Dyplom to za mało. Polacy muszą uczyć się całe życie, by mieć pracę. Co jest w cenie?

Kto najczęściej uważa, że wiedza ze studiów nie wystarcza?

Przekonanie o konieczności ciągłego uczenia się nie jest jednakowe we wszystkich grupach społecznych. Okazuje się, że im wyższe wykształcenie, tym większa świadomość, że dyplom to dopiero początek. Wśród osób z tytułem magistra czy inżyniera aż 86 proc. twierdzi, że formalna edukacja nie przygotowuje na całe życie zawodowe. W grupie z wykształceniem średnim ten odsetek jest niższy i wynosi 75 proc., a wśród absolwentów szkół podstawowych i zawodowych – 64 proc.

Co ciekawe, na sprawę inaczej patrzą kobiety i mężczyźni. To panie są bardziej sceptyczne co do wartości dyplomu w perspektywie całej kariery – aż 80 proc. z nich uważa, że wiedza ze szkoły to za mało. Wśród panów ten pogląd podziela 69 proc. badanych.

Największą świadomość rynkowych realiów mają osoby w średnim wieku, czyli w szczycie swojej kariery zawodowej. W grupie wiekowej 40-59 lat aż 81 proc. ankietowanych jest zdania, że wiedza ze studiów nie wystarcza na długo. To właśnie oni najmocniej odczuwają presję zmian i konieczność adaptacji. Wśród młodszych pracowników (18-39 lat) odsetek ten wynosi 75 proc., a w grupie seniorów (60+) spada do 70 proc.

Co motywuje do rozwoju zawodowego, a co blokuje?

Co właściwie pcha nas do zdobywania nowej wiedzy? Okazuje się, że wcale nie chodzi głównie o pieniądze. Najczęstszym powodem, który wskazuje co czwarty badany (25 proc.), jest chęć rozwijania własnych zainteresowań i hobby. Dopiero na kolejnych miejscach pojawiają się:

• chęć zachowania sprawności intelektualnej (19 proc.),
• możliwość znalezienia lepszej pracy (18 proc.),
• potrzeba lepszego korzystania z technologii (18 proc.).

Motywacje mocno różnią się jednak w zależności od wieku. Dla młodych (18-39 lat) kluczowa jest kariera – aż 37 proc. z nich uczy się, by znaleźć nową lub lepszą pracę. Z kolei osoby w wieku 40-59 lat stawiają na pasje (32 proc.), a seniorzy (60+) chcą przede wszystkim zachować sprawność umysłu (29 proc.).

A co stoi na przeszkodzie? Tu odpowiedź jest jednoznaczna. Główną przeszkodą, jaka hamuje rozwój zawodowy Polaków, jest wszechobecny brak czasu, na który skarży się aż 44 proc. badanych. Najmocniej odczuwają to osoby w wieku 40-59 lat, gdzie na brak czasu wskazuje aż 55 proc. respondentów. Drugim hamulcem są koszty kursów i szkoleń, które stanowią barierę dla 17 proc. Polaków, zwłaszcza tych najmłodszych (26 proc. w grupie 18-39 lat).

Co trzeci Polak nie uczy się niczego nowego

Choć świadomość konieczności ciągłego kształcenia jest powszechna, teoria mocno rozmija się z praktyką. Badanie IBRiS dla PAP bezlitośnie pokazuje, że aż 34 proc. Polaków – czyli co trzecia osoba – przyznaje, że w ciągu ostatniego roku ani razu nie uczyła się niczego nowego z własnej inicjatywy. To spory paradoks, biorąc pod uwagę, że większość z nas doskonale zdaje sobie sprawę z rynkowych realiów.

Kto w takim razie odpuszcza naukę? Dane wskazują na wyraźne różnice wiekowe i edukacyjne. Najmniej aktywni są seniorzy – aż 55 proc. osób po 60. roku życia nie podjęło w ostatnim roku żadnej nowej aktywności edukacyjnej. Z kolei najpilniejszymi uczniami okazują się Polacy w wieku 40-59 lat, gdzie aż 80 proc. uczyło się czegoś nowego.

Liczby mówią same za siebie również, gdy spojrzymy na poziom wykształcenia:

• wśród osób z dyplomem wyższej uczelni nową wiedzę zdobywało 80 proc. badanych,
• w grupie z wykształceniem średnim było to 63 proc,
• wśród absolwentów szkół zawodowych lub podstawowych – zaledwie 54 proc.

To pokazuje, że mimo iż Polacy masowo zgadzają się, że wiedza ze studiów nie wystarcza na całe życie, to dla wielu ta świadomość nie przekłada się na konkretne działania. Luka między wiedzą a działaniem jest ogromna i pokazuje, jak wielkim wyzwaniem pozostaje faktyczny rozwój zawodowy Polaków, a nie tylko deklaracje o jego potrzebie.