W jednej spółce 82 związki zawodowe. Utrzymanie związkowców w kopalniach kosztuje nas fortunę

• Utrzymanie związków zawodowych w czterech największych spółkach górniczych kosztuje blisko 100 mln zł rocznie.
• W Jastrzębskiej Spółce Węglowej działa rekordowa liczba 82 związków zawodowych, co prowadzi do poziomu uzwiązkowienia wynoszącego aż 182% (pracownik należy średnio do niemal dwóch związków).
• Eksperci i część związkowców postuluje nowelizację ustawy o związkach zawodowych, aby uporządkować ich liczbę i reprezentację, choć oszczędności będą niewielkie w porównaniu do miliardowych dotacji dla górnictwa.

Ile kosztuje utrzymanie związków zawodowych w kopalniach?

Rachunek za działalność związkową w polskim górnictwie jest wysoki. Z danych zebranych przez „Rzeczpospolitą” wynika, że łączne koszty funkcjonowania związków zawodowych w czterech kluczowych spółkach górniczych sięgają niemal 100 mln zł rocznie. Najwięcej, bo około 48 mln zł, wydaje Polska Grupa Górnicza, gdzie do pracy związkowej oddelegowanych jest średnio 240 osób. W Jastrzębskiej Spółce Węglowej w 2023 roku koszt ten wyniósł 34,3 mln zł, m.in. w związku ze wzrostem wynagrodzeń w spółce. W Południowym Koncernie Węglowym na wynagrodzenia 50 oddelegowanych działaczy przeznaczono 11,9 mln zł. Jedynie LW Bogdanka, gdzie oddelegowanych jest dziewięć osób, nie ujawnia tych kosztów. Liczba oddelegowanych pracowników zależy od liczby członków związków oraz struktury organizacyjnej danej spółki.

Skąd bierze się tak wysoki poziom uzwiązkowienia?

Problemem nie są same wynagrodzenia działaczy związkowych, które odpowiadają ich wcześniejszym zarobkom na zajmowanych stanowiskach. Zdaniem ekspertów większym wyzwaniem jest rozdrobnienie organizacji związkowych i bardzo wysoki poziom członkostwa. W Jastrzębskiej Spółce Węglowej działa aż 82 organizacje związkowe, a statystyczny pracownik należy do niemal dwóch związków zawodowych jednocześnie. Jak tłumaczy były wiceminister gospodarki Jerzy Markowski, każda organizacja może oddelegować swoich przedstawicieli do działalności związkowej, którzy nie uczestniczą już bezpośrednio w procesie wydobycia. Z kolei przewodniczący „Sierpnia 80” Bogusław Ziętek zwraca uwagę na nieprawidłowości wynikające z obecnych regulacji. Jego zdaniem zdarzają się sytuacje, w których te same osoby są wykazywane w kilku organizacjach działających w ramach jednej spółki, co może prowadzić do nadużyć przy ustalaniu liczby członków i uprawnień związkowych.

Potrzebna nowelizacja ustawy. Co trzeba zmienić?

Zarówno eksperci, jak i część przedstawicieli związków zawodowych wskazują, że obecny system jest konsekwencją wieloletnich rozwiązań prawnych sprzyjających rozdrobnieniu organizacji. W efekcie powstały rozbudowane struktury związkowe wykorzystujące istniejące przepisy. „Jest tu potrzeba nowelizacji ustawy o związkach zawodowych, aby to uporządkować” – mówi Jerzy Markowski. Zdaniem rozmówców „Rzeczpospolitej” nowe przepisy powinny uporządkować kwestie reprezentatywności organizacji związkowych i ograniczyć możliwości wykorzystywania luk prawnych. Bogusław Ziętek postuluje również wprowadzenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez związki zawodowe. Choć potencjalne oszczędności byłyby niewielkie w porównaniu z miliardowymi wydatkami państwa na wsparcie górnictwa, eksperci oceniają, że uporządkowanie systemu mogłoby poprawić przejrzystość jego funkcjonowania.

Źródło: „Rzeczpospolita”