ZUS wymaga zwrotu świadczeń? Masz tylko miesiąc na reakcję. Grozi egzekucja i dodatkowe koszty

Dlaczego warto przeczytać:

• Dowiesz się, kiedy ZUS może zażądać zwrotu świadczenia i za jaki okres
• Poznasz sposób na rozłożenie długu na raty bez dodatkowych kosztów
• Sprawdzisz, jakie konsekwencje grożą za brak reakcji na decyzję ZUS
• Otrzymasz praktyczne informacje o numerach kont do spłaty zobowiązań

Kiedy ZUS żąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń

ZUS uznaje świadczenie za nienależnie pobrane w kilku sytuacjach. Najczęstsze to wypłata pieniędzy mimo zajścia okoliczności powodujących utratę prawa do nich. Dotyczy to przypadków, gdy osoba pobierająca świadczenie została wcześniej pouczona o braku uprawnień.

Świadczenia przyznane na podstawie fałszywych dokumentów lub zeznań również podlegają zwrotowi. To samo dotyczy sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego pieniądze.

Zasiłek chorobowy można uznać za nienależny, gdy dana osoba w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywała pracę zarobkową. Również wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem skutkuje obowiązkiem zwrotu.

Oddział ZUS w Legnicy nowym organem egzekucyjnym

Od 2025 roku wszystkie sprawy dotyczące nienależnie pobranych świadczeń przejął Dyrektor Oddziału ZUS w Legnicy. To on został wyznaczony jako organ egzekucyjny zgodnie ze zmienionymi przepisami prawa.

W 2025 roku ZUS wysyłał zawiadomienia o zmianie organu egzekucyjnego. Pisma otrzymały osoby zobowiązane do zwrotu świadczeń, dłużnicy zajętej wierzytelności oraz inne organy egzekucyjne.

Wpłaty należy przekazywać na odpowiednie rachunki bankowe Oddziału ZUS w Legnicy. Każdy rodzaj świadczenia ma przypisany inny numer konta.

Numery rachunków bankowych do zwrotu świadczeń ZUS

• Nienależnie pobrane świadczenia z Funduszu Emerytur Pomostowych należy wpłacać na rachunek: 38 1020 5590 0000 0102 8150 5016.
• Świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego w Likwidacji zwraca się na konto: 26 1010 1674 0008 0818 9750 0000.
• Pozostałe nienależnie pobrane świadczenia trzeba przekazać na numer: 25 1020 5590 0000 0502 8150 0010.

Za jaki okres ZUS może żądać zwrotu świadczeń

Gdy osoba pobierająca świadczenie sama zawiadomiła ZUS o zajściu okoliczności powodujących utratę prawa, instytucja może żądać zwrotu tylko za ostatnie 12 miesięcy. Dotyczy to sytuacji, gdy mimo zawiadomienia świadczenia były nadal wypłacane.

W pozostałych przypadkach ZUS może domagać się zwrotu za okres do 3 lat wstecz. Liczy się data wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu.

W przypadku emerytów i rencistów przekraczających limit przychodu zasady są podobne. Gdy dana osoba powiadomiła ZUS o osiągnięciu przychodu, zwrot dotyczy maksymalnie 1 roku kalendarzowego. Bez zawiadomienia - do 3 lat kalendarzowych.

Zwrot świadczeń ZUS z odsetkami - jak są liczone

Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi oddać pieniądze wraz z odsetkami ustawowymi. Odsetki są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.

Istnieje jednak wyjątek. Gdy osoba zwróci należność w terminie wskazanym w decyzji ZUS, instytucja nie nalicza odsetek za okres od wydania decyzji do dnia spłaty. Dotyczy to tylko terminowego uregulowania zobowiązania.

W praktyce oznacza to, że szybka reakcja na decyzję ZUS pozwala zaoszczędzić na odsetkach. Standardowy termin na spłatę to jeden miesiąc od doręczenia decyzji.

Jak ubiegać się o ulgę w spłacie należności ZUS

Gdy jednorazowa spłata przekracza możliwości finansowe, można złożyć wniosek o ulgę. Pierwszym krokiem jest kontakt z doradcą ds. ulg i umorzeń w ZUS.

Numery telefonów kontaktowych do doradców są dostępne na stronie www.zus.pl. W całej instytucji funkcjonuje 110 takich specjalistów.

Doradca przedstawi najdogodniejsze sposoby uregulowania należności. Pomoże również przygotować i wypełnić niezbędne dokumenty do wniosku.

Rozłożenie długu ZUS na raty - krok po kroku

We wniosku o rozłożenie należności na raty trzeba podać datę i numer decyzji o zwrocie świadczenia. Należy również przedstawić propozycję spłaty: termin płatności rat, ich liczbę i wysokość.

Konieczne jest uzasadnienie, dlaczego nie ma się możliwości jednorazowej spłaty zadłużenia. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające sytuację finansową.

Przedsiębiorcy muszą dodatkowo określić rodzaj pomocy publicznej, o jaką się ubiegają. Dotyczy to również osób, które zawiesiły działalność gospodarczą.

Odstąpienie od żądania zwrotu - kiedy jest możliwe

ZUS może odstąpić od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w szczególnych sytuacjach. Dotyczy to przypadków, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.

Możliwe jest również odstąpienie, gdy kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W praktyce dotyczy to bardzo małych kwot.

Odstąpienie może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji ustalającej obowiązek zwrotu. Najpierw ZUS musi formalnie stwierdzić nienależne pobranie świadczenia.

Co grozi za brak spłaty nienależnie pobranych świadczeń

Gdy należności nie zostaną uregulowane w wyznaczonym terminie, ZUS wszczyna procedurę egzekucyjną. Pierwszym krokiem jest wysłanie wezwania do zapłaty.

Jeśli mimo wezwania należność pozostaje niespłacona, ZUS wysyła upomnienie przedegzekucyjne. Za samo upomnienie trzeba zapłacić dodatkowe 16 złotych.

Po zignorowaniu upomnienia Dyrektor Oddziału ZUS w Legnicy rozpoczyna egzekucję administracyjną. Stosuje wtedy środki egzekucyjne i nalicza koszty egzekucyjne, które znacznie powiększają dług.

Potrącenia ze świadczeń bieżących - ile ZUS może zabrać

Gdy osoba ma ustalone prawomocną decyzją nienależnie pobrane świadczenia i jednocześnie pobiera inne świadczenia z ZUS, instytucja może dokonać potrącenia. Dzieje się to automatycznie, bez dodatkowego postępowania.

Potrącenia ze świadczeń nie mogą przekroczyć 25 procent wysokości świadczenia. Obowiązuje też kwota wolna od potrąceń wynosząca 750 złotych miesięcznie.

Gdy zbiegają się potrącenia z tytułu różnych zobowiązań, łączna suma nie może przekroczyć 60 procent świadczenia. Priorytet mają zawsze należności alimentacyjne.

Odwołanie od decyzji ZUS o zwrocie świadczenia

Od decyzji ZUS o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przysługuje odwołanie. Postępowanie odwoławcze jest zwolnione z opłat, więc nie wiąże się z żadnym ryzykiem finansowym.

Odwołanie należy złożyć do sądu przez ZUS w ciągu 30 dni od otrzymania decyzji. Sąd może uznać, że świadczenie nie było nienależne i uchylić decyzję.

ZUS liczy na to, że ubezpieczeni nie wniosą odwołania. Warto zawsze skorzystać z tego prawa, ponieważ można tylko zyskać, a nie można pogorszyć swojej sytuacji.

Przedawnienie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń

Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przedawniają się po 10 latach. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu uprawomocnienia decyzji ZUS.

Przedawnienie może być jednak przerywane różnymi czynnościami. Dotyczy to przede wszystkim czynności egzekucyjnych podejmowanych przez ZUS.

Po upływie terminu przedawnienia ZUS traci możliwość dochodzenia należności. W praktyce jednak rzadko dochodzi do przedawnienia ze względu na aktywne działania egzekucyjne.