Akcyza na alkohol w górę od 1 stycznia 2027. Co zrobi prezydent Nawrocki?

Senat zdecydował: Akcyza na alkohol w górę od 2027 roku

We wtorek senatorowie jednomyślnie, bez ani jednej poprawki, przyjęli ustawę, która od 1 stycznia 2027 roku podniesie akcyzę na napoje alkoholowe. Za głosowało 85 senatorów, nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał się od głosu. To rzadki obraz politycznej zgody, który jednak nie zamyka sprawy. Teraz dokument trafi na biurko prezydenta Karola Nawrockiego i to od jego podpisu zależy, czy Polacy faktycznie zapłacą więcej za alkohol. Cała sytuacja jest o tyle ciekawa, że to właśnie prezydent Nawrocki już raz zawetował podobne przepisy. Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym zakłada, że podwyżka akcyzy na alkohol wejdzie w życie od 2027 roku, a dodatkowe wpływy zasilą budżet Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzja parlamentu to dopiero początek drogi, a w tle pojawiają się poważne oskarżenia o konflikt interesów w rządzie Donalda Tuska.

O ile wzrosną ceny wódki, piwa i wina? Konkretne liczby

Dla konsumentów najważniejsza jest odpowiedź na pytanie: o ile więcej zapłacimy? Nowe przepisy nie pozostawiają złudzeń – podwyżki będą odczuwalne. Rząd Donalda Tuska zdecydował o przyspieszeniu wzrostu stawek względem wcześniej przyjętej tzw. mapy akcyzowej. Nowe, wyższe stawki mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku i wyglądają następująco:

• Alkohol etylowy (np. wódka): stawka wzrośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100-procentowego alkoholu.
• Piwo: stawka wzrośnie z 12,04 zł do 13,82 zł za hektolitr za każdy stopień Plato.
• Wino i napoje fermentowane: stawka wzrośnie z 245 zł do 280,83 zł za hektolitr.
• Wyroby pośrednie (np. wina wzmacniane): stawka wzrośnie z 490 zł do 562,93 zł za hektolitr.
• Cydr i perry (do 5% alk.): stawka wzrośnie z 97 zł do 116,4 zł za hektolitr.

Całość dodatkowych wpływów z wyższej akcyzy ma zostać przekazana na finansowanie świadczeń medycznych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponieważ realne kwoty będą znane dopiero w 2028 roku, w latach 2027-2028 NFZ otrzyma zaliczki, a ostateczne rozliczenie nastąpi później. To przyspieszenie względem tzw. mapy akcyzowej oznacza, że podwyżka cen alkoholu będzie bardziej odczuwalna dla portfeli Polaków.

Co zrobi prezydent Karol Nawrocki? Jednomyślność Senatu to nie wszystko

Mimo że ustawa gładko przeszła przez Sejm i Senat, jej przyszłość wcale nie jest pewna. Kluczowa będzie decyzja prezydenta Karola Nawrockiego, który w przeszłości pokazał, że potrafi sprzeciwić się podnoszeniu podatków. Jego wcześniejsze weto w podobnej sprawie sprawia, że nikt nie może być pewien ostatecznego wyniku.

Premier Donald Tusk, komentując prace nad ustawą, zaapelował do prezydenta o podpis i ostrzegał przed naciskiem lobbystów. „Wiemy, kto jest zainteresowany tym, żeby nie było podwyżek. Nawet jeżeli ktoś przyjdzie i zaoferuje 200 tys. dol. za spotkanie, proszę ich nie słuchać” – mówił szef rządu pod koniec września. Choć senatorowie byli jednomyślni, ostateczna decyzja należy do prezydenta Karola Nawrockiego, który już wcześniej wetował podobne przepisy, a teraz musi zmierzyć się z sugestiami premiera Donalda Tuska o możliwych naciskach lobbystów. Staje on przed wyborem: poprzeć parlament i rząd w zasileniu NFZ czy pozostać wiernym swojej linii niepodnoszenia obciążeń fiskalnych.

Konflikt interesów w rządzie Tuska? Poseł Konfederacji pyta o powiązania wiceministra finansów

Poseł Konfederacji Witold Tumanowicz złożył interpelację do ministra finansów, w której pyta o transparentność prac nad ustawą i możliwy konflikt interesów w resorcie. Chodzi o wiceministra finansów Jarosława Nenemana, który nadzoruje prace legislacyjne nad podatkami, w tym akcyzą.

Jak wskazuje poseł Tumanowicz, tuż przed powrotem do rządu Jarosław Neneman miał przygotowywać raport dotyczący mapy akcyzowej wspólnie z Wojciechem Bronickim, lobbystą reprezentującym Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego. Co więcej, z doniesień medialnych wynika, że dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego, Edyta Białas-Giejbatow, była w przeszłości wspólniczką tego samego lobbysty. Poseł Witold Tumanowicz wprost pyta o potencjalny konflikt interesów Jarosława Nenemana i jego powiązania z branżą piwowarską. Dodatkowym problemem jest fakt, że oświadczenia majątkowe wiceministra z okresu tuż przed objęciem funkcji nie są publicznie dostępne, co uniemożliwia społeczną kontrolę nad jego dochodami z działalności doradczej.

W interpelacji pada też pytanie, dlaczego jedna z branż, jak twierdzi poseł, miałaby być traktowana łagodniej niż inni producenci alkohol. W tej chwili wszystkie oczy zwrócone są na Pałac Prezydencki.

Prezydent ma 21 dni na podpisanie ustawy, zawetowanie jej bądź skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego.