- Sejm uchwalił ustawę wygaszającą rozwiązania dotychczasowej specustawy o pomocy Ukraińcom, za którą głosowało 232 posłów, a która ma zostać zastąpiona wspólnym systemem ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.
- Kluczowe zmiany obejmują przeniesienie PESEL UKR do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wprowadzenie elektronicznej karty DIIA oraz wymóg złożenia wniosku o PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu, by utrzymać ochronę czasową.
- Ustawa przedłuża legalność pobytu Ukraińców do 4 marca 2027 r., umożliwiając złożenie wniosku o legalny pobyt, jednocześnie ograniczając świadczenia socjalne i pomoc w zakwaterowaniu jedynie do grup szczególnie wrażliwych.
- Wprowadzone poprawki precyzują warunki pracy dla obywateli Ukrainy w Polsce oraz sposób finansowania zakwaterowania zbiorowego przez wojewodę z rezerwy celowej
Koniec specjalnych zasad, czas na integrację
Sejm przegłosował ustawę, która wygasza rozwiązania z obowiązującej od 2022 roku specustawy pomocowej dla obywateli Ukrainy. Za jej przyjęciem wraz z poprawkami głosowało 232 posłów. Celem zmian jest zakończenie nadzwyczajnego systemu prawnego i włączenie uchodźców wojennych do wspólnego, ogólnego systemu ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców. W piątek posłowie przegłosowali ustawę, która fundamentalnie zmienia dotychczasowe zasady pomocy dla Ukraińców, wygaszając rozwiązania z tzw. specustawy z 2022 roku. Projekt przeszedł mimo wniosku Konfederacji o jego odrzucenie, a ostateczny kształt nadały mu poprawki zgłoszone przez Koalicję Obywatelską, które miały głównie charakter doprecyzowujący.
Co się zmieni dla uchodźców z Ukrainy? Najważniejsze regulacje
Nowe przepisy, choć kończą erę specustawy, przenoszą wiele jej kluczowych mechanizmów do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Legalność pobytu osób uciekających przed wojną zostanie przedłużona, dając im czas do 4 marca 2027 roku na złożenie wniosku o stały pobyt. Sposobem potwierdzenia legalnego statusu pozostanie numer PESEL UKR. Istotną nowością będzie zastąpienie papierowych zaświadczeń o ochronie czasowej przez elektroniczną kartę DIIA oraz możliwość potwierdzania tożsamości przez aplikację mObywatel. Najważniejsze zmiany dotyczą legalizacji pobytu, dostępu do rynku pracy oraz cyfryzacji dokumentów, co ma ułatwić funkcjonowanie w ramach wspólnego systemu ochrony czasowej. Zgodnie z przyjętymi poprawkami, obywatele Ukrainy przebywający legalnie w Polsce będą mogli podejmować pracę na takich samych zasadach jak osoby objęte ochroną czasową, czyli bez dodatkowych zezwoleń.
Nowe obowiązki i ograniczenia. Kto straci świadczenia?
Największą zmianą jest wprowadzenie twardego terminu na rejestrację. Niezłożenie wniosku o nadanie numeru PESEL UKR w ciągu 30 dni od dnia wjazdu do Polski będzie traktowane jako "dorozumiana rezygnacja z ochrony czasowej" i spowoduje jej wygaśnięcie. Nowe zasady dla uchodźców wprowadzają istotne ograniczenia w dostępie do świadczeń socjalnych, a niestawienie się po numer PESEL UKR w terminie 30 dni będzie skutkować utratą ochrony czasowej. Ograniczeniu ulegną także świadczenia socjalne. Pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia będzie dostępna jedynie dla "grup szczególnie wrażliwych". Zmienią się też zasady dostępu do opieki zdrowotnej. Jak czytamy w ustawie: "Opieka zdrowotna będzie udzielana jedynie małoletnim, osobom pracującym, ofiarom tortur i gwałtu oraz grupom szczególnie wrażliwym zamieszkującym ośrodki zbiorowego zakwaterowania". Pozostałe niepracujące osoby będą korzystać z opieki medycznej na zasadach ogólnych dla cudzoziemców.
Edukacja i finanse. Harmonogram wygaszania pomocy
Ustawa wprowadza również przepisy przejściowe, które mają zapewnić płynne wygaszenie dotychczasowych rozwiązań. Fundusz Pomocy, z którego finansowano zadania związane z pomocą, zostanie rozliczony. Specjalne wsparcie dla szkół, takie jak finansowanie dodatkowych zadań, bezpłatny transport dla uczniów, dodatkowe lekcje języka polskiego czy zatrudnianie asystentów międzykulturowych bez wymogu znajomości języka, zostanie utrzymane tylko do końca bieżącego roku szkolnego. Po tym terminie placówki oświatowe wrócą do standardowych zasad funkcjonowania. Nowa ustawa o pomocy Ukraińcom dostosowuje polskie prawo do decyzji Rady UE, która wydłużyła obowiązywanie ochrony czasowej, a większość jej przepisów wejdzie w życie 5 marca 2026 roku. Zapewni to czas na adaptację zarówno po stronie administracji, jak i samych uchodźców.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
