Nowy projekt ustawy a wcześniejsze zapowiedzi
Obowiązująca w Polsce ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych pochodzi z 31 stycznia 1959 roku. Ze względu na jej przestarzały charakter, Ministerstwo Rozwoju i Technologii podjęło prace nad reformą prawa pogrzebowego. Początkowe doniesienia medialne z jesieni 2026 roku sugerowały daleko idącą liberalizację, w tym legalizację przechowywania urny z prochami w domu oraz ich rozsypywanie w prywatnych ogrodach czy lasach.
Ostateczny kształt rządowego projektu, wpisanego do Wykazu prac legislacyjnych pod numerem UD506, zweryfikował te plany. Podczas uzgodnień międzyresortowych wycofano się z najbardziej kontrowersyjnych pomysłów. Oznacza to, że trzymanie urny w mieszkaniu oraz rozsypywanie prochów na prywatnych posesjach nadal pozostanie w Polsce nielegalne.
Gdzie będzie można legalnie rozsypać prochy zmarłego?
Projekt UD506 dopuszcza rozsypywanie prochów po kremacji wyłącznie w trzech określonych miejscach:
- na polach pamięci – specjalnie wyznaczonych i oznaczonych strefach na terenach cmentarzy, z ewidencją upamiętnionych osób.
- w miejscach wyznaczonych przez gminy – samorządy zyskają prawo do tworzenia takich przestrzeni poza nekropoliami, choć nie będzie to ich obowiązkiem.
- na morzu – rozsypanie prochów będzie możliwe z pokładu statku lub łodzi, w określonej ustawowo odległości od brzegu, portów i kąpielisk.
Ekologiczne alternatywy i nowe standardy sanitarne
Nowe przepisy otwierają drogę do stosowania biodegradowalnych urn, z których mogą wyrastać drzewa pamięci. Ustawa ureguluje zasady oznaczania takich miejsc oraz dbania o roślinność. Dopuszczona zostanie także możliwość wykorzystania niewielkiej części prochów do stworzenia osobistej pamiątki, np. biżuterii.
Projekt kładzie również silny nacisk na bezpieczeństwo sanitarno-epidemiologiczne. Wprowadzone zostaną jednolite wymagania dla domów pogrzebowych w zakresie przechowywania, balsamowania i transportu zwłok. Przepisy doprecyzują kluczowe definicje oraz zasady wyznaczania stref sanitarnych wokół cmentarzy.
Jak zmiany wpłyną na koszty pochówku i zasiłek pogrzebowy?
Wybór alternatywnych form pożegnania może znacząco obniżyć wydatki rodzin. Pozwoli to uniknąć opłat za tradycyjne miejsce cmentarne, przygotowanie grobu oraz zakup nagrobka, choć koszty kremacji czy ceremonii pozostaną.
Warto pamiętać, że od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. W przypadku tańszych form pochówku, kwota ta może w całości pokryć wydatki uprawnionych członków rodziny, eliminując konieczność dopłacania do ceremonii.
Kiedy nowe prawo zacznie obowiązywać?
Rząd planuje przyjąć projekt UD506 w drugim kwartale 2027 roku. Dopiero po akceptacji przez Radę Ministrów dokument trafi do prac parlamentarnych. Opublikowanie oficjalnych założeń stanowi jednak kluczowy krok w stronę unowocześnienia przepisów.
