niższe emerytury”. W ostrzejszym wariancie raportu znalazła się również rekomendacja redukcji nowych wydatków, takich jak „babciowe” i renta wdowia.

Prywatyzacja i inne pomysły na uzdrowienie finansów publicznych

Raport FOR i WEI nie ogranicza się jedynie do cięć socjalnych. Jednym z filarów proponowanych zmian jest szeroko zakrojona prywatyzacja. Ekonomiści postulują prywatyzację wszystkich spółek Skarbu Państwa z wyjątkiem strategicznych, takich jak te z sektora energetycznego czy Polska Grupa Zbrojeniowa, co miałoby przynieść oszczędności od 75 do nawet 100 miliardów złotych. To powrót do debaty, która od lat nie była obecna w polskiej polityce gospodarczej.

Wśród innych propozycji znalazło się zamrożenie funduszu płac w sektorze publicznym (oszczędność niemal 62,5 mld zł w wariancie ostrym) oraz likwidacja państwowego monopolu na hazard, która mogłaby wygenerować dodatkowe 519 mln zł dochodów. Analitycy zwracają również uwagę na potrzebę zwiększenia przejrzystości finansów państwa. W tym celu proponują czasowe podniesienie konstytucyjnego limitu długu do 80 proc. PKB na 10 lat, co miałoby zachęcić rząd do włączania wszystkich wydatków do ustawy budżetowej.

Ile można zaoszczędzić? Podsumowanie propozycji FOR i WEI

Skala proponowanych zmian jest ogromna i odzwierciedla powagę sytuacji, w jakiej znalazły się finanse państwa. Fundacje szacują, że przyjęcie ich propozycji w wariancie lekkim oznaczałoby ok. 241,7 mld zł oszczędności, a w wariancie ostrym – ponad 345 mld zł. To kwoty, które pozwoliłyby na znaczącą redukcję deficytu i spowolnienie tempa narastania długu publicznego. Autorzy raportu podkreślają, że ich celem nie jest narzucenie konkretnych rozwiązań, lecz zainicjowanie merytorycznej dyskusji, która jest niezbędna do uzdrowienia finansów publicznych w Polsce.