- Od 13 listopada 2026 r. smartfony, tablety i laptopy objęto nową opłatą reprograficzną, która może podnieść ich ceny nawet o 3% wartości netto.
- Opłata, której celem jest rekompensata dla artystów, nie zasila budżetu państwa, lecz trafia do organizacji zarządzających prawami autorskimi, takich jak ZAiKS.
- Wielu konsumentów uważa, że nowa opłata to podwójne płacenie za treści, gdyż już opłacają serwisy streamingowe jak Netflix czy Spotify.
- Rozwiązaniem na uniknięcie wyższych cen może być zakup profesjonalnie odnowionej elektroniki, która często jest tańsza i może nie być objęta nową daniną.
Czym jest nowa opłata od elektroniki?
Jeśli ktoś liczył na tańszą elektronikę przed Black Friday i świętami, to niestety nie mam dobrych wieści. Dokładnie 13 listopada weszła w życie cicha nowelizacja przepisów, która po 15 latach zaktualizowała listę urządzeń objętych tak zwaną opłatą reprograficzną. Do tej pory dotyczyła ona głównie starych nośników, jak płyty CD czy kasety magnetofonowe. Teraz to się zmienia.
Mówiąc wprost: chodzi o pieniądze. Opłata ma być rekompensatą dla artystów za to, że możemy legalnie kopiować ich utwory na własny użytek. Problem w tym, że lista urządzeń, które to umożliwiają, była przestarzała. Dlatego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowiło ją odświeżyć. Nowelizacja przepisów sprawiła, że nowa opłata od elektroniki po raz pierwszy objęła także smartfony, tablety, laptopy i komputery stacjonarne. Obowiązek jej zapłaty spoczywa na producentach i importerach, ale nietrudno zgadnąć, kto ostatecznie za to zapłaci. Istnieje duże ryzyko, że koszt zostanie po prostu przerzucony na klientów w sklepach.
Ile dokładnie zapłacimy i kto na tym zyska?
Wiele osób nazywa tę opłatę nowym podatkiem od smartfonów, ale to błąd. Pieniądze nie trafiają do budżetu państwa. Zasilają konta organizacji zarządzających prawami autorskimi, takich jak ZAiKS, które potem dzielą je między twórców. Do tej pory wpływy z tego tytułu były w Polsce śmiesznie niskie – w 2024 roku wyniosły niecałe 36 milionów złotych. Po zmianach Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego szacuje, że kwota ta może wzrosnąć nawet do 200 milionów złotych rocznie.
A ile my za to zapłacimy? Ustawa mówi o maksymalnie 3% wartości netto urządzenia. W praktyce opłata reprograficzna 2026 dla większości popularnych urządzeń, jak smartfony czy tablety z pamięcią powyżej 32 GB, wyniesie 1% ich ceny netto. Niby niewiele, ale rynek elektroniki i tak zmaga się z rosnącymi cenami przez braki podzespołów i kryzysy geopolityczne. Każda dodatkowa złotówka to kolejny cios w portfel konsumenta.
Płacimy za streaming. Czy to nie jest podwójna opłata?
Tu pojawia się największy problem i argument, który najczęściej podnoszą przeciwnicy zmian. Miliony Polaków co miesiąc płacą abonamenty za serwisy streamingowe. Zgodnie z danymi Mediapanel z października 2026 roku z samego Netfliksa korzystało blisko 9 milionów osób. Wcześniej, w kwietniu 2025 roku, Spotify miało w Polsce 9,7 miliona użytkowników.
Wszyscy ci ludzie już raz płacą za dostęp do kultury. Opłaty za subskrypcję zawierają w sobie koszty licencji i tantiem dla artystów. Przykładowo, w 2025 roku polscy muzycy zarobili na samym Spotify 219 milionów złotych. Nowa opłata sprawia, że płacimy drugi raz za to samo – za możliwość słuchania muzyki czy oglądania filmów. Co więcej, opłata jest naliczana od samej możliwości kopiowania, a nie od faktu, że ktoś to robi. Nawet jeśli używasz telefonu tylko do streamingu, i tak zapłacisz więcej przy jego zakupie.
Jak uniknąć wyższych cen? Jest pewna alternatywa
Ceny elektroniki i tak biją rekordy. Prognozy IDC wskazywały, że do końca 2026 roku średnio za smartfona zapłacimy aż 581 dolarów. Nowa opłata to kolejna cegiełka do tego rosnącego muru cen. Jeśli producenci i importerzy nie wezmą tego kosztu na siebie, wyższe ceny na półkach zobaczymy lada moment – akurat wtedy, gdy ruszymy na poszukiwanie prezentów.
Czy da się tego uniknąć? Pewnym rozwiązaniem staje się rynek profesjonalnie odnawianej elektroniki. Na platformach takich jak refurbed można znaleźć smartfony, tablety i laptopy tańsze nawet o 40% od nowych modeli. Co ważne, część z tych urządzeń – te, które są odnawiane i sprzedawane w Polsce bez opuszczania kraju – nie jest objęta nową opłatą.
Nowa opłata nie odpowie za konsumentów na pytanie, jaki sprzęt wybrać, ale może sprawić, że jeszcze uważniej spojrzą oni na ceny i faktyczną wartość urządzeń. Profesjonalnie odnowiony sprzęt może być odpowiedzią dla osób, które chcą technologii dopasowanej do swoich potrzeb, a niekoniecznie najnowszej premiery – podsumowuje Kilian Kaminski, współzałożyciel refurbed.
Planując zakupy, warto więc porównać ceny nie tylko między sklepami, ale też zerknąć na rynek sprzętu odnowionego. Może się okazać, że to najprostszy sposób, by zaoszczędzić i nie dokładać się do nowej opłaty.
