Nowa akcyza na alkohol. Ceny wystrzelą w kosmos. Premier apeluje i mówi o lobbingu

• Rząd planuje podwyżkę akcyzy na alkohol o ok. 15% w 2027 roku.
• Cena półlitrowej butelki wódki wzrośnie o 3,44 zł, podczas gdy piwo zdrożeje tylko o 12-14 groszy.
• Takie rozłożenie podwyżek budzi kontrowersje.

Wzrost akcyzy. Ile wyniesie podwyżka cen alkoholu?

Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt zmian, który wywołuje ogromne emocje. Chodzi o nowe stawki akcyzy na alkohol. Na pierwszy rzut oka jest o kolejna podwyżka, jakich było już wiele. Ale kiedy przyjrzeć się szczegółom, można uznać, że ciężar zmian nie został rozłożony równomiernie. Oznaczają one dużą podwyżkę cen alkoholu, ale zdaniem części ekspertów mogą faworyzować jednego z graczy rynkowych.

Nowa akcyza na alkohol ma wzrosnąć o 15%. Jednak przez odmienne sposoby jej naliczania dla różnych trunków, końcowe podwyżki cen będą się istotnie różne. Piwo jest opodatkowane według ekstraktu brzeczki, wino według objętości, a napoje spirytusowe według zawartości alkoholu.

Nowe regulacje najmocniej podniosą ceny mocnych alkoholi i cydru. Cena półlitrowej butelki piwa wzrośnie o 12–14 groszy, a cena 100 ml butelki wódki podskoczy o 69 groszy, a półlitrowej – aż o 3,44 zł.

To jednak nie koniec podwyżek. Rząd planuje czterokrotnie podnieść opłatę od tzw. małpek, czyli alkoholi w małych butelkach. To oznacza, że do ceny butelki 100 ml trzeba będzie doliczyć kolejne trzy złote. W efekcie cena butelki wódki o pojemności 100 ml, czyli popularnej „małpki”, może wzrosnąć łącznie o blisko 4 złote. Jednocześnie wyższa akcyza obejmie cydry.

W tej chwili piwo jest najtańszym i najpowszechniej dostępnym alkoholem. Nawet w przygotowanym przez rząd uzasadnieniu nowelizacji ustawy akcyzowej zauważono, że w 2020 roku za przeciętną pensję można było nabyć 1672 piwa jasne pełne (półlitrowe), a w 2024 roku były to już 2103 butelki! A pamiętać jeszcze warto o wszechobecnych piwnych promocjach w stylu "kup 6 a drugie 6 dostaniesz za darmo".

Resort finansów uspokaja

Nierównomierne rozłożenie podwyżek budzi kontrowersje, podobnie jak przeszłość wiceministra finansów Jarosława Nenemana, który w resorcie odpowiada za podatki a w przeszłości pracował dla komercyjnych podmiotów. We wrześniu 2023 roku pod egidą Towarzystwa Ekonomistów Polskich ukazał się raport pt. „Mapa Drogowa zmian stawek akcyzy w latach 2022–2027". Jarosław Neneman, jak i Wojciech Bronicki występowali w nim jako niezależni eksperci ds. podatków.

Wysłaliśmy w tej sprawie pytanie do Ministerstwa Finansów. – Zmiany w akcyzie dotyczą w równym stopniu wszystkich wyrobów – napojów alkoholowych, stąd nie może być mowy o konflikcie interesów. Zatem w odniesieniu do ww. projektu ustawy nie można mówić o preferencji branży piwnej względem innych napojów alkoholowych. Ponadto założeniem przyjętych rozwiązań jest m.in. ograniczenie dostępności ekonomicznej napojów alkoholowych – odpisał na nasze pytania wydział prasowy Ministerstwa Finansów.

Projekt ustawy skrytykowała nie tylko część producentów, ale też Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. – Tak duże wzrosty stawek podatku akcyzowego powinny być analizowane pod kątem wzrostu cen produktów końcowych, który przełoży się na dalszy spadek spożycia napojów alkoholowych z legalnych źródeł odnotowywany w ostatnich latach. Spadek ten wpłynie natomiast na obniżenie produkcji napojów alkoholowych, obniżając wykorzystanie płodów rolnych od polskich rolników do produkcji napojów alkoholowych, w szczególności zbóż, ziemniaków, chmielu oraz owoców – argumentuje resort w udostępnionym oświadczeniu. Dodaje, że to zmiany na „nienotowaną dotąd skalę”.

– Projektowane podwyżki stawek akcyzy nie odbiegają (z wyjątkiem stawki na cydr o obj. alkoholu do 5 proc.) od zaproponowanych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw [...], w związku z czym nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że są to podwyżki na nienotowaną dotąd skalę – odpisało nam tymczasem resort finansów.

Premier apeluje do prezydenta

Premier Donald Tusk zwrócił się bezpośrednio do prezydenta Karola Nawrockiego, apelując, aby ten nie ulegał naciskom przeciwników podwyżki i podpisał ustawę gdy ta trafi już na jego biurko. - Panie prezydencie (...)! Proszę nie ulegać żadnemu lobbingowi w tej sprawie. Nawet jeśli ktoś przyjdzie i zaoferuje 200 tysięcy dolarów za spotkanie, proszę ich nie słuchać 

Zgodnie z ustawą stawka akcyzy na:

• alkohol etylowy wzrośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100 proc. alkoholu;• stawka na piwo wzrośnie z 12,04 zł do 13,82 zł za hektolitr na każdy stopień Plato;• stawka na wino i pozostałe napoje fermentowane wzrośnie z 245 zł do 280,83 zł za hektolitr;• stawka na wyroby pośrednie wzrośnie z 490 zł do 562,93 zł za hektolitr;• stawka na cydr i perry o zawartości alkoholu do 5 proc. wzrośnie z 97 zł do 122,71 zł za hektolitr.

Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 r.