- Zastrzeżenie PESEL chroni przed oszustwami, takimi jak zaciąganie pożyczek na Twoje dane, blokując możliwość zawierania umów przez instytucje finansowe, telekomunikacyjne czy notariuszy.
- Procedura zastrzeżenia PESEL jest bezpłatna i natychmiastowa, możliwa do wykonania przez aplikację mObywatel, portal gov.pl lub osobiście w urzędzie gminy.
- Zastrzeżony PESEL nie wpływa na codzienne funkcjonowanie, pozwalając na korzystanie z opieki zdrowotnej, usług urzędowych czy bankowych, z wyjątkiem dużych wypłat gotówki w banku.
- Zastrzeżenie można łatwo cofnąć tymczasowo lub bezterminowo, ale pamiętaj, by nadal zachować ostrożność i nie udostępniać PESEL nieznajomym.
Spis treści
Dlaczego PESEL jest tak ważny dla przestępców?
Jedenastocyfrowy numer PESEL, w połączeniu z imieniem, nazwiskiem i numerem dowodu osobistego, tworzy kompletny zestaw danych wystarczający do zaciągnięcia chwilówki przez internet, wykupienia abonamentu telefonicznego czy zakupu sprzętu na raty. Ofiary kradzieży tożsamości często dowiadują się o problemie dopiero wtedy, gdy przychodzi do nich wezwanie do zapłaty długu, którego nigdy nie zaciągnęły. Seniorzy są na tę formę oszustwa szczególnie narażeni – ich dane figurują w wielu rejestrach, a regularnie wypłacane świadczenia stanowią dla przestępców zachęcający cel.
Co daje zastrzeżenie PESEL?
Zastrzeżenie PESEL działa jak cyfrowa blokada tożsamości. Wpisanie numeru do rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Cyfryzacji oznacza, że żaden bank, firma pożyczkowa, operator telekomunikacyjny ani notariusz nie może zawrzeć umowy z osobą posługującą się tym numerem – dopóki blokada nie zostanie cofnięta. Jeżeli instytucja udzieli pożyczki mimo zastrzeżonego PESEL, traci prawo do dochodzenia roszczeń z tytułu tej umowy. To fundamentalna zmiana w stosunku do stanu sprzed 2024 roku.
Zastrzeżenie PESEL nie blokuje codziennego życia. Nadal można swobodnie korzystać z opieki zdrowotnej, składać wnioski urzędowe, wykonywać przelewy bankowe i korzystać z aplikacji mObywatel. Blokada działa wyłącznie wobec instytucji zobowiązanych do weryfikacji PESEL przy zawieraniu nowych umów.
Jedna ważna uwaga praktyczna: jeżeli PESEL jest zastrzeżony, a senior chce wypłacić gotówkę w placówce banku w kwocie przekraczającej trzykrotność minimalnego wynagrodzenia (od 1 stycznia 2026 roku to 14 418 zł), bank odmówi wypłaty i zablokuje taką możliwość na 12 godzin. Przed planowaną dużą wypłatą należy cofnąć zastrzeżenie co najmniej 30 minut wcześniej.
UWAGA! Zastrzeżenie PESEL nie chroni przed wszystkimi formami oszustwa. Przestępca może nadal działać poza regulowanym systemem. Nie udostępniaj nikomu swojego PESEL bez wyraźnej, sprawdzonej potrzeby.
Polecany artykuł:
Procedura zastrzeżenia PESEL – krok po kroku
Zastrzeżenie PESEL można przeprowadzić na trzy sposoby – każdy jest bezpłatny i działa natychmiastowo, przez całą dobę, również w weekendy.
Sposób 1 – Aplikacja mObywatel (najszybszy). Pobierz aplikację na smartfon lub tablet. Zaloguj się przez profil zaufany, e-dowód lub bankowość elektroniczną. Na ekranie głównym wybierz ikonę „Zastrzeż PESEL” (jeśli jej nie widać, wejdź w zakładkę Usługi). Naciśnij odpowiedni przycisk i zatwierdź operację. W aplikacji możesz też przeglądać historię zastrzeżeń i powiadomienia o próbach weryfikacji swojego numeru.
Sposób 2 – Portal gov.pl. Wejdź na stronę gov.pl i wpisz w wyszukiwarce „Zastrzeż PESEL”. Zaloguj się profilem zaufanym, wypełnij prosty formularz i zatwierdź. Efekt jest identyczny jak w aplikacji.
Sposób 3 – Urząd gminy lub urzędu miasta. To jedyna droga dla osób, które nie korzystają z internetu. Wystarczy przyjść z dowodem osobistym i poprosić pracownika urzędu o dokonanie zastrzeżenia. Jeśli senior nie może samodzielnie dotrzeć do urzędu, pełnomocnik z pełnomocnictwem szczególnym może złożyć wniosek w jego imieniu – wyłącznie osobiście, w urzędzie.
Jak cofnąć zastrzeżenie, gdy jest potrzebne?
Cofnięcie zastrzeżenia jest równie proste jak jego ustanowienie – przez aplikację mObywatel, portal gov.pl lub urząd gminy. Dostępne są dwie opcje: cofnięcie tymczasowe (z samodzielnie wskazaną datą i godziną ponownego wejścia w życie blokady, przydatne przed wizytą u notariusza lub podpisaniem umowy kredytowej) oraz cofnięcie bezterminowe, znoszące blokadę do odwołania. Po cofnięciu zastrzeżenia można je ponownie ustanowić już po 30 minutach.
Zastrzeżenie PESEL to ważny, ale nie jedyny krok
Zastrzeżenie numeru PESEL jest skutecznym narzędziem, lecz nie zwalnia z ogólnej ostrożności. Nie podawaj numeru PESEL przez telefon nikomu, kto dzwoni z nieoczekiwaną ofertą lub prośbą. Regularnie sprawdzaj w Biurze Informacji Kredytowej (BIK), czy na Twoje dane nie zaciągnięto żadnych zobowiązań – każdy obywatel ma prawo raz do roku pobrać bezpłatny raport BIK. Jeżeli podejrzewasz, że Twoje dane zostały skradzione lub wykorzystane bez zgody, niezwłocznie zgłoś sprawę na policję i do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO).
Zastrzeżenie PESEL zajmuje kilka minut, nic nie kosztuje i daje realne zabezpieczenie prawne. W świecie, w którym dane osobowe stały się walutą przestępców, to jeden z najprostszych kroków, jakie senior może podjąć, by chronić swój majątek i tożsamość.
Podcasty
Playlisty tematyczne
